Geestelijke verschraling
1992-09-25
In het blad: 'De Waarheidsvriend' schreef Ir. J. van der Graaf een artikelenserie over de OPBOUW VAN DE GEMEENTE. In het tweede artikel is hij nader ingegaan op de vandaag de dag duidelijk te constateren geestelijke verschraling.- Jaargang 36
- nummer 20
Onder het kopje: Cultuuromslag wordt dan onze aandacht voor het volgende gevraagd:
Nochtans moeten we niet onderschatten, dat we vandaag in een kentering, in een wenteling van de cultuur leven. Dat eist vandaag kennelijk van het christelijke geloof een hoge tol, hoewel we zeggen moeten, dat de mens in zijn wezen alle tijden door dezelfde geweest is, namelijk schepsel van God en dan ook gevallen schepsel, als zodanig is de mens van alle tijden aangewezen op genade. Toch verandert het menstype ook de tijden door. Daarbij moeten we zetten, dat er ongetwijfeld ook sprake is van een wisselwerking tussen het mensbeeld en het materiaal waarvan de mens zich bedient. Met de vinding van de electriciteit brak een nieuwe tijd aan, gekenmerkt door industriële revolutie.
Dat heeft een geweldige emancipatie van de mens op gang gebracht. Vandaag beleven we opnieuw een nieuwe tijd. De computer met als 'grondleggend materiaal', het electron, heeft zich onomkeerbaar een plaats veroverd in het leven van de mensen. Welnu, de computeriserende mens is een ander dan de briefschrijvende mens van vroeger.
Wie vandaag zich van de computer bedient, kan snel, efficiënt en precies werken. Het bezig zijn van de mens verandert z'n habitus. Om überhaupt te zien, dat mensen van nu anders zijn dan een aantal tientallen jaren geleden, behoeft men maar foto's te bekijken van klassen op een school, van besturen, van colleges, van kerkeraden ook. Alles oogt moderner. Het zou intussen ook als gevolg kunnen hebben, dat de woorden Gods vandaag anders landen dan vroeger het geval was. Om daarvan een kleine aanduiding te geven. Bekende klanken van vroeger zouden vandaag wel eens een andere gevoelswaarde kunnen hebben, dan vroeger het geval was. Met Pinksteren hoorde ieder van de hoorders de Geest in eigen taal spreken.
Welnu, zo zal het ook vandaag zijn. Er zijn verschuivingen in taalgebruik. En dat gaat in onze tijd snel. Dat zou kunnen betekenen, dat woorden van vroeger vandaag een hele andere gevoelswaarde hebben gekregen en door mensen derhalve anders worden opgevangen. Maar anderzijds is het ook zo, dat waar gepoogd wordt moderne taal te bezigen, hoorders vaak het geestelijk manna missen. Met verandering van woordgebruik lijkt de geestelijke geladenheid te zijn gereduceerd. Is het alles nog wel zo bevindelijk als het heet te zijn. Enerzijds kan bevinding door louter termen van vroeger te gebruiken ook stollen tot een idee. Maar ook door het introduceren van een nieuwe taal kan bevindelijkheid teloor gaan.
In onze tijd is rationaliteit troef. Het kan zo zelfs voorkomen, dat wat geestelijk is ook wordt verrationaliseerd. De woorden Gods zouden dan weleens met minder geestelijke kracht kunnen overkomen, dan bij het voorgeslacht het geval was. Ik doe hier geen absolute uitspraken, maar geef een bepaalde mogelijke tendens aan. Bovendien hebben we ermee te maken, dat het zonde; besef in onze tijd aan slijtage bloot staat. Dankzij de moderne media is heel veel ook in de christelijke gemeente geaccepteerd, wat vroeger werelds was, wat vroeger absoluut taboe was, maar waar geen zonde is, is geen genade. Genade kan alleen opbloeien daar waar beseft wordt, dat wij zondaren zijn. Verloren mensen. Mondige mensen, die niet meer weten wat zonde is, weten zich ook niet meer aangewezen op genade.
Het is goed van dit alles kennis te nemen en niet te doen alsof Van der Graaf dit uitsluitend bedoeld heeft voor een deel van de zgn. rechterflank van de gereformeerde gezindte. De prediking moet niet achterlopen wat het taalgebruik betreft. Dat kan irriterend werken. God doet ons leven in déze tijd met een eigen taalschat al moeten wij ons steeds wachten voor een te sterke popularisering van de boodschap. God draagt via de ambtelijke verkondiging zijn heil naar de gemeente van het Verbond toe! En alleen ontdekkende prediking schept in het hart van de luisterende mens ruimte voor de ontvangst van de genade, die Christus serieus aanreikt. Zo werkt de Heilige Geest!