De God die ik niet begrijp
2010-11-12
In zijn laatste boek, De God die ik niet begrijp, behandelt de Britse Oudtestamenticus Chris Wright lastige geloofskwesties waar wij het moeilijk mee hebben. Ongelovigen brengen hen regelmatig tegen ons in stelling.- Jaargang 54
- nummer 22
Argumenten die alle bezwaren tegen hen afdoende weerleggen, hebben we niet, eerlijk gezegd. En eerlijk is Wright in zijn beschrijving van deze geloofsproblemen. Alle valse antwoorden in de loop der geschiedenis gegeven ontmaskert hij haarscherp.
Rationeel kunnen we soms radeloos zijn, geconfronteerd met de problemen waar het geloof ons voor stelt.
Maar apologetisch sterk en pastoraal gevoelig laat Wright het licht van de Bijbel erop schijnen. De problemen verdwijnen niet, ze maken geloven echter niet onmogelijk. Al zit ons verstand in de knoop, ons hart vindt rust in God.
Prangende geloofskwesties
Het zijn niet de minste geloofskwesties die hij behandelt. In deel 1 gaat het over kwaad en lijden in de wereld, terwijl we geloven in een almachtige God die liefde is. Het verwijt is bekend.
God is niet almachtig; Hij kan niets tegen het kwaad en het lijden doen. Als Hij het wel is, moet Hij kwaadaardig zijn: Hij wil er niets tegen doen. Of neem de intocht van Israël in het beloofde land! Dat was toch gewoon genocide, die uitroeiing van de Kanaänieten? Moeten wij in een God geloven die dat wilde (deel 2)? En dan het kruis! Is God een kosmische kindermoordenaar – een God die het bloed van zijn onschuldige zoon wil zien voordat Hij schuldige mensen vergeven wil (deel 3)? Tenslotte, in deel 4, gaat het over de laatste dingen als oordeel en hel, over leven na de dood en de wederkomst van Christus. Boeiend zet Wright al deze kwesties in een breed Bijbels kader. Daardoor zien we scherper wat eigenlijk hun probleem voor het geloof is. Vanuit de Bijbel laat hij zien hoe we ermee om kunnen gaan zonder ons geloof en vertrouwen in God te verliezen. Een voorbeeld om dit te illustreren.
Genocide in Kanaän?
Sinds de Holocaust zijn we steeds gevoeliger geworden voor misdaden tegen de menselijkheid zoals genocide – het uitmoorden van stammen en volken. Keurde God dat werkelijk goed, toen Israël Kanaän veroverde?
Daar lijkt het wel op, als we het Oude Testament lezen. We lossen dit probleem niet op door de God van het Oude Testament uit te spelen tegen die van het Nieuwe Testament. Glashelder laat Wright zien dat God in beide Testamenten dezelfde is, al is er dan voortgang in de openbaringsgeschiedenis.
In het Nieuwe Testament lezen we ook nergens dat Jezus of zijn apostelen zich eigenlijk geneerden voor wat het Oude Testament over God schrijft, in tegendeel. Soms wordt God verontschuldigd door de schuld van de genocide bij Israël te leggen. Israël was de agressor, maar gebruikte achteraf Gods opdracht als rechtvaardiging voor zijn misdadig optreden. Opnieuw laat Wright uitvoerig zien hoe de Bijbel zich tegen deze ‘oplossing’ verzet. De verovering van Kanaän hoort tot Gods grote verlossingsdaden.
Dan zijn er nog die roepen ‘waar verhaal, niet echt gebeurd’!
Allegorisch halen ze een geestelijke boodschap uit de genocide in de trant van Efeziërs 6 over de geestelijke strijd tegen de krachten van de duisternis. Ook daar verzet de Bijbel zelf zich tegen. Zo komen we niet van het probleem af. Maar was het wel genocide wat er plaats vond?
Geen oplossing?
Er zijn dagen waarop Wright wel wilde dat het verhaal van de verovering van Kanaän maar niet in de Bijbel stond. Zo moeilijk heeft hij het hiermee. Hoe ermee om te gaan? Hij wijst op allerlei mogelijkheden om deze geschiedenis verteerbaarder te maken. Laat ik de belangrijkste noemen.
Hij wijst erop dat de Bijbel God als soeverein en rechtvaardig tekent.
De verovering wordt beschreven als de voltrekking van zijn rechtvaardig oordeel over een verworden samenleving.
Israël is instrument van zijn boosheid over de ontaarde cultuur van Kanaän (Genesis 15:16). De verovering wordt er niet minder gewelddadig door. Het is echter geen genocide, maar oordeel van God, en dat in het kader van zijn heilsplan.
Gaat het in dat plan niet om zegen voor de volken (Genesis 12:3), om hun heil (Matteüs 28:18), zodat zij samen met Israël God zullen loven en prijzen? Over het oordeel heen is er uitzicht op heil voor de wereld. De weg naar dat uiteindelijke heil heeft God soeverein in de geschiedenis uitgestippeld, hoe moeilijk te begrijpen of te accepteren wij dat ook mogen vinden.
Aanbeveling
Dit boek moet u gewoon cadeau doen. Geloofsproblemen verbergen we niet, maar leggen we open en bloot op tafel. We hebben er wel een goede gids bij nodig – en dat is Chris Wright. De Nederlandse vertaling leest goed. In de 2e druk, die er zeker komt, zou de uitgever een tekstregister moeten opnemen. En wat studievragen bij ieder hoofdstuk? Dan kunnen ook Bijbelkringen er hun voordeel mee doen.
Wright, C.J.H. (2010), De God die ik niet begrijp. Over lastige geloofskwesties.
Vuurbaak Barneveld. 240p. € 17,50.
Dr. Bob Wielenga heeft als zendeling gewerkt in Zuid-Afrika en is emeritus-predikant van de NGK Kampen.