Ex libris
1989-01-06
Tussen de boeken die ik ter bespreking krijg, zitten heel wat die niets met mijn vak te maken hebben.- Jaargang 33
- nummer 1
Toch geef ik u er af en toe iets van door. Dat is ook vandaag weer de bedoeling. Beschouwt u deze bijdrage maar als eenvoudige informatie door een leek. Dat zijn we sinds de Reformatie in de kerk toch allemaal?
Kennen jullie elkaar?
Allereerst vestig ik uw aandacht op een boekje van professor Velema: Kennen jullie elkaar? Zo aardig als de titel is, vind ik ook dit boekje. De volgende thema's komen aan de orde: relaties, kinderen krijgen maar nog niet direct, over geëmancipeerd man en vrouw zijn, over gelukkig zijn - niet voor een korte tijd, maar voor het leven. Als kenmerken van zijn werkje noemt Velema: het is populair, oriënterend, het dient ter bezinning en discussie, en de lezer moet er zelf mee aan het werk, ook in de praktijk van de eigen relatie.
Ik ben onder de indruk gekomen van wat de schrijver allemaal in 112 bladzijden behandelt. Een greep daaruit: Polygamie in de bijbel, de betekenis van het huwelijk, hedendaagse opvattingen en praktijken, LAT-relatie, ongehuwd samenwonen, huwelijk tussen mensen van hetzelfde geslacht. Er is een heel praktisch hoofdstuk over: Afspraken maken. Dat gaat over kinderen krijgen ('nemen', zegt men tegenwoordig) werkverdeling en gezinsvorming, om maar iets te noemen.
Bijzondere aandacht verdient: Omgaan met spanningen.
Uit het hoofdstuk dat over de betekenis van het huwelijk gaat, geef ik een gedeelte door dat me bijzonder getroffen heeft: Het geheim van het huwelijk is dat niet meer geldt: één + één = twee. Die optelsom is van kracht buiten het huwelijk. Nee, één + één wordt wij. Een nieuwe structuur die uitgedrukt en bezegeld wordt in: tot één vlees zijn! In dit licht kan men aanvoelen hoe ingrijpend dood en echtscheiding zijn. Zij betekenen niet dat van twee één afgetrokken wordt, en er dus één overblijft. Nee, het wij-zijn wordt doorbroken, kapotgescheurd. Zoals ik het een weduwnaar hoorde uitdrukken: "het is of de helft van mij is afgescheurd, of ik gehalveerd ben." De stadia van rouwverwerking vertonen dan ook duidelijke parallellen met het verwerken van een scheiding. De stadia zijn in wezen dezelfde omdat het wij verscheurd is en tot één, alle~n wordt teruggebracht. Het verwerken van echtscheiding is een rouwproces!
Kortgeleden heeft onze kerkeraad samen met die van de Chr.
Geref. kerk gesproken over het onderwerp: ongehuwd samenwonen.
Automatisch kwamen daarbij ook verwante zaken aan de orde: sexueel verkeer voor of buiten het huwelijk, problemen binnen het huwelijk, echtscheiding. Elke ambtsdrager krijgt daarmee te maken. Trouwens, wie niet? Ik wil dit boekje van harte aanbevelen!
Prof. dr. W.H. Velema: Kennen jullie elkaar? Uitgever: Boekencentrum, Den Haag, prijs f 19,90.
De ontkenning van de Holocaust
Hebt u wel eens iets gehoord over De Protocollen van de Wijzen van Zion? Dat zijn zogenaamd notulen, gemaakt door een lid van de geheime joodse regering - de wijzen van Zion - waaruit een samenzwering blijkt om de wereldheerschappij te veroveren. Er waren verschillende versies van deze vervalsing in omloop. De eerste verscheen in West-Europa in 1920, werd verspreid door Russische geheime agenten en deed de ronde in invloedrijke kringen. In allerlei kranten over de hele wereld werd erover geschreven; er verschenen vertalingen in zestien talen. Vooral in Duitsland was de invloed enorm. Hitiers denken was ervan doordrenkt. De Protocollen hebben de weg bereid voor de uitroeiing van de Europese joden.
Op het ogenblik zijn er allerlei bedenkelijke figuren die beweren dat de geschiedenis herschreven moet worden, vooral die van de Tweede Wereldoorlog. Zij ontkennen dat er een Holocaust is geweest; het dagboek van Anne Frank noemen zij een vervalsing.
En internationaal is er een beweging gaande die daarbij aansluit en die opnieuw racistische theorieën verkondigt, waarbij o.a. de jood weer als een soort Untermensch wordt afgeschilderd. Dat ontleen ik allemaal aan een boek van een Engelse schrijver, Gill Seidel: De ontkenning van de Holocaust. Het is een boeiend, soms aangrijpend en tegelijk beangstigend boek.
Seidel ziet de nieuwe pogingen de massale joden moord te ontkennen als een nieuwe versie van de genoemde Protocollen.
Wie kennis neemt van al het materiaal dat de schrijver aandraagt, zal het met me eens zijn dat het boek beangstigend is. Er is inderdaad een gevaarlijke ontwikkeling aan de gang en racisme speelt daarbij een hoofdrol. Toch heb ik mijn vraagtekens. Seidel lijkt soms zó van een nieuwe antisemitische en racistische beweging overtuigd te zijn dat hij niet meer het juiste oog heeft voor symptomen. De christelijke televisiestations in Amerika zijn volgens hem antisemitisch (wat men bij ons zegt van de Goerees); kringen waar men accent legt op het natuurlijke vader- en moederschap van resp. de man en de vrouw brengt hij in verband met nazi's omdat die dezelfde 'waarden' propageerden; een schrijver die de Russen schuldig acht aan de moord op Poolse officieren in Katyn is verdacht (dat moeten de Duitsers natuurlijk gedaan hebben). Zelfs antifeministische uitspraken brengt Seidel in verband met het nazisme.
'Het boek telt 248 bladzijden, is uitgegeven bij Novib, Den Haag en kost f 35,- (wat ik wel veel vind).
De Bijbel: een open boek?
Dit boek is gegroeid uit materiaal dat de schrijver, vrijgemaakt gereformeerd predikant had samengesteld voor zijn lessen in de zesde klas van het VWO. Hij verwacht dat het ook bruikbaar zal zijn voor de godsdienstlessen in HBO-klassen.
En net als de schrijver ben ik van mening dat het daarnaast buiten de schoolsfeer goed gebruikt kan worden. Er staat veel leerzaams in dit boek. Bij voorbeeld: het ontstaan van de canon (het werk van de Heilige Geest, zegt de schrijver), tekstkritiek (iets heel ander dan Bijbelkritiek!), het goddelijk karakter van de Bijbel, de vraag of de Bijbel onjuistheden bevat, staan er onaanvaardbare zaken in (het menselijk lijden, de hei), hoe moet de Bijbel gelezen en uitgelegd worden?
Het is voor een leek (!?) een riskante zaak iets over de inhoud te zeggen. Het boek is geschreven vanuit een gereformeerde visie en iemand die zichzelf ook gereformeerd acht, moet het daar dus wel mee eens zijn. Toch kan ik me indenken dat men op een algemeen-christelijke school dit boek niet gaat gebruiken. Het verband tussen het menselijk leed (Auschwitz!) en Gods voorzienigheid wordt voor velen té eenvoudig behandeld, té gemakkelijk overeenkomstig de traditionele gereformeerde opvattingen. Mag je op grond van Jesaja 45:7 en Amos 3:6 zeggen: "God is ook van het lijden de bewerkende oorzaak"?
Iedereen die aan Bijbelstudie doet, kan van dit boek profijt hebben. C. van der Leest: De Bijbel, een open boek? Uitg. De Vuurbaak, Barneveld.
184 bladzijden, prijs f 22,50.