Vrijheid en verantwoordelijkheid
1992-11-06
De soldaat, die tegenover me in mijn kamer in de gevangenis zit, komt uit een van de zwaarste hoeken van kerkelijk Nederland. Hij moest in dienst, werd in Duitsland gelegerd en is toen helemaal losgeslagen.- Jaargang 36
- nummer 23
Is dat een heftige reactie op de strenge opvoeding die zijn ouders hem gaven?
Hij vertelt over het milieu, waarin hij is opgegroeid. Materieel had hij het thuis best, maar verder heeft hij het als heel benauwend ervaren. Eenmaal los van huis heeft hij van alles gedaan wat verboden is. De militaire detentie, die hem door de rechter is opgelegd, is er een gevolg van.
Daarover praat ik met hem.We proberen samen te ontdekken, hoe het komt dat het zo misliep. Waarom is hij zo naar de andere kant doorgeslagen? Daarvoor de schuld bij anderen leggen is wel erg goedkoop. Hij staat zelf verantwoordelijk voor zijn daden en keuzes. Dat beseft hij ergens ook wel.
Na enig gepeins zegt hij opeens: "Maar dat heb ik helemaal niet geleerd! Ik kon eigenlijk nooit zelf kiezen.
Ik heb tot ik in dienst ging zo netjes geleefd omdat me precies gezegd werd wat ik moest doen. Ik heb er toen niet zo over nagedacht, want dat werd voor mij gedaan. En in dienst heb ik ook geleefd zonder na te denken: gewoon gedaan waar ik zin in had ... "
Wat moet ik van zo'n opvoeding denken?
Ik ken die ouders niet, maar ze zullen vast ook het beste voor hun kind gezocht hebben. Wat is het ook moeilijk om in de opvoeding kinderen de ruimte te geven die ze nodig hebben om zichzelf te worden en te leren eigen verantwoordelijkheid te dragen! Je wilt ze zo graag beschermen tegen wat verkeerd is en hun leven beschadigt.
Het valt echt niet mee om het juiste evenwicht te vinden tussen je verantwoordelijkheid als ouders en die van je kind. Maar hoe kan een kind ooit verantwoord met vrijheid omgaan wanneer het die nooit heeft gekregen?
Deze jongen kan er duidelijk niet mee omgaan. Heeft hij met al die dwang ooit wel eens de kans gekregen het te leren?
Als hij thuis is wordt hij letterlijk naar de kerk geslagen. Is 't een wonder, dat hij als hij in de kazerne in Duitsland is er niet over piekert een voet in de kerk te zetten? Over de Here God heeft hij alleen maar gehoord, dat Hij van alles en nog wat streng verboden heeft en als je zondigt streng straft. Probeerde hij nu . uit of dat allemaal wel echt waar is?
En deed hij daarom van alles wat niet alleen door de krijgstucht maar ook door God verboden is?
Het is immers allemaal nooit zijn eigen inzicht en keuze geweest? 't Werd hem alleen opgedrongen.
Zo voelt hij dat. En hij steigert. Hij vliegt door het lint.
Als hij na het eerste gesprek weer terug naar z'n cel is, blijf ik nog een tijdje erover nadenken.
Heb ik hem een beetje zicht kunnen geven op zichzelf? Op z'n ouders? En ook op wie de Here God volgens het evangelie is? Want daarin geeft Jezus immers een veel zuiverder beeld van Zijn en onze Vader: het beeld van een vader, die toen zijn jongste zoon hem om zijn wettig erfdeel vroeg het hem zonder meer gàf. Hij liet - met hoeveel pijn in het hart ook - zijn kind diens keuze. God neemt ons onze keuzevrijheid, onze eigen verantwoordelijkheid toch nooit af?
Zou ik dat deze jongen duidelijk kunnen maken? Zou dat bevrijdend kunnen werken?
Maar wat maak ik ermee los?
Zoiets is haast onmogelijk over te brengen op mensen, die volkomen vastzitten in een ander patroon.
Zullen ze het ooit accepteren wanneer hun zoon hun komt vertellen dat hij zijn eigen keuzes wil kunnen maken?
Hij heeft toch bewezen dat niet te kunnen? Wat moet hij dan? Hoe kan hij op een verantwoorde manier op eigen benen gaan staan? Moet ik hem adviseren zich van zijn ouders los te maken wanneer ze hem zo blijven dwingen om hun weg te gaan? Mooi is dat... Wie zou zo'n advies uitgerekend van een dominee verwachten?
Maar als het nu niet anders kan?
Is dat dan misschien iets van de verdeeldheid, die de Heer Jezus naar Zijn eigen zeggen komt brengen, ook tussen vader en zoon, moeder en dochter? Wil de Heer niet, dat een mens leert kiezen? En dat we, als we maar even kunnen, iemand helpen goed te kiezen? Wat een verantwoordelijkheid ..."Heer, geef wijsheid!"