Boekbespreking
1990-12-21
Ziet, wij leven- Jaargang 34
- nummer 26
Ds. A.W. van der Plas: 'Ziet, wij leven' - Kerkelijk leven in Oost-Europa - Reformatiereeks - Uitgave van J.H. Kok te Kampen - 125 pag. f 19,75.
In dit boek, dat in 1989.werd uitgegeven, gaat de Hervormde predikant, ds. Van der Plas (gereformeerde Bond) in op de situatie van het kerkelijk leven in Oost-Europa. Hij is zich bewust, dat het een gekompliceerd onderwerp is. Tevens memoreert hij, dat het bewind van Gorbatsjov gekenmerkt wordt door ingrijpende veranderingen, waarvan de uitwerking voor kerk en maatschappij nog niet volledig duidelijk is.
Maar tevens betitelt hij zijn gekozen onderwerp als boeiend. Er zijn in de loop der jaren ettelijke kontakten gegroeid met de kerken en christenen in Oost-Europa. De schrijver bedoelt met de uitgave van zijn geschrift de belangstelling voor de broeders en zusters daar te wekken of te vergroten. Dat is een zaak, die lof verdient! Zo gaat de auteur nader in op het marxisme, dat principieel atheïstisch is en schetst hij de groeiende religiositeit. Hoe is verder de verhouding tussen kerk en staat?
Hoe ziet het dagelijks leven eruit?
Wat is de funktie van de Russisch-Orthodoxe kerk de eeuwen door geweest en wat is haar betekenis thans? Van der Plas geeft ook uitvoerig aandacht aan de Evangeliechristenen-Baptisten. Heel wat gemeenten van hen zijn niet geregistreerd. Dat brengt aparte moeite en lijden mee. Ook gaat Van der Plas niet voorbij aan de kerken in Hongarije en wijdt hij ettelijke pagina's aan de situatie van de Hongaren in Roemenië. Omdat het boekje geschreven is vóór de omwenteling zoals die eind 1989 in Roemenië plaatsvond zou men kunnen zeggen, dat dit laatste gedeelte aan aktualiteit heeft ingeboet. Toch zou ik met een dergelijke opmerking voorzichtig willen zijn.
Wat Hongarije betreft tekent de auteur o.a. het volgende beeld: "In talrijke gemeenten funktioneert de predikant nog op de manier van vele jaren geleden. Hij gaat 's zondags voor in de dienst en is in de week achter zijn bureau te vinden. Daar kan ieder hem spreken; pastoraal werk doet hij nauwelijks. Sommige predikanten zijn beter thuis in hun tuin dan in de gemeente. Zo zorgen ze voor een extra inkomen. Anderen geven taallessen of studeren om later een andere baan te zoeken.
Intussen verkommert de gemeente.
Dikwijls treffen we daar 's zondags enkele ouderen in de kerk en zijn de jongeren nauwelijks bij het gemeenteleven betrokken. Ook al baseert de prediking zich soms op Schrift en belijdenis, in de praktijk zal hij weinig opbouwen, zodat het gemeenteleven inzinkt" (a.w. p. 93). Ik vrees, dat, al mag je alle gemeenten daar niet over één kam scheren gelijk de schrijver ook zèlf aangeeft, de totale omstandigheden niet echt veranderd zijn. En de kranten meldden, dat vele Hongaren bij de herdenking van de Opstand van 1956 huilden vanwege het feit, dat zij nog steeds door kommunisten worden geregeerd. En laten we dan maar zwijgen over Roemenië. Hoe worden de herwonnen vrijheid en de herkregen demokratie nu ingevuld? De laatste tijd geeft het Journaal bitter weinig nieuws door over de toestand in dat geteisterde land der Roemenen.
Maar we vernemen berichten, dat het eind vorig jaar geen echte revolte was, maar een 'putsch' volgens een slimme taktiek. Er heerst nog steeds angst onder de bevolking, omdat ook het nieuwe kommunistische bewind harde maatregelen toepast bij het uiteenslaan van grote betogingen tegen de regering. En heeft de kerk nu werkelijk zichzelf hervonden en kan zij in grote vrijheid tot zelfstandige ontplooiing komen? Of is het IJzeren Gordijn vervangen door een ander gordijn, dat nog maar moeilijk te definiëren valt? De tijd zal het leren!
Daarom is het een goed ding van de inhoud van dit vlot geschreven boek van kollega Van der Plas serieus kennis te nemen. Het biedt veel materiaal ter nadere oriëntatie en bevordert enorm het meeleven met de broederschap ginds, die ons permanent gebed nodig heeft!