Zielzorg als missionair instrument
2010-12-24
Het hangt in de lucht, je komt het in en om de kerk steeds meer tegen. Het is een soort tegenbeweging, gelet op de grote woorden die jarenlang gesproken zijn in missionaire kringen. De kerk is zich steeds meer bewust van haar positie aan de zijlijn van de samenleving. Dat heeft haar gedwongen tot grondige zelfreflectie over haar identiteit en over haar getuigenis in deze wereld.- Jaargang 54
- nummer 25
Het boek ´Een huis voor de ziel. Gedachten over de kerk voor binnen en buiten´ van professor Henk de Roest is een prachtige weergave van deze nieuwe beweging. Een beweging die zich niet richt op groter en breder, maar die de diepte in gaat, die begint bij waar God begint met mensen, namelijk in hun ziel. Het is de beweging van de concentratie op de kern, op Christus en hoe Hij een mens vernieuwt en verandert.
Plek van verlangen
Een kerkplek is als een binnenkamer waar een mens in Gods nabijheid wordt geplaatst en ontdekt wat het betekent om je geloof te kunnen delen met anderen. Het is ook de plek waar heel dat verwarrende bestaan van ons in Gods licht wordt geplaatst. Dat is de plaats en taak van de kerk, ze zorgt voor de ziel. En daarmee lijkt ze erg naar binnen gericht, maar blijkt ze voor de talloze onrustige en zoekende zielen van onze maatschappij een plek te worden waar men naar verlangt. Dit is kort samengevat wat Henk de Roest in zijn boek beschrijft als de beweging die kerk moet maken. Na zijn bekende En de wind steekt op waarin hij pleit voor een kerk die zich naar buiten richt, voegt hij daar nu een nieuwe notie aan toe. Je kunt niet kerk voor buiten zijn, als je niet eerst kerk voor binnen bent. Je kunt niet doorgeven als je niet eerst hebt ontvangen. In dit boek beschrijft Henk de Roest hoe dat ontvangen en doorgeven er dan uitziet. Kerkplekken zijn plaatsen of samenkomsten waar de kern van het geloof wordt beleefd en gedeeld (hfst.1,2). Die kern is Christus (hfst.3).
Geloven als mysterie
Hoe de kerk wordt vormgegeven kan op heel verschillende manieren. Daarom spreekt hij ook niet van de kerk, maar van kerkplekken waar het geloof gebeurt (hfst.4). Het samen ontdekken van wie God in Jezus is, is nooit iets wat je op een keer te pakken hebt en dan weet je het. De Roest pleit voor het bewaren van het geheim, dat het ten diepste een mysterie is waar we aan deel mogen hebben, maar dat we nooit kunnen claimen. Alleen dan blijft de verwondering voor wie God is levend (hfst.5). Waar een kerkplek zo functioneert, zal er ook minder dwang en macht ervaren worden door de mensen die er komen. Daar is niet meer die benauwende claim van hoe het hoort en hoe het zit die velen de kerk heeft uitgejaagd (hfst.6).
Kerk in de buurt
En dan komt het slotakkoord van het boek in de laatste twee hoofdstukken. De spannende vraag wordt namelijk hoe je dat wat je in de binnenkamer van de kerkplek ontvangen hebt, handen en voeten gaat geven in je omgeving. Henk de Roest richt zich daarbij m.i. terecht op de directe, geografische omgeving. Hij zoekt naar kerk-zijn met de buren, bij de buren en voor de buren. Hier begint het bij mij te haperen, raak ik wat verward. De initiatieven die hij dan noemt zijn allemaal zo sociaal-cultureel. Eén daarvan is het project Zinnige Zondagen van de Kamers in mijn wijk Vathorst. Theater of toneel op het niveau van de Happinez. Spiritualiteit die wel naar de ziel reikt, maar waarin Jezus absoluut geen plaats heeft als de kern waar het om draait. De missionaire toepassing in de laatste twee hoofdstukken van dat waar ik zo van heb genoten tot dan toe, valt me tegen. Als je als kerk weer hebt ontdekt wat zielzorg inhoudt en hoeveel je daarin te bieden hebt, zoek dat dan vorm te geven in je buurt, zodat wat je zelf ontvangen hebt ook echt tot haar recht komt. Doe in de concrete praktijk geen water bij de heerlijke wijn die je in huis hebt.
De kerk is er voor de buren, maar met een andere inhoud en vorm dan de welzijnsorganisaties of de culturele organisatie die er zijn. We hebben een eigen geluid dat op een eigentijdse manier klinkt. Dan timmer je minder aan de weg, maar blijken mensen je heel goed te kunnen vinden als ze zorg voor hun ziel nodig hebben.
Henk de Roest schreef weer een inspirerend boek dat me uitdaagt te blijven nadenken over hoe je als kerk de zielzorg in je directe omgeving in praktijk kunt brengen.
Roest, H. de (2010), Een huis voor de ziel. Gedachten over de kerk voor binnen en buiten.Meinema Zoetermeer. 374p. €27,50.
Ds. Ron van der Spoel is predikant van de Kruispuntgemeente in Amersfoort-Vathorst.