Verkeer en vervoer
1990-08-31
De auto is toch eigenlijk een prachtig vervoermiddel. Je voelt je vrij en je kunt gaan en staan waar je wilt.- Jaargang 34
- nummer 18
Je hebt het idee dat de hele wereld aan je voeten ligt. Tevens voel je iets van macht want je hebt het idee dat je de omgeving naar je hand kunt zetten. Om deze twee redenen: vrijheid en beheersing kunnen wij globaal gesproken moeilijk afstand doen van dit vervoermiddel. De onafhankelijkheid is ons dierbaar.
Maar het paradoxale is dat de individuele vrijheid van verplaatsing leidt tot onvrijheid bij anderen: kinderen die niet meer veilig op straat kunnen spelen, bejaarden die angst hebben om de straat oV,erte steken, voetgangers en fietsers die gedwongen worden vieze uitlaatgassen in te ademen. En wat te denken van de dagelijkse verstoppingen in de binnensteden?
De vrijheid is daar in zijn tegendeel omgeslagen.
Eveneens paradoxaal is dat individuele beheersing van de omgeving leidt tot onbeheersbare situaties.
Wegen zijn dagelijks verstopt, files groeien, het aandeel aan de verzuring door het verkeer is nog steeds even hoog en lijkt niet bestreden te kunnen worden en het aantal doden stijgt eerder dan dat het afneemt: gemiddeld 1500 doden per jaar.
In zijn totaliteit is het dus bedrog dat de auto ons zoveel meer vrijheid en beheersing heeft gegeven.
Nu kunnen we denken dat het belangrijkste probleem bij het verkeer de bereikbaarheid is. Dat is wat we horen van mevr. Maij-Weggen. Er moeten immers weer zoveel nieuwe tunnels en wegen bij want de files groeien. Maar is bereikbaarheid het belangrijkste probleem? Er is toch veel meer aan de hand? Wat is er meer aan de hand en waarom zijn deze problemen veel ernstiger? Ik zet ze eens even op een rij.
1. Het verkeer draagt 20% bij aan de totale verzuring door met name de uitstoot van stikstofoxiden en in geringere mate door de uitstoot van zwaveldioxide. De gevolgen van de verzuring zijn in alle toonaarden verwoord: meren verzuren, bossen sterven, heidevelden vergrassen, monumenten worden aangetast. Ook landbouwgewassen wordt schade aangedaan door verzuring. En dan hebben we nog niet eens gesproken over de menselijke gezondheid. Wat voor effect heeft verzuring op onze longen? Op onze vitaliteit?
2. Het verkeer draagt voor 50% bij aan het zogenaamde broeikaseffect door de uitstoot van kooldioxide, koolwaterstoffen en stikstofoxiden.
Volgens de theorie van het broeikaseffect stijgen hierdoor de temperaturen op aarde, waardoor het poolijs gaat smelten en de zeespiegel gaat stijgen. Tegelijkertijd wordt onder invloed van zonlicht chemische reacties aangegaan met deze gassen, waardoor er ozon wordt gevormd in de lagere luchtlagen. Dat is gevaarlijk voor mens, plant en dier. In de hogere luchtlagen (op ongeveer 40 km hoogte) daarentegen wordt de ozonlaag afgebroken waardoor we niet meer beschermd zijn tegen de schadelijke ultraviolette straling van het zonlicht. Het aantal gevallen met huidkanker stijgt dan ook schrikbarend.
3. Door het verkeer kennen we een grote vervuiling met lood. Het bermgras van autowegen is zo giftig, dat het als chemisch afval beschouwd moet worden en na maanden slechts met vergunning gestort mag worden.
Niet alleen het bermgras ondervindt nadelige effecten van lood, ook de menselijke hersenen worden aangetast door een teveel aan lood.
4. Het verkeer slokt enorm veel grondstoffen op. Van de olievoorraad wordt 25% als brandstof voor auto's gebruikt; door de introductie van de katalysator raakt de hoeveelheid platina snel uitgeput. Sommigen schatten dat de voorraad olie het eerst verbruikt zal zijn: over ongeveer 50 jaar.
5. Door de aanleg van wegen zijn veel natuurgebieden en landschappen versnipperd, waardoor veel rust voor de dieren is verdwenen en groepen dieren geen kans meer zien zich van de ene plaats naar de andere te begeven.
6. Wegen nemen veel ruimte in beslag door parkeerterreinen en zones langs de wegen.
7. Door het wegverkeer heeft ongeveer 50% van de Nederlanders last van geluidshinder.
8. De onveiligheid is toegenomen: jaarlijks ongeveer 1500 doden en 50.000 gewonden (gelijk aan een gemiddeld grote stad), waarvan meer dan 10% blijvend invalide.
9. Het verkeer zorgt voor een gigantisch afvalprobleem door: autowrakken (per jaar 500.000), afgewerkte olie (60.000 ton), oude autobanden (35.000), kankerverwekkende asbestdeeltjes door slijtage van remvoeringen (450 ton).
Een ongelooflijke waslijst. En dan heb ik het nog niet eens gehad over onze jachtige levensstijl die door de auto wordt bevorderd of over het opraken van zuurstof door verbranding van fossiele brandstoffen, zoals benzine of gas. Terwijl we tegelijkertijd nieuwe zuurstofaanmaak tegengaan door het kappen van tropische regenwouden en door het toestaan van de verzuring.
De maatregelen waar de overheid veel heil van verwacht: schone auto's, rekening rijden en geluidswallen, staan in geen verhouding tot de ernst van de situatie. Daarom roept de milieubeweging al jaren dat er een trendbreuk nodig is. De huidige trend van het stijgend autogebruik moet doorbroken worden. In haar trendbreukscenario legt ze de nadruk op verbetering van het openbaar vervoer en stimulering van de fiets. Het autogebruik moet in dit scenario 70% verminderd worden.
Dat kan gemakkelijk, schrijven ze, want de meeste (56%) autoritjes worden binnen een straal van 5 - 7,5 km gereden. Deze afstanden kunnen gemakkelijk gefietst worden. Bovendien is het zo dat een middenklasse auto toch al gauw f 500,- tot f 800,-
per maand kost. Van dit bedrag kan heel wat afgereisd worden met het openbaar vervoer.
En zetten we alle tijd die aan de auto is besteed (garage, file, stoplichten, wassen) af tegen het aantal kilometers, dan blijkt de gemiddelde snelheid van de auto slechts 18 km per uur te zijn!
Al met al zouden we als weldenkende mensen op basis van al deze nuchtere feiten het gebruik van de auto sterk moeten afraden.
Het tegendeel echter gebeurt. Het probleem wordt moeilijker als we het autogebruik in de kerk aan de orde stellen. Hoe moeten we als christen het autogebruik in zijn totaliteit beoordelen?
Ik noem een paar bijbelse noties, die in dit verband van belang zijn:
1. Rentmeesterschapsmotief: Gen. 2:15. We worden hier als mens opgeroepen om de aarde te bewerken en te bewaren. Door de toename van het autogebruik bewaren we de aarde nauwelijks.
Welk antwoord geven we God als Hij ons ter verantwoording roept?
2. Naastenliefde: hebben we onze naaste lief als er zoveel doden en gewonden vallen door het verkeer, als we de lucht zo verzieken dat de toekomstige generatie straks geen schone lucht meer heeft?
3. Gerechtigheidsgedaèhte: een auto is eigenlijk overbodige(?) luxe.
Miljoenen mensen sterven van de honger en wij willen geen verworvenheid opgeven. Bovendien gebruiken we in het rijke Westen naar verhouding veel meer energie dan de armen (80% tegen 20%). Mogen we zo omgaan met de armen?
Uit bijbels perspectief is het heel belangrijk met welk motief u in de auto stapt. We moeten ons veel meer afvragen: dien ik God hiermee?
Zorg ik voor de schepping?
Mijn naaste? Onze kinderen? Hoe kan ik tot een verantwoord autogebruik komen? Moet ik de auto wel of niet wegdoen? Kan ik de auto delen?
Carpoolen? Hoe gaan we naar de kerk? Pakken we de auto of fietsen we? Waar plannen we onze kerkelijke vergaderingen? Al met al indringende vragen. Het is misschien een idee om een werkgroep in te stellen, die zich inzet voor het behoud van de schepping in samenwerking met de milieubeweging. Het in kaart brengen van het verkeersen vervoerplaatje van de kerk en de alternatieve mogelijkheden is een mooie start.