Persschouw
1990-11-09
Drukkende sfeer bij Avondmaalsviering?- Jaargang 34
- nummer 23
"Hoe zou het toch komen, vragen een broeder en een zuster, dat er bij ons in de gemeente bij de viering van het Heilig Avondmaal altijd zo'n drukkende sfeer hangt, althans naar ons gevoel? De mensen aan tafel stralen zo weinig blijdschap uit. De sfeer is niet ontspannen, maar altijd een beetje somber". Z6 leidt redacteur D. Koole in het chr. geref. weekblad: 'De Wekker' de beantwoording van een vraag in. Koole schrijft dingen, die ons stimuleren om er verder over na te denken.
Wij citeren het volgende:
"Dat mensen bij het toegaan tot en het verblijf aan de tafel een gespannen indruk kunnen maken is begrijpelijk.
Voor niet weinigen en misschien wel bij alle avondmaalgangers, zijn aan de waarneming van dit heilig sacrament emoties verbonden.
Emoties van uiteenlopende aard. Er zijn mensen die er moeite mee hebben bij het toegaan en het verblijf aan de tafel door anderen te worden gadegeslagen; anderen zijn behept met angst dat er bij de te verrichten handeling iets mis zal gaan (de angst voor het zich verslikken in brood of wijn geeft avondmaalgangers soms problemen). En dat zijn dan nog maar dingen die de buitenkant raken. Er zijn ook emoties en er is ook gespannenheid die met het persoonlijk-geestelijke te maken hebben. Hoe ruim de nodiging van de grote Gastheer ook moge zijn, bij de avondmaalganger met de goede geestelijke instelling ten opzichte van dit heilige gebeuren, zal er nooit een gevoel en een gedrag zijn waaruit vanzelfsprekendheid spreekt. Er mag vrij- en blijmoedigheid zijn maar toch altijd beheerst door besef van eerbied en afstandelijkheid, vanuit ons mensen gezien. Dat in het hart bij mensen veel omgaat kan van het gezicht soms af te lezen zijn. We weten niet en in elk geval lang niet van allen, wat in mensen op een avondmaalzondag omgaat. Dat kunnen gevoelens van bi ijdschap en dankbaarheid zijn, maar ook van beduchtheid en schuchterheid, van diepe twijfel soms, van onzekerheid rond de vraag of er wel oprecht verdriet over onze persoonlijke en gemeenschappelijke schuld in ons leeft en of er wel echt verlangen is om in de tekenen van brood en wijn bevestigd te zien dat ook het eigen leven in het offer van Christus begrepen mag zijn. Ambtsdragers krijgen op huisbezoek wel eens te horen dat bij mensen tijdens de viering van het Heilig Avondmaal allerlei gedachten zo door en over elkaar heen tuimelen, dat de beleving van waar het op dat moment om gaat er door wordt weggedrukt. De troost en de zegen worden dan soms later ervaren, als men er in bezinning achteraf nog eens mee bezig mag (en wil) zijn. En dan die beklemmende stilten, zoals de vraagstellers aangaven - zijn die niet te voorkomen of te vullen met passende muziek of iets dergelijks?
Ik denk dat hier moet worden gezegd dat wij westerlingen in het algemeen moeilijk met stilte weten om te gaan en dat dit gebrek zich ook kan manifesteren bij de viering van het Heilig Avondmaal. Die momenten van stilte tussen de handelingen van de dienaar en de nuttiging van de symbolische ingrediënten door de vierders, bieden gelegenheid om zich te bezinnen op het geheim van de genade dat daar zichtbaar wordt getoond. Ze zijn heilzaam voor de concentratie van de gedachten op wat er aan de avondmaaltafel gebeurt. In dit verband zou ik willen verwijzen naar het hoofdstuk over 'Petrus Immens over het avondmaal' van dr. T. Brienen in het boek 'Bij brood en beker'.
In het boek 'de godvruchtige avondmaalganger' van Immens staat, als het op het verblijf aan de tafel aankomt, een heel belangrijke zin: "Laten uw ogen recht voor u zien en vestig ze op de tekenen van de verbondstafel, want die zijn er om te zien hoe goed God is. En bidt voor elkaar aan tafel." En natuurlijk is voor de sfeer, het klimaat waarin de viering van het avondmaal plaatsvindt heel belangrijk de wijze waarop de dienaar in handeling en meditatie zijn heilige dienst verricht."
Ik ben wel eens bang, dat sommige mensen zonder verslagenheid van hart vanwege hun zonden op de Avondmaalszondag aan tafel gaan.
Terwijl toch het klassieke Avondmaalsformulier naar de Schriften op een gemotiveerde manier een dergelijke terminologie hanteert. Lichtvaardig aangaan is heel iets anders dan na de Avondmaalsviering lichtvoetig verder gaan. (Zie Psalm 32: 3 NB). Maar aan de andere kant mag de soberheid, die annex is aan de viering vanwege de attributen (brood en wijn) ons nimmer verleiden tot een bepaalde somberheid! Het feestelijk element dient allesbeheersend te zijn. Het venster wordt geopend naar de toekomst.
Het offer van onze kostbare Heiland heeft eeuwigheidswaarde. Wij hebben het uitzicht op het bruiloftsmaal van het Lam. Dat verdiept onze vreugde en dankbaarheid!