Persschouw
1989-04-28
Met deze terminologie is Ds. Nico ter Linden, predikant van de Hervormde Westerkerkgemeente te Amsterdam, enige tijd geleden op populaire wijze op de kerkelijke markt verschenen om de mensen ervan te overtuigen, dat de historiciteit van de hei/sfeiten er niet toe . doet. Na de 'behandeling' van Kerst en Pasen heeft hij nu ongeveer twee maanden geleden in het dagblad TROUW een poging ondernomen het Hemelvaartsfeit te ontmythologiseren.- Jaargang 33
- nummer 9
Hij schreef in dat verband nl.: "Vader, op school zeggen ze dat Jezus op een wolk naar de hemel is gegaan. Maar dat is toch niet zo?" .
Negen jaar is hij. Geïnteresseerd in ruimtevaart en ook met geloof in de weer. Maar nu kan hij' het een niet meer met het ander rijmen. En wat moét hij nu doen: doorgaan met denken en ophouden met geloven of' doorgaan met geloven en ophouden met denken? Of valt het een met het ander te combineren? Misschien weet zijn vader of dat kan.
Maar zijn vader stond met de mond vol tanden. "Afschuwelijk," zei hij, toen hij me korte tijd later van het ongeluk vertelde. Want een ongeluk was het, dat had hij haarscherp aangevoeld. "Ik wist niet hoe ik het hem moest uitleggen. Ik weet wel zo ongeveer hoe het zit, maar ik had er geen woorden voor. Net als met Frans: ik versta het wel maar ik spreek het niet."
Inderdaad: een kwestie van taal. De jongen wil weten wat voor soort verhalen dat zijn, die bijbelse verhalen, in wat voor taal ze geschreven zijn. Is er, behalve wetenschappelijke taal, de taal van de logica en van de techniek, ook nog zoiets als geloofstaal? Geschiedt op Cape Kennedy iets soortgelijks als eens op Cape Jerusalem geschiedde, of is dat een hele andere geschiedenis?"
Tenslotte citeren we nog het volgende uit genoemd artikel in TROUW: “Welnu, zo mogen wij ook Mattheüs en Lukas zien: als geistreiche Poëten, die getuigen van een waarheid die erom vraagt in beeldtaal vertolkt te worden. "Jezus kwam van God" geloofden ze, en om die waarheid te illustreren lieten zij engelen af en aan vliegen. Niet fotografeerbaar, zoals wij weten. Maar het gaat in het geloof toch om de dingen die men niet ziet? Alleen dichters kunnen, het een beetje onder woorden brengen.
Neem Mattheüs. Meteen al die stamboom met zijn vele verwijzingen naar messiaanse verhalen van het Oude Testament. Zo kan alleen een dichter rijmen! Genealogisch klopt er niets van, maar theologisch is het vakwerk. En de ster die de koningen de weg wijst, via Jeruzalem naar Bethlehem, ach, de route alleen al maakt voldoende duidelijk dat het geen astronomische ster is maar een theologische. Het zelfde licht had eeuwen tevoren de profeet Jesaja al geschouwd in visioenen zoals alleen dichterlijke geesten die zien: volken die opgaan naar de stralende opgang van het licht, goud en wierook met zich mee voerend.
Mattheüs voert ze graag weer ten tonele en voegt er (dichterlijke vrijheid!) mirre aan toe.
Doodskruid.
Ontroerend bedacht. In Bethlehem knielen de koningen neer. Want Jezus, de zoon van David, mag dan Jezus van Nazareth zijn, hij moet natuurlijk wel in Bethlehem geboren worden.
Maar eigenlijk komt hij ook niet uit Bethlehem. "Vom Himmel hoch da komm ich her", dichtte Luther. En naar die hoge hemel is hij ook teruggekeerd.
Op een wolk.
En wij verwachten hem in majesteit eens weder op de wolken.
Nee, collega Vlaardingerbroek, ik heb het niet· over H20-damp. Lukas gebruikt het woord ‘wolk’ hier niet in zijn letterlijke betekenis. Dat doen dichters wel vaker. Poëzie is het.
Over de verhulling en over de openbaring Gods. Een kind van negen kan dat begrijpen.
Voor dat kind heb ik dit stukje geschreven.
En voor zijn vader."
De geschiedkundige betrouwbaarheid van wat wij in Gods Woord lezen is via deze uitlegmethode verdampt. Het gaat er alleen nog om vast te stellen in welke taal al die bijbelse gegevens geschreven zijn.
Ds. M.R. van den Berg te Utrecht heeft pas in een diskussie terecht gewaarschuwd voor de opvattingen van Ds. Nico ter Linden. Volgens Ds. Van den Berg, aldus een verslag in het Nederlands Dagblad, steekt in deze opvattingen de oeroude dwaling van de gnostiek weer de kop op, die de apostel Johannes zo tel bestreden heeft in zijn brieven.
De gnostiek stelde al, dat de historiciteit van de heilsfeiten er niet toe doet ..Het zou alleen van belang zijn de diepere zin van de bijbelverhalen te ontdekken. "Maar als de heilsteiten niet echt gebeurd zijn, hebben we ook niets aan hun bood"
schap, dan kunnen ook onze vertellingen nog zo vroom en boeiend zijn, maar dan zijn we 'de beklagenswaardigste van alle mensen.' (I Kor. 15), want dan hangt onze verlossing in de lucht", aldus ds. Van den Berg. Ik ben het daarmee volkomen eens en denk ook aan hef tweede vers van 1 Kor. 15 waar Paulus de gemeente oproept het evangelie ZO vast te houden als hij het haar verkondigd heeft. Het woordje: ZO moeten we eigenlijk vertalen met: in de bewoordingen waarin.
Het gaat maar niet om de manier waarop, maar duidelijk om de formulering waarin het evangelie tot ons komt. Daaraan mag niet getornd worden!