Na Dordt
2011-02-18
In de kerkelijke bladen klinkt de echo van de in december vorig jaar in Dordrecht gehouden Nationale Synode nog na; er is onmiskenbaar iets losgemaakt.- Jaargang 55
- nummer 4
Ik kwam een aantal dingen tegen die ik aan u door wil geven. Eerst iets van de jonge Vrijgemaakte theoloog Rikko Voorberg, verbonden aan een gemeentestichtingsproject (‘Stroom’) in Amsterdam. In De Reformatie van 14 januari schrijft hij:
De meeste reacties op de synode zijn lyrisch. Het is een feest der herkenning. Een historisch moment. Ik ben niet zo lyrisch. Ik vond het wel mooi. Een afgevaardigde van een studentenvereniging zei in zijn speech: ‘Wij hebben veel ervaring met de gesprekken die u hier voert. We voeren ze wekelijks.’ Precies mijn gevoel. Het is bijzonder wat hier gebeurt omdat het de verdeelde kerk is die elkaar ontmoet. Maar is dit voor de generatie boven mij misschien de eerste keer? Is men zo lyrisch omdat men voor het eerst erkenning ziet over kerkmuren? Ik gun iedereen de hartverwarmende herkenning van geloof en de relativering van kerkmuren, maar eigenlijk verwachtte ik van de leidende generatie van onze kerk meer. ()
De Synode was een statement van eenheid, een getuigenis voor de wereld, zo hoopt men. () (Maar) wat kan ik van deze Synode meenemen naar Stroom Amsterdam? Wat heb ik nu te vertellen aan de jonge cultureel geëngageerde Amsterdammer? Ik weet het niet, echt niet.
Dan een Christelijke Gereformeerde stem, ook weer van een jongere. In het regionale blad De Kerkklok van 7 januari schrijft Deventernaar Matthijs Oppenhuizen:
Van één van de deelnemers begreep ik dat het ging om te ontdekken wat de overeenkomsten waren en niet de verschillen. Dat juich ik van harte toe.
Maar toch, er was ook oud zeer. De remonstranten en de hersteld hervomden wilden niet komen. De remonstranten mochten de gang van zaken vier eeuwen terug niet ter sprake brengen en ik heb begrepen dat de hersteld hervomden de Synode ‘te Iicht’ vonden. Mijn eerste reactie toen ik hoorde van de remonstranten: wat knap dat je na 400 jaar nog steeds boos of teleurgesteld kunt zijn.
Maar ongetwijfeld zullen er ook mensen zijn die het volkomen terecht vinden dat de remonstranten er destijds buiten zijn gezet. Ik kan ook daar echt met de pet niet bij. Dat het behoren tot een bepaalde kerk zo ontzettend belangrijk voor je is. () De kerk waar ik lid van ben, is een samenwerkingsverband tussen de CGK, NGK en GKV. Dat schijnt heel bijzonder te zijn, maar zo ervaar ik het niet. Ik vind de verschillen soms zo klein, dat ik niet snap waarom er ooit kerkscheuringen zijn geweest.
Tenslotte ook nog een bijdrage van een oudere, de emeritus PKN-predikant J. Maasland. In Kontekstueel van januari vraagt hij zich af:
Hoe komt dat toch, die kramp en krampachtigheid onder gereformeerde belijders? Daar zou je misschien vanuit sociologisch en cultureel perspectief op kunnen reageren. Maar daar waag ik me liever niet aan. Ik spreek maar gewoon mijn eigen gevoel hierover uit. Wie de geschiedenis van het gereformeerd protestantisme kent, weet dat er altijd veel strijd en onenigheid is geweest. Tot op de dag van vandaag. Als ik een reeks trefwoorden opschrijf die tot de canon van deze beweging horen, dan zullen kenners begrijpen wat ik bedoel. Ik noem: verbond en verkiezing, algemeen of voorwaardelijk aanbod van genade, veronderstelde wedergeboorte, twee of drie verbonden, volkskerk of belijdeniskerk, Assen 1926, artikel 31, ds. R. Kok en dr. C. Steenblok, binnenverbanders en buitenverbanders 1967, PKN en HHK 2004. Steeds twisten en iedere keer scheuringen. Formulieren van Enigheid zorgden voor de grootst denkbare onenigheid. De een spreekt over ‘Het wonder van de 19e eeuw’ (H. Algra), de ander typeert het met ‘Een eeuw van strijd over verbond en doop’ (E. Smilde).
Je kunt je afvragen: hoe is dat zo gekomen en waar ligt toch de achtergrond van deze scheidings- en scheuringsdrift onder gereformeerde belijders? Het heeft alles te maken met de geweldige pretentie: wij kennen de waarheid en wij hebben die waarheid in handen. Die waarheid ligt al een aantal eeuwen vast in documenten. () En iedereen die ook maar een woordje of een paar letters anders neerzet of in de interpretatie accenten verlegt, die is verdacht en komt op de nominatie om verwijderd te worden. Je gaat daarom natuurlijk niet naar een nationale synode zoals die op 10 en 11 december vorig jaar in Dordrecht werd gehouden en waar belijdende christenen bijeen kwamen om in ieder geval iets te doen aan de hopeloze verdeeldheid van hen die Christus als hun Heer en Heiland belijden, want ja, daar komt de Waarheid niet aan de orde en daar komen mensen die het met die waarheid niet al te nauw nemen. () Want weet u, wij kennen de waarheid. Ook over God? Ja, ook over God.
Drs. Menko Biewenga is predikant van de NGK Enschede.