Is er vergeving?
1992-12-04
Toen ik 40 jaar geleden ging studeren werd ik sterk geboeid door het onderwijs van Prof. C. Veenhof. Een van de uitspraken, die veel indruk op mij maakten, was: "Er bestaat eigenlijk geen vergeving, er bestaat alleen een vergevende God".- Jaargang 36
- nummer 25
Zo'n gezegde was typerend voor hem. Van verstarring en verstening moest hij niets hebben. 't Ging hem om de levende werkelijkheid. Om het dynamische van het Evangelie, dat 'een kracht tot behoud', 'enkel dynamiet' is.
"Maak van dat centrale van het Christelijke geloof, de vergeving, niet een ding", zei hij, "maar beleef het als een realiteit tussen God en jou, de mens!" Ik moet er nog vaak aan terugdenken.
In de gesprekken met gevangenen gaat het meermalen ook over schuld en vergeving. Geen wonder: voor hen zijn het meestal geen abstracte, theoretische begrippen meer. Ze lopen met de last van de schuld door het leven. Vaak een schuld, die nooit voldaan zal kunnen worden. Niet, dat ze er uit zichzelf zo gemakkelijk over praten. En dat valt te begrijpen wanneer je iemands dood op je geweten hebt of je aan een vrouw vergreep ...
Schuld is dan zoiets werkelijks. Je kunt er niet omheen. Wat moet je ermee?
Zou je het misschien nog kunnen goedmaken? Is er vergeving voor zoiets denkbaar? Dat zijn vragen, die niet weggeduwd moeten worden. Dus stel ik ze aan de orde. En dan komen er wel reacties.
"Zou je het willen goedmaken?"
Karel, die schuldig is aan zedenmisdrijven tegenover vrouwen, zegt: "Ja, het zou een geschenk zijn als dat zou gebeuren ... maar het ellendige is, dat je het niet goed kunt maken ook al wil je dat".
"Heb je het wel eens geprobeerd?"
"Ik heb ooit eens bij zo'n familie aangebeld, maar toen de heer des huizes opendeed, keek ik in de loop van een pistool: als ik niet maakte dat ik wegkwam kon ik een blauwe boon door m'n hoofd krijgen."
"Vind je dat een begrijpelijke reactie?"
"Natuurlijk! Ik begrijp best dat zo'n man denkt: 'Hoe durft-ie mij onder ogen te komen!' Als mijn moeder of meisje zoiets zou overkomen, zou ik denk ik niet rusten voor ik de dader in m'n handen had!"
Ik word als ik dat hoor stil en denk: wat praten we toch vaak gemakkelijk en oppervlakkig over vergeving. Het is zoiets kostbaars. Haast te mooi om waar te zijn als zoiets tussen mensen gebeurt. Karel zegt het zo: "Vergeven, dat is zoiets moois, ik denk niet dat het er is, ik denk niet dat men zoiets als ik gedaan heb kan vergeven ... Vergeving - ja, die kan alleen van de omgeving komen als die ondanks alles zou zeggen: we gaan toch met je verder, hoe erg het is wat je deed, wij accepteren je weer ... "
Wat heeft Karel goed begrepen wat vergeving is. Geen ding, maar herstel van de relatie. Het wonder, dat mensen je niet laten vallen maar je vasthouden. Ondanks alles.
Vergeven is bepaald niet: doen alsof er niets gebeurd is en proberen de woede en het verdriet uit je hart te bannen. Dat lukt trouwens toch niet. Vergeven is de weg, die de partijen samen gaan. Mensen tussen wie zulke ernstige dingen gebeurden dat hun verhouding beschadigd werd, misschien zelfs kapotgegaan is. Mensen die bereid zijn eerlijk te zijn ten opzichte van elkaar om samen het gebeurde onder ogen te zien en te zoeken naar een opening, naar een nieuw begin, naar verzoening. Inderdaad: haast te mooi om waar te zijn wanneer zoiets tussen mensen gebeurt.
Mag je niet op rekenen. Durf je nauwelijks op te hopen.
Maar wanneer dat bij en tussen mensen heel moeilijk, haast onmogelijk is, blijft dat àndere: dat zoiets altijd wel mogelijk is tussen de Here God en een mens.
"Vergeeft God dan alles?", vraagt er een. "Zo heeft Hij het echt zelf gezegd.
Da's dus wel een compleet wonder, dat Hij ons ondanks alles accepteert, dat Hij dus ook met jou verder wil gaan."
Helemaal 'haast te mooi om waar te zijn'! Toch is het als je het Evangelie geloven mag waar. De werkelijkheid is, dat we een gaarne vergevende God hebben. Maar ook in de relatie met Hem is het een weg, die Hij en wij samen hebben te gaan.
De weg van schulderkenning - daar begint het mee: hoe kan er worden vergeven wanneer er geen schuld wordt toegegeven? De weg naar verzoening - daar loopt het op uit: dat de verhouding weer goed en open wordt, zodat je samen een nieuw begin kunt maken. Vergeven is een werkwoord!