Boekbespreking
1989-09-01
Visie van vandaag - Jaargang 33
- nummer 18
Henk Kamsteeg
Visie voor vandaag – Uitgeversmij. J.H. Kok - Kampen - 128 pag. f 19,50.
Dit. is een goed boek, dat zich vlot lezen laat. Het bevat een kleine greep uit de vele onderwerpen, die de auteur aansneed in zijn stukjes in 'Visie' - het programmablad van de E.O.
Het boek is sterk op de praktijk gericht.
Daar vraagt men met name vandaag om, zeker onder de jongeren.
Theoretische vertogen worden door velen als irritant ervaren wanneer het gaat over wezenlijke onderwerpen waarmee de christen wordt gekonfronteerd. Dit geschrift is aktueel.
De schrijver legt steeds de maatstaf van het Woord van God aan hoewel hij nergens pretendeert het laatste woord gesproken te hebben.
Natuurlijk spreekt het ene stuk meer aan dan het andere. Dat gaat nu eenmaal zo wanneer men elke week opnieuw zich voor de opdracht geplaatst ziet een zinnige bijdrage aan een bepaald blad te leveren.
Soms behandelt Kamsteeg kort en bondig een Bijbelgedeelte. Ik moet zeggen, dat ik het een prestatie vind om naar aanleiding van een bekende geschiedenis originele opmerkingen te lanceren. Toch is dat Henk Kamsteeg gelukt wanneer hij handelt over de blindgeborene. Ook over de heilsfeiten worden indrukwekkende dingen gezegd. Wanneer het over Israël als huidige staat gaat weet de hoofdredacteur van 'Visie' één en ander op een evenwichtige manier te benaderen, een verademing in een tijd waarin velen zich te buiten gaan aan extreme exclamaties.
Zo nu en dan had ik graag gezien, dat de auteur nog wat meer te berde gebracht had. Dan is wat hij poneert wat te weinig genuanceerd. Ik denk daarbij aan wat staat op pag 11: "Hij (Jezus) leeft met de Zijnen mee en Hij verlaat die Hem de rug toekeren".
Hier mis ik de spanning, die meekomt met de belijdenis, dat we in God met zijn zoekende liefde t.o.v. afgedwaalden te maken hebben.
Maar dit doet niets af van mijn waardering voor deze pennevrucht van Henk Kamsteeg. Het boek is door Kok keurig uitgegeven en bevat ettelijke mooie foto's. Hartelijk aanbevolen!
O. Mooiweer
Worden alle mensen gered?
Andreas Symank Worden alle mensen gered? Gedachten over de leer der alverzoening.
Boekencentrum, Den Haag, Prijs: f 15,90. pp 116.
Andreas Symank groeide op in Ghana op het zendingsveld, studeerde theologie in Basel aan de ook onder ons wel bekende Vrije Evangelisch-Theologische Academie. Hij schreef dit boekje over de alverzoening met het oog op mensen die, net als hij zelf vroeger, deze leer aanhangen. Vanuit zijn eigen worsteling met de aantrekkelijkheid van deze leer wil hij nu hen helpen, op een praktisch-pastorale wijze, zich eraan te ontworstelen en tot een meer bijbels inzicht te geraken terzake van de reikwijdte van de verzoening, geloof, eeuwig oordeel en de vragen die hiermee samenhangen.
Hij richt zich wel op een bepaalde kategorie aanhangers van deze leer: hen die de hele bijbel onbeperkt als het waarachtige Woord van God beschouwen en die derhalve vanuit de bijbel argumenteren en proberen hun inzichten bijbels te funderen (pp 5-6).
De kringen waarin zulke 'bijbelgetrouwe' aanhangers van de leer der alverzoening voorkomen, en zoals beschreven op pp 100v, 115, zijn mij totaal vreemd. Symank zelf verwijst naar kringen in het Wurtembergse en Westfaalse piëtisme (p 7). Het gaat om oprecht gelovige broeders en zusters die ondanks deze 'valse leer' toch tot de bijbelgetrouwe richting worden gerekend, en waarin ook evangelisatie hoog genoteerd staat: "Sinds ik overtuigd ben.van de alverzoening, evangeliseer ik met veel grotere blijdschap." (p 110), want het is zeker dat de beëvangeliseerde op zekere dag in elk geval gered wordt. Ik ken deze kringen niet; maar misschien dat er onder de Opbouwlezers kenners zijn van deze' 'bijbelgetouwe' piëtisten; zij zullen ongetwijfeld dit boekje beter kunnen plaatsen dan ik.
Het boekje heeft dus een beperkte bedoeling en funktioneert in een beperkte kontekst. Dit veroorzaakt m.i. dat er heel wat probleem- en vraagstellingen in voorkomen' die mij niet direkt aanspreken.
Het opent met een uitlegkundig hoofdstuk waarin alle mogelijke vooral NT-teksten besproken worden die voor de leer der alverzoening aangevoerd zouden kunnen worden.
Het geeft geen diepgaande uitleg, maar het is zeker wel nuttig, en goed bruikbaar op een bijbelkring. Het tweede dogmatische hoofdstuk gaat uitvoerig in op de liefde van God in verband met het eeuwig oordeel en maakt mooie opmerkingen die de moeite van het onthouden waard zijn (pp 48v). Maar er zit ook iets redeneerderigs in de argumentatie, een soort apologetiek waar ik me niet helemaal bij thuis voel, bijvoorbeeld in het gedeelte over de almacht van God (p 56). Het deed me soms wat denken aan de vraagstellingen en argumentaties op de Jongelingsvereniging vroeger. Ik wil het daarmee niet 'afkammen'; ook het dogmatisch deel heeft zijn nut. Men zou er gebruik van kunnen maken op een gespreksavond bij voorbeeld.
Uitvoerig wordt ook ingegaan op het begrip 'eeuwig', pp 62vv.
Waarschijnlijk wordt er in de piëtistische kringen met wie Symank in gesprek is, nogal wat gesproken over wat 'eeuwig' betekent in verband met eeuwige straf e.d. Natuurlijk komt ook de vraag aan de orde van de heiden die het evangelie nog nooit gehoord heeft: gaat ook die voor eeuwig verloren? (p 78vv).
Hier is Symank terecht terughoudend in zijn oordeel: In dit kader komt hij uitvoerig te spreken over 1 Petr. 3:19, pp 81 vv, Nog een aantal relevante zaken komen in dit tweede hoofdstuk aan de orde.
Hij eindigt met te beschrijven hoe hij zelf tot bijbelser inzichten kwam en brak met de leer der alverzoening. Ik licht eruit dat gebed en bijbelstudie hem hier geholpen hebben. In dit persoonlijk getinte nawoord valt de mildheid op in zijn oordeel over broeders en zusters die toch vast blijven houden aan de alverzoening.
Duidelijk verkeren we hier in een heel ander klimaat dan dat van de moderne theologie waarin de alverzoening ook tot de algemeen aanvaarde dogmata behoort. Daar neemt Symank veel scherper afstand van, p 115.
Al met al best een nuttig boekje, al heeft het duidelijk zijn beperkingen.
Wel vraag ik me af op welke groep de Nederlandse vertaling mikt: moderne' christenen zullen zich door Symank niet aangesproken weten; en helemaal ongelijk zal ik hen niet geven; 'orthodoxe' christenen. zullen het met veel van harte eens zijn; ik herhaal nog eens; het kan zijn nut bewijzen op een bijbelkring. Maar zaten we nu werkelijk op een dergelijk boekje te wachten? Ik koop eerlijk gezegd liever een boekje dat meer op de Nederlandse situatie is afgestemd, en toch wat dieper op de zaken ingaat.
Maar desondanks: het is bruikbaar!
B. Wielenga, Richmond