De twee schutters
1988-02-05
Aanstoot aan Gods almacht- Jaargang 32
- nummer 5
Het is niet nodig de rabbijn Harold S. Kushner en zijn boek "Als 't kwaad goede mensen treft" bij de lezers van "Opbouw" te introduceren. Eén en ander maal is in ons blad over auteur en boek geschreven. We willen kort memoreren, dat Kushner van mening is, dat een gelovig mens het met het diepe leed in zijn leven slechts kan uithouden, als hij breekt met de gedachte, dat God almachtig is. Anders gezegd: In zijn diepe levensleed houdt een gelovige het met zijn God slechts vol, als hij de overtuiging heeft en houdt, dat God er óók niets aan doen kan! Zou hij God voor almachtig houden, dan zou hij ook onherroepelijk tot opstand tegen God komen en alle vertrouwen op God en liefde tot God moeten verliezen!
Men mag God verbinden met de gedachte van orde, harmonie, vrede, liefde, gerechtigheid, barmhartigheid, ontwikkeling, groei, schoonheid, volharding .....
Maar almacht behoort in dit woordenboek niet thuis!
Grenzen aan Gods macht
Op de vraag van het gezang" Wat zou ooit zijne macht beperken?" geeft Kushner dan ook met vrijmoedigheid antwoord. Er zijn beperkingen van de macht van God. Kushner noemt daarbij zowel de wetmatigheden van de natuur als ook de vrijheid van de mens.
Aan de ene kant kun je God opmerken in de orde en de wetmatigheden, die je in de natuur kunt vinden. God is immers te zien als het principe van orde en regelmaat. Je kunt daarin God met bewondering waarnemen.
Aan de andere kant: Juist omdat God ook weer niet méér is dan het principe van orde en regel vindt Hij in die wetmatigheden zijn grèns. Als de boze machten van die wetmatigheden een boos gebruik willen maken, bijvoorbeeld door iemand van een toren te werpen en daarbij te rekenen op de zwaartekracht, dan zit God er om zo te zeggen ook weer aan vàst! Dan kan God zich er onmogelijk aan onttrekken. Dan kan Hij er onmogelijk "tussenkomen"! Hij kan er niets aan doen!
En dan die àndere grens! De vrijheid van de mens! Wil de mens echt mens blijven - zo leraart Kushner - en wil hij echt verantwóórdelijk mens blijven, dan moet alle dwang uitgebannen worden.
Dan mag en kan God ook bij de wilsvorming en de keuzen van die mens niet "tussen beide komen". Dat zou immers dwang zijn en het zou die mens van zijn waardigheid beroven. Als de mens kiest - ook als hij zéér kwaad kiest! - dan is God er om zo te zeggen niet bij! Ook hier geldt: Hij kan er niets aan doen!
De eerste schutter
Kushner spreekt in zijn boek ook over de moordenaar van president Kennedy, Lee Harvey Oswald. Bij Oswald komen de draden van die beide grensinstanties bijeen. In Oswald wordt het plan tot de moord op de president geboren.
Dat plan groeit en neemt vaste vormen aan. God kan daar niets aan doen!
Eindelijk is het zo ver. De president rijdt door Dallas en Oswald richt zijn geweer op hem. Hij mikt akelig nauwkeurig en drukt af! Even later is de president dood! Ook Oswald maakt gebruik van de natuurwetten op het gebied van de "ballistiek". Hij doet dat nauwkeurig.
Wat kan God daar aan doen? In die wetten heeft God zich als het ware vàstgelegd. Hij kan er niet meer russenkomen!
Daarom is er één vraag, die bij de moord op Kennedy geen enkele zin heeft! En dat is de vraag, wat God ermee bedoelt en wat Hij ermee wil zeggen.
Die vraag heeft geen recht van bestaan.
God kon er niets aan doen. Hij stond en staat er buiten! Aldus Harold S. Kushner.
We zijn, denk ik, erg geschrokken van deze gedachtengang. Maar misschien hebben we ook de sterke suggestieve werking van de redenering en van dat schutter-voorbeeld gevoeld. Wat moeten we daartegen zeggen?
De tweede schutter
Bij het overdenken van Kushner's gedachtengang kwam ik zomaar opeens uit bij een twééde schutter. En daar was ik dankbaar voor. Ik bedoel de schutter van 1 Kon. 22: 34 "Een man echter spande de boog zonder bepaald doel en trof de koning van Israël (Achab) tussen de verbindingsstukken en het pantser"
Het gevolg is dat Achab in de avond van de dag sterft. Als de wagen bij de vijver van Samaria wordt afgespoeld lekken de honden zijn bloed. Dat geschiedde alles naar het Woord des Heren, dat Hij gesproken had, door de dienst van Elia en door de dienst van Micha - I Kon. 21: 19; I Kon.22: 17, 20.
Niemand dwong die aramese soldaat!
Niemand kwam "tussen beide", toen hij besloot toch maar eens iets te doen.
En we behoeven ook helemaal niet aan te nemen, dat er in de wetmatigheden van de natuur iets gewijzigd was!
Kushner zou zeggen: De wetmatigheden van de natuur - daar staat God buiten! De vrije beslissing van de schutter - daar heeft God óók al niets mee van doen! Daar moet je de naam des Heren niet bij noemen!
Maar het is zo geheel anders. Inderdaad, van "dwang" ofvan "ordeverstoring"
is geen sprake. Maar het wonderlijke is toch, dat God geheel zijn doel bereikt en dat zijn plan uitkomt! Getuige de profetische woorden die tevóren over Achab gesproken waren! Blijkbaar behoeft de Here helemaal niet dwingend tussen beide te komen om zijn doel te bereiken en zijn plan te realiseren!
Hij kàn dat wel! Machtig kan Hij de raad der volken verbreken en geweldig ingrijpen. Maar Hij heeft dat niet nodig.
In Achab's geschiedenis bleven de wetten wetten en de regels regels en de Arameeër werd door niemand gedwongen en voelde zich helemaal vrij. Maar wat hij deed was de uitvoering van het oordeelsplan van God!
En zo overwinnen we de drogredenering van Kushner en de suggestieve kracht van het Oswald-voorbeeld! Ook al bemerkt een mens niets van enige Goddelijke "inmenging", hij mag de Here niet buitensluiten! En dat is goed.
De Here is niet afwezig. Ook niet in vreselijke dingen. En dat betekent, dat wè het gebèd tot onze hemelse Vader mogen volhouden. Hij is er! We mogen niet toelaten, dat de satan ons dat gebed afneemt!
"Niet op aardse wijze denken van zijn majesteit"
Wij mensen zijn in onze onderlinge relaties al gauw elkanders concurrenten!
Als ik mensen in mijn plannen wil gebruiken om mijn doel te bereiken, dan moet ik hun alle zelfstandigheid àfpakken!
Zelfstandige mensen :kan geen dictator gebruiken. Hij bereikt zijn doel alleen met "pionnen". En zo "aardselijk"
denken we ook gauw van de Here God. We denken dan, dat de Here er niet is, als we denkend en plannend onze eigen gang gaan en helemaal niet gedwongen worden. Dat is immers onder mènsen zo. Mensen kunnen niet buiten dwang, als ze door middel van àndere mensen hun doel willen bereiken!
Zou God dat dan wèl kunnen?
Regeren zonder telkens in te grijpen?
Ja, Hij kan dat! De Bijbel legt ons dat voor, bijvoorbeeld in de geschiedenis van Achab. De Bijbel legt het ons vóór, maar niet uit! Het gaat onze gedachten te boven! Maar onze Vader in Christus, tot Wie we mogen blijven bidden.
.. Hij is dan ook de hémelse Majesteit!