(1) De vraag naar onze identiteit
1987-02-06
Een basiselement van een goed functionerende gemeenschapis de herkenbaarheid van personen en groepen, die daarvan deel .uitmaken. Problemen ontstaan als die herkenbaarheid in geding is. Ik heb de indruk dat dit ten aanzien van onze kerkgemeenschap langzamerhand het geval is. De vlag die de lading niet meer dekt? De vraag of de lading wel in overeenstemming is met de papieren?- Jaargang 31
- nummer 5
Bovenstaand - mismoedige ~gevoel, is' bij mij in sterke mate gewekt door de artikelen van drs De Jong in Opbouw (de nrs. 40, 41 en 42 1986) waarin hij zijn persoonlijke visie geeft- op de IDENTITEIT van onze kerken. Gezien zijn plaats in het midden van .onze kerken, een visie die dan. wel niet maatgevend, maar toch wel in hoge mate vormgevend is voor het denken en gevoelens van velen.
In bovengenoemde artikelen stelt drs. De Jong de identiteit van het Ned.
Geref. Kerkschip vast op basis van een inventarisatie en specificatie van fading, bemanning en feitelijke koers.
Verificatie of het geheel in overeenstemming is met de scheepspapieren ontbreekt. Waarom niet? Ik betreur dat 'zeer. Het is dan ook de reden tot dit schrijven."
Om bovenstaand beeld nog even vast · te houden: De papieren van de Christelijke Kerk zijn inderdaad oud. Als belangrijkste en grondleggend voor alle documenten, geldt nog steeds: de Bijbel, het Woord van God. Maar ...alle kerkschepen die de wereldzee bevaren of althans onder deze vlag varen, pretenderen dit onmisbare grond doen met aan boord te hebben en daarop, te navigeren. De Kerken der Reformatie hebben in de geloofsworsteling van de zestiende eeuw' reeds. moeten vaststellen, "dat alle sekten, die heden ten dage in de wereld zijn, zich met den naam der Kerk bedekken.". Daarom, zo zegt art.
29 NGB. verder is het nodig "dat men het lichaam en de gemeenschap der ware Kerk onderscheiden zal van alle sekten, welke zeggen dat zij de Kerk zijn.", Toetsing van dat "zeggen" is nodig en dus het gebruik van hulpmiddelen. Zo zijn de Drie Formulieren van Enigheid ontstaan eri is in gezamenlijk overleg, in overeenstemming met de Belijdenis der Kerk, een kerkenordening overeengekomen als wederzijdse verantwoordingsplicht en herkenningsmiddel.
tegenover elkaar. Ontegenzeggelijk: HULPMIDDELEN. Maar wel hulpmiddelen met een zeer grote betekenis, want zij betekenen en verzegelen dat we elkaar kunnen aanspreken op deze belijdenis der Kerk en de afspraken neergelegd in het Kerkelijk Akkoord.
Vergelijken we nu deze benadering met bovengenoemde artikelen in Opbouw, dan ontkomen we niet aan de indruk dat drs De Jong, dit een achterhaalde zaak vindt: ' Voor de identiteitsbepaling van onze kerkgemeenschap, noemt hij uiteraard als eerste element: "Het luisteren naar het Woord van God. Maar dat onderscheidt ons niet." "Dat willen immers andere kerken ook". Scherpere profilering is dus nodig. Maar hoe? Welnu, vervolgt drs De Jong: "dan denk ik er aan dat wij een kerk zijn met weinig traditie en weinig traditiegebondenheid". "Wij zijn de kerken die de meeste traditiejasjes hebben uitgetrokken". "En vanwege dat traditieverlies kijken wij ook op een aparte manier aan tegen de goederen die ons vanuit de traditie worden aangereikt. Zoals: de Belijdenis, de Kerkorde en onze liturgische gewoontes. We laten die niet vallen maar de geschiedenis verplicht ons de betrekkelijkheid er van -in te zien". Drs De Jong onderkent het gevaar van vrijbuiterij. Maar, zo stelt hij: "de liefde tot de Schrift is onder ons heel sterk. En als de liefde tot de Schrift de vulling is van die vrijheid, dan ducht ik eigenlijk weinig gevaar. Dat is een heilzaam tegenwicht tegen de drie dingen die ik noemde: een zekere relativering van het gezag van de Belijdenis, van de functie van een kerkorde en van de gang van zaken bij de liturgie en als tegenwicht een grote liefde voor de Schrift." .
Als bovenstaande visie van drs De Jong de leidende gedachtegang zou gaan worden ·in onze kerken, voorzie ik grote problemen. We zullen andere kerken worden, .dan we - in elk geval in . mijn visie -' waren. Een onaanvaardbare zaak voor de m.i. zeer velen in onze kerken, die in de beleving van hun geloof, de Schriftuurlijke band aan Belijdenis en Kerkorde niet aangetast willen zien. .
Bij een gaan op de relatieveringsweg Als in de artikelen van drs De Jong naar voren komt, heeft. ook een verdere samenspreking met de Chr. Gereformeerde Kerken geen enkele ·zin. Want die waren - vooral van onze zijde - steeds gericht op het uiteindelijk tot stand brengen van kerkelijke eenheid.
Niet vanwege het najagen van een bepaalde hobby, maar gehoor gevend aan het gebod van Christus.
Drs De Jong ziet onzekerden a.h.v. geplaatst tussen de Chr. Gereformeerde 'en de Vrijgemaakte Kerken. Maar hij wil beide op een afstand houden. Scherp inzicht in de feitelijke verhoudingen, ook gezien het verleden, dwingt hem hiertoe. Een puur pragmatische benadering die overigens geheel past in het gaan op de relativeringsweg.
Zijn fout is m.i, dat hij in de bepaling van de identiteit - ook raken de verhouding met deze kerken zijn uitgangspunt niet neemt in de roeping die van Christuswege uit Gods Woord tot ons komt. Hij' laat dit afhangen van zijn kijk op de situatie waarin wij verkeren: Als voorbeeld de volgende stellingname, gebaseerd op de door hem geclaimde vrijheid als kerken een eigen weg te gaan: "het...bindt mij zo mogelijk nog minder, dat wij b.v., om onze verhouding met de -Christelijk Gereformeerde Kerken ertoe zouden moeten overgaan, een straf kerkverband te organiseren of dat wij ér om hunnentwil vanaf zouden moeten zien, onze zusters in het diaken ambt te ontmoeten. Waarom zouden wij? Kunt U één voorbeeld noemen van wat zij om ons nagelaten hebben? Ik vraag het ook niet van hen, maar zeg ook dat men het niet van ons kan verlangen". Op deze m.i. principieel volkomen verkeerde probleemstelling acht ik slechts één antwoord mogeliik: We moeten om Christus wil alles achterwege laten wat de Eenheid van Zijn Kerk in deze wereld aantast en, dreigend actueel in onze situatie: er alles voor over hebben luisterend naar Zijn geboden, om weer als één kudde onder onze gezamenlijke Opperherder op te trekken..
(wordt vervolgd)