Is God (ook) vrouwelijk?
1989-03-03
U moet niet denken dat de BBC alleen programma's uitzendt om over naar huis te schrijven. Dat zou een gloeiend misverstand zijn. Er komen, net als overal ter wereld, stukken en programma's voor, die het afzetten waard zijn. Ook kan men via de BBC - die overigens een regeringsmedium is - de gemeenste critiek op de regering in ontvangst nemen. Eens ontmoetten wij.de heer Rifkind, minister voor Schotland Ua, in een groot land loop je gemakkelijker tegen grote mannen aan dan in een klein land) en mijn vrouw zei spontaan: wij verbazen ons dat de regering zulke gemene critiek op mevrouw Thatcher en zulke slechte programma's toestaat.- Jaargang 33
- nummer 5
Zijn slagvaardig juristenantwoord klonk als een paradox: ja mevrouw, het wordt tijd dat we ook de media maar eens privatiseren!
(Alsof het daar beter van zou worden).
Zo'n bepaald heel slecht programma kregen we onlangs te zien en te horen. Het betrof een "kerkdienst", door Roomskatholieke mensen belegd; in een zaal van een kerkgebouw. Een vrouwelijke priester ging daar voor en bediende het avondmaal, waartoe de attributen uit de kerk werden gehaald. Vooraf hield ze een furieuze preek over de mannenmaatschappij, die het bedienen van de communie wederrechtelijk aan de vrouw onthield, zodat de groep "in ballingschap" de communie genoot. De aanwezigen waren meest dames en 'dames', met als opluistering een oude priester (boordje achterstevoren) en een soort predikant, boordje idem. Maar eerst een ander verhaal.
Een aantal jaren geleden, het was in onze Schotse tijd, belde een vriend uit Nederland ons op; een vriend die vaardig is in de Schriften en die vaardiglijk de pen hanteert. Hij vroeg, snel en doeltreffend als altijd: zeg me eens even, ben jij voor of tegen de vrouw-in-het-ambt? Even nadenken. - Zit je met een concreet geval? - Nee, zuiver in abstracto, voor of tegen? - Wanneer je ambtsdrager werkelijk aan alle eisen voldoet, die Titus en Timotheus zijn voorgehouden, dan beloof ik je dat voor mij "in Christus noch man noch vrouw" bestaat. - Zo, besloot hij, dan stuur ik je mijn nieuwste studie toe.
Kijk, toen ging het nog abstractelijk over de vraag: mag een vrouw naar de Schrift een kerkelijk ambt bekleden?
En het uitgangspunt was uiteraard niet: moeten we aan de vrouw eens goedmaken, wat wij mannen haar eeuwenlang hebben ontstolen - maar: moeten wij een vrouw uit het ambt weren, wanneer ze de gewenste gaven bezit en door de gemeente als ambtsdrager begeerd wordt? (Overigens zijn er vrouwen, die nooit in het ambt zijn gekozen of bevestigd, maar die in stilte uitdelers van Gods 'menigerlei genade' zijn. Dat kan dus.) Welnu. Hoewel de jaren zijn gevorderd, de communis opinio is nog niet veel gevorderd.
Waarschijnlijk zitten we goed als we enkele decennia achterlopen - het is dus een kwestie van tijd. En zo lang de kerken elkaar liefhebben, hebben ze geduld met elkaar: de ene wacht op de ander, de ander is niet geïrriteerd door het feit dat de ene wat sneller loopt.
Maar wat de BBC ons op 27 oktober jl. te zien en te horen gaf, lag op een totaal andere golflengte. Daar berustte de "preek" op feministische wrok: we hebben evengoed recht een vrouwenkerk te beleven, met een priesteres, met een door vrouwen gecelebreerde mis. Evengoed als de mannen, wij vrouwen. Wat dacht u wel.
Want... waarom zou God een Hij zijn? Waarom kan God niet evenzeer een Zij zijn? Alleen omdat mannen de Bijbel schreven, omdat mannen in de religie de toon aangeven, omdat mannen de ambten gepacht hebben?
Er is alles voor te zeggen - zo sprak onze weIgeproportioneerde priesteres - dat God vrouwelijk is.
Wij dachten op dat ogenblik aan de film Green Pastures, Grazige Weiden, die in 1938 in ons land verboden werd. Die nu, een halve eeuw later, vanwege zijn ouderdom niet meer aan bod zou komen. Die film behelsde een negerkerk met spirituals, zang en dans, en een negerpreek over de hemel. Een welgedane oude neger, met strohoed en dikke sigaar, speelde voor God en deze God was zwart (en lieflijk).
Blasphemie, schreeuwde kerkelijk Nederland, verbieden die film! Nu, de film werd inderdaad verboden.
Maar dit verbod nam niet de gezaaide gedachte weg: waarom scheppen wij ons een God naar ons beeld en onze gelijkenis - en misgunnen deze scheppingsdaad aan zwarte broeders en zusters? Kan God ook geel zijn? vroegen we ons toen af. Op dit ogenblik is een derde van de wereldbevolking geel met spleetogen. Hoe lang nog zal deze snel groeiende meerderheid ons Godsbeeld verdragen? En het zwarte deel der mensheid, inclusief de bruinen en tussentinten, is al veel groter dan het blanke deel. Er zal een tijd komen, als die ons geschonken wordt, dat de blanke christenheid een genootschap van ballingen, een verdwijnende minderheid, wordt. We hebben geen garantie, dat de blanke mensheid de wereld zal blijven regeren - die ze overigens aardig de mist in gestuurd heeft - en dan blijven onze kinderen met weinig meer dan de Bijbel zitten. Een Bijbel, die nodig en voldoende zal blijken om de eindstreep te halen.
Terug naar de kerkdienst voor de BBC. En terug naar de vraag: is God werkelijk een Hij, zoals ons eeuwenlang geleerd is, of kan God ook een Zij zijn? Toegegeven, een vrouw kan vandaag veel. We zeggen dat zonder scepsis. De vrouw blijkt als manager, als zaakleider, haar eigen capaciteiten te bezitten.
Jaren geleden begon een der grote Nederlandse bankiers de jaarlijkse stafvergadering met: "mijne heren, het spijt me dat ik nog steeds niet kan zeggen: "mijne dames en heren".
Wij heren lachten, dom. Vandaag beginnen de grote bankiers hun stafvergaderingen met: mijne dames en heren. En niemand lacht.
Want de vrouw kan meer. Ze kan hoogleraar zijn en minister, arts en specialist, rechter en psycholoog ze kan vrijwel alles wat een man kan. Ze kan nog meer. Ze kan kinderen krijgen zonder ooit een verwekker te hebben gezien. Ze kan embryo's afstoten, zonder aan een man rekenschap te geven. Ze is baas in eigen buik, baas in eigen financiën, kan haar eigen advocaat hebben, kan een echtgenoot aanstellen en afdanken. We zeggen het realistisch, maar zonder scepsis.
En als het hare majesteit de Vrouw mocht behagen, zich een godsbeeld te scheppen, dat niet minder dan een vrouw zou zijn ...? De heidenen waren haar lang vooruit!
Het wil ons voorkomen, dat die vrouwelijke priester nu zichzelf toch vastwerkte, in haar ijdelheid verstrikt raakte. Want de feministische idee is zo zeer op hol geslagen, dat zelfs de Schrift hiervoor terzijde gelegd moest worden. De "priesteres"onthulde zichzelf als een valse profetes.
In Psalm 2 (en in dit spoor Hebreeën 1, om maar een enkele plaats te noemen) proclameert God de Heere: "Gij zijt mijn zoon, heden heb Ik u gegenereerd." De handeling van genereren, verwekken, moet toch wel uiterst mannelijk zijn.
De paradijsvloek heeft de vrouw de begeerte meegegeven, over de man de baas te spelen; heeft de man de verleiding meegegeven, de vrouw te misbruiken. Alle echtelijk (en buitenechtelijk) geharrewar zit hier op vast. Maar het Evangelie heeft de vrouw de zegen geschonken: haar man lief te kunnen hebben, te dienen en hem kinderen te schenken; heeft de man het recht en het vermogen gegeven: haar in Christus lief te hebben, te beschermen en met verstand te leiden. Zoals Christus zijn gemeente lief heeft en leidt.
En elke priester of priesteres, die deze waarheden negeert, is een slechte leider. Een geestelijk verleider.
Het was een man, die het bovenstaande schreef. Maar het is zijn vrouw, die het artikel corrigeerde en goedkeurde.