Jacob-Lea-Rachel (Gen. 29)
1988-03-18
Twee stammoeders Lea-met-de-fletse-ogen wordt Jacobs eerste vrouw. Op Labans voorwaarde dat hij de bruiloftsweek met Lea ten einde brengt (het huwelijk niet afbreekt), zal Jacob ook Rachel tot vrouw krijgen. Mits hij nog eens zeven jaar knecht wordt bij Laban. En dan is Laban "royaal": elk krijgt haar eigen slavin mee als geschenk - respectief Zilpa en Bilha.- Jaargang 32
- nummer 11
Maak de rekening nu maar op. Stamvader Jacob: bedrieger èn bedrogene.
Een heer(ser) die knecht werd diende om een vrouw. Op de vlucht en in den vreemde: terug naar af. Een stammoeder - als ondergeschoven bruid, ongewenst, niet begeerd en bepaald niet knap. Dit in tegenstelling tot Rachel (29: 17), Rebecca (24: 16) en Sara (12 : 11, 14). De minst bedeelde.
Twéé stammoeders nu: Rachel doet ook haar intree, de knapste, wel gewenst en zeer begeerd - veertien jaar dienstbaarheid had Jacob voor haar over. Maar zij komt wel op de twééde plaats: de eersten worden vaak de laatsten ...
Nee, als God zijn plan uitvoert en de grondslagen legt van Israël (en dus van de kerk), dan is er niet veel voor Israël (en dus voor de kerk) om trots op te zijn. Zoals ook het geslachtsregister van Jezus geen reden geeft om er veel van te verwachten. Armoe troef - daar valt naar mensenmaat niet veel eer mee in te leggen.
In welke volgorde?
"De laatsten worden de eersten"
dicht ds W. Barnard bij Luc. 14: 7-11 (Gez. 70). Maar dan is het omgekeerde ook waar: "De eersten zijn de laatsten, wie na komt gaat voorop" (Gez. 482, van dezelfde hand). Bij Lea en Rachel (of Rachel en Lea?) is dat voortdurend in wisselwerking.
Lea mag dan rechtens Jacobs eerste vrouw zijn, maar voor hem is Rachel de eerste: "en hij had Rachel" lief, in tegenstelling met Lea" (29: 30).
Hield hij niet van ua? Het is meer een kwestie van vergelijking: uitgaande van wat J acob voelde voor Lea hield hij meer van Rachel (een situatie als beschreven in Deut. 21 : 15-17).
Rachel was zonder meer zijn lievelingsvrouw, zoals ook uit het vervolg blijkt (29: 31 v.v.).
Zo lagen de zaken nu eenmaal, denken wij na vele eeuwen. En we vergeten of denken er niet aan, hoeveel tranen geschreid zijn (ook om ons ... ). Kon Rachel het helpen dat J acobs voorkeur naar háár uitging en dat Labans uithuwelijking van zijn dochters door hebzucht bepaald werd? Kon Lea het helpen dat zij van dat laatste de dupe werd en dat zij in tegenstelling met het knappe voorkomen van haar zuster te typeren viel als Lea-met-de-fletse-ogen (29 : 17)?
Gods orde
Verworvenheden, eigen-aardigheden, uiterlijke schoonheid, minder bedeeld zijn, dat alles speelt geen, of liever een andere rol dan zij gedacht zouden hebben, als God zijn voornemen gaat uitwerken. Niets is hier "vanzelfsprekend".
Verworvenheden, verdiensten, rechten, afkomst, voorkomen spelen geen rol. De maatstaf is: God kiest. Paulus attendeert erop, dat God bij dat kiezen totaal anders te werk gaat dan mensen zouden denken en doen: het zwakke, het onaanzienlijke, het verachte, dat wat niets is . .. heeft God uitverkoren. En dat "opdat geen vlees zou roemen"geen mens kan zich dan ook ergens op voor laten staan.
Het grootse, imposante in Gods heilsgeschiedenis ligt niet in de kwaliteiten van mensen. Nee, dat ligt in God zelf, die op onnavolgbare (althans voor ons onvoorspelbare) wijze zijn plan volvoert en ons een Messias geeft die voor de een een dwaasheid en voor de ander een ergenis is.
"Alle roem van het vlees is ook direct in de aanvang al gebroken geweest.
Een andere roem dan die op de Here en zijn eindeloos erbarmen en zijn verheven gang, zal de kerk, die haar historie leest, nooit kunnen zingen" (B. Holwerda).