Jeugdrubriek
1989-07-21
We proberen nu een stapje verder te gaan. Zoals vorige aflevering bleek lukt het niet om de redenen te begrijpen en de waaroms te verklaren. De vragen worden niet opgelost. Uiteindelijk moeten we zeggen dat de vraag van het lijden in wezen onbegrijpelijk is. - Jaargang 33
- nummer 15
Verstaan belangrijker
Misschien kom je daarom verder als je niet meer probeert te begrijpen, maar gaat proberen te verstaan.
Want verstaan is iets anders. Verstaan betekent dat je misschien wel helemaal niets begrijpt van wat God doet, maar dat je wel zijn stem hoort, met de Goede Herder meegaat, zelfs al ga je door een dal van diepe duisternis, Psalm 23.Verstaan houdt in dat je je relatie met de Here God belangrijker vindt dan je antwoorden.
En als je steeds probeert te begrijpen wat niet te begrijpen is loop je het gevaar dat verstaan kwijt te raken.
Het grote gevaar is dus dat je probeert die vragen te beantwoorden buiten Hem om, Dat betekent dat Gods plaats in je leven een vraag wordt die jij moet beantwoorden. Je moet dan antwoorden vinden over God. Als je die antwoorden niet vindt is het gevaar groot dat je geloof veel van zijn betekenis kwijtraakt. Dit geldt ook voor mensen die juist vanwege deze vragen niet kunnen of willen geloven. Zij willen ook antwoorden over God, buiten Hem om.
En dat betekent dan weer dat ze pas troost en steun kunnen vinden als die vragen opgelost zijn.
Waar het om gaat bij de vraag van het lijden is dat je die moeilijke en zo ontzettend belangrijke vraag eigenlijk alleen maar kunt stellen binnen je relatie met God. Daarbuiten wordt het een vraag die God tekort doet en je geloof bedreigt.
Maar binnen je relatie met God mag je die vraag dan ook stellen. Dan is het geen vraag meer over God, maar een vraag aan God. Dan gaat het niet meer om begrijpen, maar om verstaan. Dan probeer je om in en ondanks een afschuwelijke situatie toch weer Gods stem te verstaan.
Hem weer te gaan zien zoals je Hem kent. En samen met Hem kun je dan ook de vragen te lijf gaan.
Job
Kijk maar naar Job. Job legt zich niet zomaar neer bij al het ellendige dat hem overkomt. Na de eerste aanvaarding komt hij met een enorme opstandigheid, want hij snapt het niet meer. Het klopt niet meer. De schrijver Harold Kushner laat zien dat het in het boek Job om drie stellingen gaat:
A. God is Almachtig. Wat Hij wil kan ook gebeuren en gebeurt ook.
B. God is Rechtvaardig. Hij geeft het goede aan goeden en het kwaad aan kwaden.
C. Job is een goed mens.
Zolang alles goed gaat met Job is er niets aan de hand. Dan klopt het.
Maar als het mis gaat, moet je één van de drie stellingen laten vallen.
De drie vrome vrienden van Job weten het wel. Hun mening over God staat vast, en dus vervalt C. Job is kennelijk geen goed mens. Deze opvatting vind je nog in de zware kerken zoals ze bijvoorbeeld geschetst worden door Maarten 't Hart.
En hoeveel er ook voor te zeggen valt, ook volgens de Bijbel ligt het niet zo simpel. Job is niet zo slecht dat hij dit verdient. De oplossing van Kushner en anderen is dan ook dat stelling A moet vervallen, of in elk geval flink moet worden afgezwakt.
God is rechtvaardig en Job is goed, maar God is gewoon niet zo almachtig.
Hij kan het niet helpen. Toch is ook deze oplossing te simpel. Juist in het boek Job wordt aan het begin en het einde duidelijk dat God alle touwtjes in handen heeft: Gods (al) macht wordt in de Bljbel voluit vastgehouden.
Anderen zeggen dan ook dat God willekeurig is, niet rechtvaardig.
Zij laten stelling B vervallen. Maar je begrijpt wel dat dat geen Bijbelse oplossing is.
Zo zie je dat het schema van Kushner inderdaad heel goed het probleem aangeeft, maar dat de oplossing er niet uit bestaat dat we één van die stellingen moeten laten vallen om het te kunnen begrijpen. Dat gebeurt ook. niet in het boek Job. Job laat alle drie de stellingen staan, en richt zich tot God: Ik wil tot de Almachtige spreken: ik wens mijn zaak te bepleiten bij God, Job 13:3. Job gaat daarbij fel tekeer. Hij durft God van alles en nog wat te verwijten. En hoewel Job aan het einde van het boek wordt gedwongen gas terug te nemen neemt de Here nam nergens kwalijk dat Job opstandig wordt. Dat is altijd nog beter dan dat buiten God om proberen te begrijpen hoe de zaken in elkaar zitten. De kern van het boek Job is hoofdstuk 28, eigenlijk een lied dat de verschillende bedrijven van het in de vorm van een toneelstuk geschreven boek Job aan elkaar verbindt. Daarin wordt de weg gewezen.
Wijsheid
Job 28 heeft het uitgebreid over de vraag waar in zo'n ellendige situatie nog wijsheid te vinden is, hoe alles nog te begrijpen valt. En het antwoord op die vraag is dan: God weet waar de wijsheid verborgen is, en tot de mens zegt Hij: zie, de vreze des HEREN (liefde en ontzag)- dat is wijsheid, Job 28:28. Niet het begrijpen, maar het verstaan, de relatie met God is de wijsheid. Het antwoord op de vraag van het lijden is niet te vinden buiten God om, God zelf is het antwoord.
Begrijpt Job dan wat er met hem gebeurt? Nee, dat niet. Maar omdat hij het antwoord bij God zoekt geeft het niet dat hij geen antwoord krijgt.
Als hij maar met God verder kan.
Dan vindt hij wat anders: een leven met geloof, steun en rust. Een leven dat weer de moeite waard is. Zo is het omgaan met de Here God een antwoord op de vraag van het lijden.
Geen verklaring, dat duidelijk niet.
Maar wel een mogelijkheid om te kunnen leven. Je krijgt geen logisch, begrijpelijk antwoord, maar wel Iemand die naast je staat en deel heeft aan jouw lijden. Iemand die je weer mag gaan verstaan, ook al kun je Hem niet begrijpen. Iemand die naast je in de put komt zitten en je daar weer uit wil en kan halen. Zonder verklaringen, maar wel met liefde.
Een nieuwe hemel en een nieuwe aarde
We geloven dat God goed is, en het beste voor ons wil. Dan mogen we ook zeker weten dat Hij tegen het lijden strijdt, en dat wij door Hem begrepen worden, ook in onze pijn.
Tijdens zijn leven hier op aarde heeft de Here Jezus heel wat wonderen gedaan waarbij een stukje lijden werd opgeven. De bedoeling daarvan was niet dat we gingen vragen waarom de één wel en de ander niet genezen werd. Het gaat erom dat we mogen weten dat het eens zo met ons allemaal zal zijn. Dat geldt ook voor genezingen in onze tijd. Ook daar kun je je afvragen waarom dat soms niet werkt. Je mag dan niet concluderen dat iemand kennelijk niet goed genoeg gelooft. Dan zit je weer in het idee van de vrienden van Job. Nee, alle genezingen die nu plaatsvinden door het werk van de Heilige Geest wijzen vooruit naar de toekomst waar het zo zal zijn met ons allen. De nieuwe hemel en de nieuwe aarde zullen goed zijn, Opb . 21:4.
Laat niemand je wijsmaken dat God het leuk vindt als mensen lijden. God maakt alle dingen alleen maar mooi en goed, pijn en lijden horen bij de verzieking van Gods mooie schepping.
Maar laat ook niemand je wijsmaken dat hij of zij begrijpt hoe God in elkaar zit, en of en hoe en waarom bepaalde dingen gebeuren. Dat soort antwoorden zijn misschien geslaagd voor vage discussies in het algemeen of geklets in de ruimte. Maar als jijzelf met de vragen zit heb je niets aan zulke discussies.
Dan kun je veel beter met God gaan vechten om er uit te komen.
Probeer, hoe moeilijk dat ook lijkt, juist dan te blijven bidden. Spreek maar uit tegen Hem wat je dwars zit, wat je pijn doet, wat je moeilijk vindt.
Laat Hem er alsjeblieft niet buiten, want dan raak je Hem kwijt.
Om verder te praten of te denken:
* Vind Je dat een gelovige opstandig mag zijn tegen God, of moet je overal in berusten?
* Kun je God blijven zien als Vader, ook als het anders gaat dan je zelf wil?
* Hoe zou je God kunnen (blijven / gaan) verstaan?