Een wijs hart
1987-01-09
Niet alleen Salomo heeft wijsheid nodig. Hij vroeg het met. het oog op zijn koningschap, Maar eigenlijk kan geen mens zonder wijsheid. ' Wijsheid heb je nodig om te kunnen kiezen, om beslissingen te kunnen nemen, En kiezen moeten we allemaal, dagelijks zelfs. Toch zijn er mensen, die een bijzondere , mate van wijsheid nodig hebben, omdat ze, zulke grote verantwoordelijkheden dragen.- Jaargang 31
- nummer 1
Zoals Salomo, als koning, van een groot volk, Gods volk nog wel. Maar groot is ook de verantwoordelijkheid van bijvoorbeeld: artsen voor hun patiënten, chefs voor hun personeel,' onderwijzers voor hun leerlingen, Mag ik hier echter, naar aanleiding van Salomo's gebed, eens aandacht vragen voor de verantwoordelijkheid van: ouders' voor hun kinderen.
Liefde tot de HERE
Mag ik u dan eerst eens meenemen naai vers 3. Naar een opmerking over Salomo, voorafgaande aan zijn gebed om wijsheid. Ik 'bedoel deze opvallende woorden: "En Salomo betoonde zijn liefde tot de HERE, door te wandelen in de inzettingen van zijn vader David". Voelt u wat ik zo bijzonder vind aan dit zinnetje? Dat er niet staat: Salomo betoonde zijn liefde tot de HERE door te wandelen inde inzettingen van de H:ËRE, maar: hij betoonde zijn' liefde tot de HERE door te wandelen in de inzettingen van zijn váder! Zouden wij dat zo zeggen? Zouden onze 'jongens en meisjes dat gemakkelijk zo zeggen? Wat heeft hef liefhebben van de ,HERE te maken met de inzettingen van je vader? Je hebt God lief. maar misschien wel veel kritiek op je vader, of je moeder.
Zou Salomo, dan geen kritiek op zijn vader gehad nebben? Best wel, denk ik. Zou hij, als kind van David en Bathseba, niet de zwakke plekken van zijn vader gezien hebben?!
En toch wandelt hij in de inzettingen van zijn vader. Wij mogen bij die inzettingen wel denken aan wat David op zijn sterfbed aan Salomo heeft voorgehouden: "Neem uw plicht jegens de HERE, uw God in acht: wandei op zijn wegen en onderhoud zijn (!) inzettingen (1 Kon. 2: 2). Vader David durft dat tóch te zeggen tegen zijn zoon, ook al heeft hij zelf niet altijd op de wegen van de HERE gewandeld. God heeft zijn zonde immers vergeven! En zoon Salomo zegt niet: vader, u hoeft mij niets te vertellen, u bent zelf ook niet zo'n beste geweest. Maar hij luisterde door de fouten en gebreken van zijn vader , heen naar het Bijbelse .onderwijs dat deze' hem zo graag wilde meegeven. Zou dat onder ons ook niet zo kunnen? Misschien klikt het niet erg tussen een moeder en een dochter. Misschien zitten vader en zoon op heel verschillende golflengten. Toch kunnen ouders en kinderen iets gemeenschappelijk hebben: èn de gebreken, èn de liefde tot de HERE.
Een Iuisterendhart
Als Salomo tot de kern van 'zijn gebed, komt, zegt hij (in vers 9): "Geef dan uw knecht een opmerkzaam hart", dat wil zeggen: een luisterend hart. De HERE verhoort dit gebed en zegt: "Zie, Ik doe naar uw woord; zie, Ik geef u een wijs en verstandig hart" (vers 12) Daarmee stelt de HERE' "een opmerkzaam (luisterend) hart" op één lijn met "een wijs hart": Wijsheid bestaat immers ook voor een groot deel uit aandachtig luisteren! Salomo moest luisteren naar de HERE en zijn inzettingen. Maar ook luisteren, naar de mensen, die hem als koning en rechter waren toevertrouwd. Zo doen ook ouders' met een wijs hart. Luisteren naar de HERE en zijn inzettingen. Dat allereerst, Zó luisteren, dat de kinderen het merken. Dat zij het aanvoelen: mijn ouders zijn in de opvoeding niet bezig zichzelf te kopiëren, maar zij willen ten diepste doorgevers zijn, van wat zij' zelf bij de HERE beluisterd hebben. Dat kan helpen te voorkomen, dat ouders hinderlijk tussen God' en de kinderen in staan. En daarom is' het zo wijs. Maar dan ook luisteren naar die kinderen .zelf. Ook dat hoort bij een wijs hart. Luisteren met alleen je oren is eigenlijk, niet genoeg. Als je hart meeluistert, hoor je meer, hoor je ook achter de woorden, luister je met een antenne van liefde. Een wijs hart reageert niet onmiddellijk bij elke kreet van zoonlief of dochterlief, maar probeert verder, dieper te luisteren. Zodat de gesprekken niet van, mond tot oor, maar werkelijk van hart tot hart gaan. Mogen kinderen hun ouders zo leren waarderen als "geachte luisteraars".
Helende wijsheid
Een gebed om wijsheid is niet overbodig. De problemen groeien ons soms boven het hoofd, ook in de gezinnen. Laat deze wijsheid waar Salomo om vraagt ook maar onze hartenwens zijn. Dan gaat het niet om wijsheid in de zin van goedkope lesjes of dooddoeners, zoals je die' soms wel aantreft in bepaalde agenda's. Maar dan gaat het om wijsheid in de lijn van Salomo's Spreuken: wijsheid, die de HERE voor ons geselecteerd heeft. Wijsheid, die Hij ons geeft, om op zijn wegen met zegen te wandelen, ook om het leven aan te kunnen en brokken te voorkomen. Ja, deze wijsheid kan zelfs helpen als er al brokken gemaakt zijn! Namelijk om de scherven dan' toch weer zo goed en zo kwaad als dat gaat te lijmen of de scherpe kanten eraf te halen. Dat blijkt ook uit het vervolg van 1 Kon. 3, als Salomo moet rechtspreken over twee hoeren, die vechten' om één kind.
Deze vrouwen komen met de scherven van hun levens bij de koning. En Salomo moet al zijn gekregen wijsheid aanwenden om (hoe ten dele ook) er toch weer iets heels van te maken. ' Wij mogen God wel dankbaar zijn, dat' wij ook zo'n Koning hebben: de Here Jezus, van wie geldt: "meer dan Salomo is hier". Met een luisterend hart deed Hij gehoorzaam wat zijn Vader wilde èn doorzag Hij het hart van de, mensen voor wie Hij kwam Zijn wijsheid was krachtig tot zegen. Hij trok mensen met kapotte levens aan; of anders zocht Hij hen wel op. Hij maakte die levens weer heel. Hij wordt niet voor niets de Heiland, de Heelmaker genoemd.
In de eerste plaats Heelmaker van de relatie tussen God en' ons. Maar de tussenmenselijke relaties profiteren daarvan mee! Als het goed is ook die kwetsbare relatie tussen ouders en hun kinderen.