LV twijfelt over prioschap
2011-02-04
De Landelijke Vergadering had 22 januari nogal wat vragen over de predikant in opleiding (prio). Het rapport van de Commissie Toekomstig Predikantsprofiel werd nog eens onder de loep genomen door een ad-hoccommissie, die een reeks besluiten voorlegde. In deze zitting konden ‘verhelderende’ vragen worden gesteld en gezien die vragen volgen ongetwijfeld amendementen vanuit de regio’s.- Jaargang 55
- nummer 3
De ad-hoccommissie stelt onder meer voor vanaf 2012 jaarlijks een evaluatiegesprek te voeren met de predikant en daarover te rapporteren in de regio, vanaf 2011 jaarlijks met de predikant te spreken over ‘toerusting en/of andere zaken die nodig zijn om de gemeente met vreugde te blijven dienen’, de kerkelijk werker als functie te erkennen en te borgen, de aspirant gemeentepredikant voor te bereiden middels een twee jaar durend prioschap en een commissie voor de volgende LV een ‘visie op de ambten in onze kerken’ te laten maken.
Een prio is een theologiestudent, die in dienst treedt van een gemeente, zich vooral bezighoudt met preken, catechese en pastoraat en zo werkervaring opdoet. Het is de opmaat voor het kerkelijk examen en daarna rondt hij zijn werkzaamheden in zijn gemeente af. Als die gemeente hem beroept, dan kan hij direct aan het werk. Wordt hij niet beroepen, dan kan hij elders een betrekking aanvaarden en twee jaar beroepbaar blijven.
Prio al nodig?
Ds. C. de Groot vroeg zich af of de kerken voldoende plaatsen voor prio’s kunnen garanderen en wat er gebeurt als er te weinig plekken zijn. ‘Veel studenten hebben al een relatie en een woonruimte, dus dat kan lastig zijn.’ Hij vond het een goede zaak, dat dit mede wordt gedaan om conflicten en losmakingen te voorkomen. ‘Maar de opleiding doet al veel aan extra stages, persoonlijke vorming en competenties. De resultaten daarvan zie je niet direct, dus waarom nu gelijk die prio er overheen?’
Ds. H. Scheffer vond de opmerkingen dat het prioschap ‘naar alle waarschijnlijkheid’ het aantal losmakingen zal terugdringen te weinig onderbouwd. ‘Ook praat je in feite over verlenging van de toch al lange opleiding en dit maakt het niet makkelijker voor oudere instromers.’
Ad de Boer vroeg zich af of de opleiding wel voldoende menskracht heeft om de prio’s te begeleiden. Ds. P. Kleingeld koos voor de andere oplossing: ‘Waarom zetten we niet steviger in op een herbezinning op de ambten? We hebben hier zeventig voorstellen liggen, maar het lost niets op.’
Ook werden vragen gesteld over de relatie tussen prio en de kerkelijk werker en over de financiering van externe deskundigen bij de evaluatie en van eventuele nascholing. ‘En wat gebeurt er als die nascholing niet helpt?’ vroeg J.F. van der Bijl zich af.
Commissielid F. Schippers was er kort over. ‘Wilt u een herbezinning op de ambten, dan moet u alleen voor ons voorstel G kiezen.’ De Boer kreeg te horen, dat wel degelijk uitbreiding van menskracht en geld is voorzien voor de NGP.
Meer vacante gemeenten
Commissielid ds. G. Bronsveld zag weinig verschil tussen een ‘prio in de wacht’ en een student zonder beroep. ‘Garanties zijn inderdaad niet te geven, maar in 2015 zullen veel gemeenten vacant zijn. De prio is slechts ten dele bedoeld als middel tegen losmakingen en is ook een wens van de studenten zelf. Een aantal werkt nu al als verkapte kerkelijk werker.’
Ook M. Jellema onderstreepte de scheiding tussen kerkelijk werker en theologiestudent ‘om de HBO-opleiding te beschermen’. De vraag over nascholing vond zij ‘bijna een strikvraag’. ‘Je kunt dat succes niet garanderen, maar je moet het vooral tijdig doen.’ De STAGG zal zich bezighouden met die toerusting.
De afgevaardigden kregen de gelegenheid voor de volgende vergadering amendementen op het voorstel in te dienen.
Contact met overheid
Zo lang kerken Algemeen Nut Beogende Instellingen (ANBI’s) zijn, mogen giften worden afgetrokken. Maar de Belastingdienst denkt door afschaffing van die giftenaftrek 300 miljoen te kunnen besparen onder het motto ‘u betaalt toch wel voor dat goede doel’. Voorzitter R.R. Roukema van de Commissie Contact met de Hoge Overheid meldde, dat in maart het interkerkelijk Contact In Overheidszaken (CIO) daarover met de Belastingdienst praat.
Hij stipte ook nog aan, dat de godsdienstvrijheid andersom lijkt te gaan werken. ‘Die was ooit bedoeld om overheidsinmenging in geloofszaken te voorkomen, maar je ziet nu dat het wordt gebruikt om godsdienst uit het publieke domein te weren.’
Afgevaardigde S. Kadijk vond dat de commissie wel ‘een tandje actiever’ had gemogen en vroeg zich af, waarom onze kerken niet in de overlegcommissie CIO-K zitten. ‘Daarin gaat het over belangrijke zaken als beheer en gebruik van gebouwen en over belastingen.’
Roukema erkende het belang van die commissie, maar ‘zij is daardoor overbevolkt en het is lastig er tussen te komen. Maar ik wil het wel proberen.’
Om ANBI te zijn, moet een organisatie een beleidsplan hebben, mogen de bestuurders geen bezoldiging ontvangen en mag geen vermogen worden opgepot. ‘Er is geen richtlijn voor de omvang van dat werkvermogen’, stelde commissielid J. Janssens-Boer, ‘dat hangt af van de activiteiten van de diaconie. Maar ze gaan je niet kapittelen over een ton meer of minder.’ (Voorzitter De Boer: ‘Daar zullen de meeste NGK-gemeenten dus geen problemen mee hebben.’)
Diaconale samenwerking
Met als uitgangspunt dat diaconaat een van de belangrijkste taken in en van de gemeente is, zoeken de NGK meer aansluiting bij de GKV. Dat komt mede, doordat het diakenambt lijkt te vervagen. ‘De diaken is geassimileerd in de kerkenraad en er klinkt nauwelijks nog een diaconaal appèl in de gemeente’, kenschetste secretaris P. Wakker van de Centrale Diaconale Commissie. Een studiecommissie moet meer zicht geven op de inhoud van het moderne diakenambt en een eigen geluid verzorgen in de contacten met het vrijgemaakte Diaconaal Steunpunt. Daar ligt al een profielschets voor het diaconaat gereed.
Wakker zei erbij, dat ‘het diaconaat niet het wormpje aan de missionaire hengel’ mag zijn. ‘Al is de verbinding tussen boodschap en barmhartigheid wel vaak nodig.’
Ds. P. Kleingeld van het Missionair Steunpunt beaamde dat. ‘Enerzijds praat je over je identiteit, het feit dat je Gods volk bent. Uit die identiteit komen je diaconale activiteiten voort, maar dat mag geen “koppelverkoop” worden.’
Ds. J. Mudde verklaarde het ‘isolement’ van de diakenen uit de gedachte dat zij het alleen dachten te kunnen. ‘Ze hadden een eigen overleg naast de kerkenraad en daar is de schoen al gaan wringen, want diaconaat is een van de belangrijkste taken van de hele gemeente.’
Homoseksualiteit
De LV sprak in besloten kring ook over een gezamenlijke kerkelijke verklaring tegen geweld tegen homoseksuelen en over homoseksuele relaties en de ambten.
Op basis van het verslag van de ‘onderhandelaars’ en een beschikbare concepttekst besloot de LV het mandaat van het moderamen om de verklaring te ondertekenen, te continueren. De definitieve tekst wordt op 17 mei openbaar gemaakt.
Over het tweede punt stuurt de LV een brief naar de binnenkort beginnende generale synode van de GKV met de mededeling dat de NGK willen bezien ‘in hoeverre Gods Woord ruimte biedt’ voor homoseksuelen in kerkelijke ambten en overwegen daarvoor een studiecommissie in te stellen, die de volgende LV gaat adviseren.
| Eerste hulp bij misbruik Alle gemeenten krijgen binnenkort een EHBM-pakket. Een eerste exemplaar overhandigde ds. M. de Jong namens de commissie Meldpunt Seksueel Misbruik zaterdag 22 januari aan LV-voorzitter Ad de Boer. ‘Het meldpunt kreeg geen klachten uit onze kerken, maar wil dat zeggen dat er niets aan de hand is? We moeten niet de illusie hebben dat dit probleem aan ons voorbijgaat’, zei De Jong. Het pakket bestaat uit het telefoonnummer van het meldpunt, een klachtenregistratie, een gedragscode, een protocol en informatie over voorkoming van misbruik. Zo hoopt het meldpunt beter vindbaar te worden, want ‘het 112-idee bestaat niet zozeer in de kerken’, zei De Jong. Het protocol noemde hij ‘uw tomtom in een wirwar van emoties en acties’, maar hij waarschuwde het niet te beschouwen als doe-het-zelfpakket. ‘Zoek in dit soort gevallen direct deskundige externe hulp.’ Het meldpunt wil niet alleen problemen oplossen, maar mikt ook op preventie door onder meer thema-avonden te houden. ‘Kerkenraden maken seksueel misbruik niet snel onderwerp van een wijk- of een gemeenteavond.’ In gesprekken met de deputaten van CGK en GKV is vastgesteld dat erg veel mensen zijn betrokken bij de klachtencommissies en dat het beter is dat terug te brengen tot een kerngroep van diverse deskundigen. Het meldpunt kost onze kerken 3500 euro per jaar. |
| ‘Harde schijf’ wordt ridder Opnieuw onderbrak burgemeester Lamers van Houten de LV. Dit keer moest G.J. Bink van de archiefcommissie zijn toespraak staken, terwijl de burgervader en tal van familieleden van landelijk archivaris D. Smits de zaal binnenstroomden. De 78-jarige Smits nam na 37 jaar afscheid als ‘harde schijf’ van de NGK. Lamers noemde daarnaast als verdiensten zijn (vrijwillige) werk voor de stichting Woord en Daad en zijn activiteiten als ouderling, scriba, coördinator preekvoorziening en beheerder van het kerkelijk bureau. ‘Als landelijk archivaris professionaliseerde u het archiefwerk, onder meer door informatieavonden voor scriba’s. Een van de toppers was het binnenhalen van het persoonlijk archief van professor Veenhof.’ Volgens voorzitter Ad de Boer archiveerden de NGK-gemeenten in het begin op hun janboerenfluitjes. ‘Er was begrijpelijk weinig liefde voor de recente geschiedenis en onze gemeenten en kerkverband waren ook niet zo strak georganiseerd. Ik zou iedereen willen oproepen: neem contact op met de archiefcommissie voordat je iets weggooit.’ Een stralende Smits was ‘overweldigd en verrast’. ‘Ik heb het al die jaren met liefde en plezier gedaan’, zei de kersverse ridder in de Orde van Oranje-Nassau. In de zaal hoorde je mensen denken: wie wordt de derde? De archieven van de NGK zijn nu ondergebracht bij het ADC in Kampen en dat kost 1800 euro per jaar. G.J. Bink volgt Smits op als landelijk archivaris. |