Psalmen voor Straks
2010-11-26
In de documentaire ‘Verdwaald in het geheugenpaleis’ wordt duidelijk hoeveel baat dementerende mensen hebben bij mensen in hun omgeving die nog de liedjes van vroeger kennen. Maar wie kent tegenwoordig die liederen nog?- Jaargang 54
- nummer 23
‘De vraag dient zich aan of onze cultuur (en onze christelijke cultuur) nog het collectieve repertoire daarvoor heeft’, schrijft Reina Wiskerke in het Nederlands Dagblad (10 september 2010).
Wie op bezoek gaat bij oude gemeenteleden die de kerkdiensten niet meer kunnen bezoeken ontdekt iedere keer weer hoe belangrijk de oude woorden voor hen zijn.
De bekende teksten, de vertrouwde liederen. En als je op bezoek gaat bij mensen die bijna geen woorden meer uit kunnen spreken ontdek je nóg meer: de enorme diepgang die de vertrouwde liederen voor deze gemeenteleden hebben. De Psalmen in de Oude Berijming. Maar ook Johannes de Heer. ‘Er ruist langs de wolken.’ Soms is contact nauwelijks meer mogelijk.
Maar tijdens het zingen van zo’n vertrouwd lied gaan opeens de ogen open, ontwaakt iemand uit het bijna verzonken bestaan….
Veel reformatorische erediensten hebben in de afgelopen decennia qua liedkeuze en muziek een complete aardverschuiving ondergaan. Onlangs was ik in een Nederlands Gereformeerde kerk waar ik de meeste liederen die gezongen werden niet eens meer kende. En dat terwijl ik helemaal niet zo ‘eenkennig’ ben als het gaat om onze liedkeus.
Psalmen, maar ook lofzangen en andere geestelijke liederen.
Op zo’n moment vraag ik me af: hoe zit het met een volgende generatie? En dan vooral met de generatie kinderen in onze kerken. Welke liederen leren ze nog op school?
En wat leren ze in de kerk? Want als we in plaats van 50 van de 150 Psalmen (daar kwam het vaak op neer) nu opeens een keuze uit honderden liederen hebben, welke liederen blijven een jonge generatie dan nog werkelijk bij?
Muziek is één van de meest fundamentele zintuiglijke ervaringen. Zoals de aanraking een baby laat voelen dat hij geliefd is, zo laat de muziek veel mensen tot aan het eind van hun leven niet los. Krijgt onze jongste generatie op dezelfde manier als onze huidige oudste generatie binnen de kerken wel dat bijzonder waardevolle fundament mee. Dat als woorden tekort schieten er toch nog een zintuiglijk instrument is dat ons aanraakt? Als we helemaal op onszelf worden terug geworpen: welke geloofsbagage hebben we dan bij ons?
Bagage die we uit ons hoofd hebben geleerd en in ons hart hebben opgeslagen (‘learn by heart’).
‘O naam, eeuwige ademtocht, een sterveling ben ik, als eens mijn eigen adem stokt, dan draagt mij uw muziek’ (Gezang 446 vers 7).
Er zijn veel mooie nieuwe liederen. Prima dat we die in de kerkdiensten zingen. Maar daarnaast zou het goed zijn als er een beperkt aantal liederen is die iedereen uit zijn hoofd mee kan nemen op zijn levensreis. Welke liederen geven we mee aan onze jongste generaties? Zodat ze wat ze nu zingen straks ook mee op reis blijft gaan. Als een Psalmen voor Straks.
Henk Algra is lid van de CGK/NGK van Alkmaar.