Persschouw
1989-06-09
Het Conciliair Proces en de beloften Gods.- Jaargang 33
- nummer 12
Inleiding
Alom is er aandacht voor het Conciliair Proces, de wereldwijde beweging waarin bezinning geschiedt op de grote vragen van onze tijd. De situatie van de wereld wekt zorg. In toenemende mate worden we geconfronteerd met onrecht en armoede, oorlog en geweld, vervuiling en vernietiging van het milieu. Waar het de bijbelse opdracht is elkander recht te doen en de aarde goed te beheren, is er door de Wereldraad van Kerken een oproep gedaan om hiermee ernst te maken en hierin verbeteringen aan te brengen. Gebed, beraadslaging en besluitvorming zijn nodig; immers, de tijd dringt. Handvat voor deze ontwikkeling is de drievoudige thematiek van: vrede, gerechtigheid en heelheid van de schepping. Van deze drie blijkt de laatste het meest aan te slaan, zowel binnen als buiten de kerk, en vooral bij jongeren.
Geschiedenis en inhoud van het Conciliair Proces
Historisch gezien is de Duitse natuurkundige Carl Friedrich von Weizsäcker de eerste geweest, die uiting gegeven heeft aan de gedachte van het Conciliair Proces; op zijn beurt grijpt hij terug op de Duits,e theoloog Dietrich Bonhoeffer, die reeds meer dan een halve eeuw geleden de kerken een dringend verzoek deed om in gezamenlijk en diep beraad te gaan over de noodzakelijke bescherming van het leven.
Aan het Conciliair Proces was in de zeventiger jaren reeds het waarschuwingssignaal van de Club van Rome voorafgegaan. Thans gaat in Nederland de oproep uit van de Raad van Kerken, die een stuurgroep heeft ingesteld. Gaandeweg moet op de Utrechtse Kerkendag van 16 september a.s. het "horen, zienen zwijgen” in "zien, oordelen en handelen" overgaan. In geloofsbrieven wordt tussentijds de vruchtzetting van het bezinningsproces verwoord of verbeeld. Het pasgevierde Pinksterfeest kan aanstichten tot nieuw élan. De uiteindelijke bedoeling is, dat we samen opkomen voor een rechtvaardige en gave wereld waartoe we elkaar moeten verplichten in morele sfeer. In die zin wordt een term als "verbond voor het leven" gebezigd, de slogan voor de a.s. Kerkendag. Dit verbond daagt ons uit om met elkaar verbintenissen te sluiten vóór het leven en tégen de dood, wat wil zeggen dat we beloven ons te zullen blijven inzetten voor veranderingen ten goede op het gebied van gerechtigheid, vrede en heelheid van de schepping. We zijn partners, die hieraan kunnen bijdragen. Namens de gemeenschap die we vertegenwoordigen behoren we "ja" te zeggen.
Immers, we worden opgeroepen om vol te houden dat gerechtigheid bewust gewild en gedaan moet worden, dat vrede gesticht moet worden, dat de aarde verstandig beschermd en verdedigd moet worden tegen vernielende krachten, en dat wij mensen daartoe gemachtigd zijn. Mensen, die elk op eigen wijze met de uitdaging hiertoe bezig zijn; mensen, die een bondgenootschap sluiten met hen die vanuit een andere overtuiging zich soms al veel langer dan de kerken inzetten voor een rechtvaardige, goede en vredige wereld. In het verbond voor het leven laten we ons door elkaar inspireren, wisselen we ervaringen uit, doen we ideeën op. Zo maken we keuzen of bevestigen we onze keuze; zo maken we afspraken met anderen en met onszelf over machtsongelijkheid tussen vrouwen en mannen, over verarming in Nederland en over honger in en schuldenlast van de Derde Wereld, over racisme hier en daar, over vijandschap tussen Oost en West en over verspilling en wangebruik van de natuurlijke bestaansbronnen. ln die geest stelt men zich het Conciliair Proces voor. Alom is er aandacht, maar... allerwegen is er ook kritiek.
Kritiek
Er zijn er, die het proces wat betreft toonzetting en taalgebruik te elitair vinden: hoge woorden vervliegen in ijle sferen boven de hoofden' van het gewone volk, dat leeft bij de taal van de vervaardigers van graffiti en van de vakbondsleiders.
Er zijn er ook, die het hele proces broodmager vinden; wat ontbreekt, is geestelijk gehalte. Waar is het visioen, waar het perspectief? Waar de gedachtenis van de werken Gods, die over ons zullen worden geopenbaard? De aardse stad laat zich toch niet los van de hemelse bezien? Met louter nadruk op beneden gaat het proces langs de harten heen. En welke bron wordt in de wereldwijde bezinning 'tot springader genomen? Is de christelijke benadering er slechts één uit vele?
Men krijgt het gevoel, dat de voorgestelde doorbraak het syncretisme niet schuwt: ieder moet zelf maar zien, vanuit welke geest hij z'n positieve elementen inbrengt. Wezenlijk ligt er in de geestelijke bagage geen enkel onderscheid. Het oor van de orthodoxie is scherp en het oog kritisch geworden sedert de dag waarop te verstaan werd gegeven.
dat het kanaal van persoonlijke heilsbekommernis nu eens niet de brede bedding van het Conciliair Proces zou zijn. Evangelische beweging en Gereformeerde gezindte hebben gaandeweg afgehaakt; zij wijzen op datgene, wat wordt gemist: het verbond Gods, de overmacht van de genade. Er staat wel in een folder: "We vieren het verbond dat God met zijn schepping gesloten heeft en dat Hij bevestigd.
heeft in Jezus Christus, de rechtvaardige, de vredesvorst, de heelmaker van de schepping. God heeft voor de mensen, dieren en natuur niet de dood maar het leven op het oog", maar prioriteit wordt gelegd bij de menselijke inbreng. Zoals het er staat hangt alles aan de haak van het "moeten": de mens moet en belooft en zal en kan. Het doodvermoeiende en dodelijke moeten staat voorop. Slechts een "ik kan niet"
zal de resultante zijn. Niemand toch trekt zichzelf aan de haren uit het moeras? Strandt niet wederom het activisme met declaratie van goede wil en menselijk zijn best doen? Het appelleren op menselijke gevoelens leidt tot confrontatie met eigen armoede: uit droge vaten schep je niet meer! Kohlbrugges aansporing de heiligingskrukken weg te werpen omdat de berg Sion er niet mee beklommen kan worden, is opnieuw actueel. We zullen eerst gaan naar de kruisheuvel Golgotha, waar tussen een getergde hemel en een geplunderde aarde het Lam Gods heeft gehangen. Toen Zijn bloed van het kruis druppelde, heeft het de voren gedrenkt en de schepping vruchtbaar gemaakt. Eén heeft tussen de doornen en distels geploegd en uit bloedig zweet de aarde geopend voor een nieuwe dag wanneer de eerste dingen zullen zijn voorbijgegaan. Ons werk ligt verankerd in Zijn "Het is volbracht!" De zekerheid des heils en de eindverwachting kunnen niet gemist worden in het Conciliair Proces. Het is niet genoeg wanneer we menen, dat deze heilsgeschiedenis wel als bekend kan worden verondersteld. De weg vooruit is derhalve allereerst de weg terug. We komen niet verder dan de beloften van het Lam en deze zijn hemelhoog en aardediep.
Thans blijkt zo spaarzamelijk in de conciliaire gang het eenzijdig en tegelijk zo verreikend karakter van de beloften Gods; beloften, die in Christus Jezus reeds ja en amen zijn.
Ds. B.H. Weegink (Steenwijk)
We hebben hierbij tweederde van het artikel van de Ned. Herv. Ds. Weegink overgenomen uit Ecclesia v/ h 'Kerkblaadje'-Orgaan van de Stichting Vrienden van Dr. H.F.Kohlbrugge. Het Conciliair Proces staat in het centrum van de belangstelling.
Bij alle pluspunten konstateren ook wij verschillende minpunten.
Het is uitstekend en geboden een dam op te werpen tegen het voortvretende milieubederf. Maar hoe doen we dat? Dàt is de beheersende vraag! Wanneer in dat kader van christelijke zijde wordt geponeerd, dat de Heilige Geest ook buiten de gelovigen om in de strukturen werkt aan het welzijn van de mensen en aan de humanisering van het menselijk bestaan op aarde zitten we op de toer van de moderne bevrijdingstheologie. Verder moeten wij denken aan wat pas Ir. J. van der Graaf opmerkte in een artikel in 'De Waarheidsvriend': "Moeten we niet eerlijk zeggen, dat het gevaar zeer reëel is, dat het conciliair proces nu als een mogelijkheid wordt aangegrepen om kerkelijk weer wat aan de weg te timmeren terwijl de vraag naar het geloof in God niet of nauwelijks gesteld wordt?". Is het ook niet zo, dat bij velen in deze moderne samenleving het geloof ondergronds is gegaan?! Is het niet het terrein van de schaamte geworden?!
Vandaag de dag praten heel wat mensen vlotter over hun seksuele gevoelens b. v. dan over hun persoonlijke geloofsbeleving en de problemen, die daarin meekomen.
Maar wie Christus er buiten laat sluit zichzel1 van het heil af. Hij is immers onze Heiland, onze Heelmaker! Hij is de Amen, de getrouwe en waarachtige Getuige, het begin der Schepping Gods (Openbaring 3 : 14b). En alleen als wij ons laten bezielen door de Heilige Geest, die steeds weer voor een nieuwe lente zorgt, heeft de strijd voor een rechtvaardige en vredige wereld definitief effekt!