In de kraamkamer van Israël
1988-03-25
Namen zonder entourage- Jaargang 32
- nummer 12
Op de lagere school werden ze erin gestampt - de namen van Jacobs zonen: Ruben, Simeon, Levi... En 'n dochter Dina, leerden ze er op sommige (vrouwvriendelijke?) scholen nog bij. Die Dina komt later nog ter sprake (Gen. 34).
De volgorde was precies als die in Genesis (29: 31-30: 24). Alleen Benjamin ontbreekt nog op het appèl- de enige die in het beloofde land geboren is, maar wel ten koste van het leven van moeder Rachel . . . I De namen leerden we dus, maar de hele entourage die erbij behoorde werd ons niet geopenbaard. Het is ook een vreemde geschiedenis, als je daar naar luistert met westerse oren anno 1988. Hoe vertel je dat aan kinderen zonder dat ze het respect voor de bijbel verliezen? Dat respect blijft als je het heil niet verwacht van mensen (Jacob, Lea, Zilpa, Rachel, Bilha), maar er op let hoe God door mensen heen zijn heilsplan volvoert.
Eén uitlegger (B. Holwerda) zet boven deze pericoop: "Jacob, in Paddan-Aram ontvangend het beloofde zaad" - naar Gen. 15: 5; 28: 14! vgl. Gal. 3: 16 V.v.; 3: 29; Rom. 9: 7,8).
Nog liever zou ik formuleren: Gód schenkt nu ook aan Jacob het beloofde nakomelingschap. Hadden Abraham en Sara samen één zoon en Izaäk en Rebecca twee zonen - hier bij Jacob is al sprake van (voorlopig) twaalf kinderen: elf zonen en één dochter. Het "zo talrijk als het stof der aarde en de sterren aan de hemel" begint wat dichterbij te komen: God schenkt in overvloed nu!
Graffitti op Jeruzalems muren
Een andere uitlegger plaatst ook een goede richtingwijzer: we hebben hier a.h.w. te doen met een kraamkamer; we beleven de geboorte-uren van het volk Israël. Eén - Benjamin - zal later nog geboren worden. Dan is het twaalftal compleet naar wie de twaalf stammen genoemd zullen worden.
"Twaalf is het getal van de kerkvolheid.
. . Daarom heeft ook Christus twaalf apostelen gekozen . . . en is het getal twaalf in de visionaire structuur van het nieuwe Jeruzalem inderdaad beheersend, vgl. Op. 21 : 11" (B. Holwerda). Het nieuwe Jeruzalem is in zicht - de stad met de twaalf poorten. . . en namen (op de poorten) geschreven, welke zijn die van de twaalf stammen der kinderen Israëls . . . zo goed als op de muur. .. de twaalf namen van de twaalf apostelen des Lams. Ziet u Gods graffitti? Daarom nog maar eens herinnerd aan Calvijns scherpe inzicht: het gaat hier (ook in deze vreemde geschiedenis) over de prille aanvangen van de kerk.
God brengt zijn voornemen, zijn plan ten uitvoer. Op onnavolgbare, in elk geval onvoorspelbare wijze. Paulus zag dat: God werkt zijn plan uit naar het principe van (ver)kiezen. Zijn keus is bepalend en niet menselijke verworvenheden, verdiensten, rechten enz. Bij die keus gaat God totaal anders te werk dan mensen zouden denken en doen. Het zwakke, onaanzienlijke, verachte (onze tweede of laatste keus) heeft God uitverkoren (1 Cor. 1 : 26 v.v.).
Tranen in de geboorte-uren
Paulus, de schriftgeleerde, kénde de bijbel. Hoor maar: "Toen de HERE zag, dat Lea niet bemind was, opende Hij haar schoot, maar Rachel bleef onvruchtbaar" (29 : 31).
Lea was de "niet-beminde". In de Statenvertaling: de gehate". Met als kanttekening daarbij: "Dat is/dat sij haren Man soo lief ende aengenaem niet en was als Rachel/siet boven vs 20. Het Woort haten wordt somtijds gebruyckt voor minder lief hebben.
Siet Deut. 21. 15, Matth. 6, 24 ende Luc. 14, 26". Merkwaardig overigens dat de Statenvertalers Mal. 1 : 3 niet noemen: "J acob heb Ik liefgehad, maar Ezau heb ik gehaat". De kanttekening dáárbij verraadt dat de Dordtse synode heeft plaatsgehad.
Duidelijk is in elk geval dat Lea niet Jacobs "eerste keus" is. Zij komt op de tweede plaats, is achtergesteld bij Rachel (29: 30). Had zij misschien vrijwillig meegewerkt aan Labans bedrog (30: 25)? Toch is het Lea die kinderen krijgt (niet: neemt) terwijl het Rachel vergaat als Rebecca (25 : 21) en Sara (16: 1): onvruchtbaar.
Dat moet haar en Jacob pijn gedaan hebben - tranen in de geboorte-uren van de kerk. . .