Nieuw licht op Golgotha
1989-10-13
Bent u al eens in Israël geweest?- Jaargang 33
- nummer 21
Vele van onze lezers zullen wel een bedevaart naar het 'heilige land' hebben kunnen maken: het is vandaag betaalbaar, er zijn reisorganisaties, u bent zeker van een officiële gids en de hotels zijn naar de keuze van uw beurs. De oorlogsgevaren zijn er niet veel erger dan elders.
Die reis naar Israël is zeer de moeite waard, om meer inzicht in de heilsgeschiedenis te krijgen. U ziet weliswaar een (enige malen totaal) verwoest en herbouwd Jerusalem, u rijdt op asfaltwegen tot diep in de voormalige woestijn van het Zuiderland, u vindt steden met zoneIementen op het dak die electriciteit leveren, en allerlei andere dingen, die niets met de tijd van Jezus' omwandeling op aarde te maken hebben.
Maar u ziet ook tal van authentieke elementen, die niet door de tijd aangetast konden worden: het meer van Galilea bijvoorbeeld, de Jordaan, de stad Kapernaüm, de Dode Zee met de Kumran-ruïnes, de fundamenten van Jericho en ... de bergen van psalm 125 rondom Jerusalem. Inclusief de Olijfberg!
En alles wat u ziet en ondergaat zult u wel willen toetsen aan de Schrift. U moet bepaald niet alles geloven, wat regeringsgidsen u vertellen. De velden van Efratha bijvoorbeeld zijn niet van plaats veranderd - maar wanneer u het graf van Rachel nabij Bethlehem wordt aangewezen, kunt u dit als een eeuwenoud eerbiedwaardig monument beschouwen, maar meteen bedenken dat Rachel 16 kilometer Noordelijk van Bethlehem is gestorven en begraven. *)
Waar lag Golgotha?
Natuurlijk wilt u, als u in staat bent Jerusalem te bezoeken, de plaats van Jezus' kruisiging, begrafenis en opstanding bezien. Hier is immers het scharnierpunt van de wereldgeschiedenis.
Hier werd het oude testament vervuld en afgesloten. Hier werd ook het nieuwe testament geopend en ingewijd met Christus' bloed. Hier ging de toekomst open voor allen die leefden en leven in 'de verwachting lsraëls'. Op Golgotha is de bakermat van ons christendom te vinden.
Te vinden? - Nu, dat heeft wel enige voeten in de aarde. De droeve werkelijkheid is dat u niet naar één Golgotha wordt geleid, maar naar twee plaatsen; die beide gepretendeerd worden de authentieke plek te wezen, waar Jezus' kruisiging, dood, begrafenis en opstanding (vlak bij elkaar, zegt Joh. 19:41) zouden hebben plaats gevonden!
De eerste en oudste plaats is die van de Kerk van het Heilige Graf, al 16 eeuwen geleden door Constantijn de
Grote als zodanig aangewezen. Die kerk staat 500 meter ten westen van Moria's top. De andere plaats Golgotha wordt gewezen als het zogenaamde Tuingraf, Iiggend 750 meter ten noordwesten van Moria. (We namen de rots Moria, waar Abraham zijn zoon offerde, waar de dorsvloer van Arauna is geweest die David kocht, en waar later de tempels van Salomo, Zerubabel en Herodes zijn verrezen, als onwrikbaar uitgangspunt van onze visie aan).
Welke gevoelens een der beide 'Golgotha's' ook bij u mocht hebben opgeroepen - bij het tweede 'Golgotha' is de twijfel het belangrijkste gevoel. De Kerk van het Heilig Graf is imposant, overweldigend. Maar het 'Tuingraf' - uit oppositie tegen de zeer willekeurige plaatsbepaling van Constantijn geprefereerd wordt door velen aanvaard; door zijn eenvoud, door zijn rotsgraf, ook door de serieuze overtuiging die in Nederlandse christelijke kringen is gevoed.
Toch. Wanneer het ene graf de juiste locatie zou zijn betekent dit, dat het andere graf fictief is: En als het andere graf juist zou zijn is het eerste onjuist bepaald. En als beide onjuist kunnen zijn... ' In het eerste geval (Heilige Grafkerk) zouden de kruisiging, dood, begrafenis en opstanding binnen de tweede stadsmuur hebben plaats gevonden, zij het vermoedelijk buiten de eerste.
In het tweede geval zoude geschiedenis zich even buiten de Damaskuspoort hebben afgespeeld. In beide gevallen ongeveer op gelijke hoogte met de tempel - wilt u dit punt onthouden? Voor het verstaan van de heilsgeschiedenis moeten we namelijk geen enkele Schriftplaats terzijde leggen.
In beide gevallen zou de afstand van Golgotha tot het stadscentrum resp. 500 en 750 meter zijn geweest; wilt u ook deze cijfers onthouden? In beide gevallen zou vanaf Golgotha (resp. westelijk en noordwestelijk van de tempel gelegen) het tempelplein onzichtbaar Zijn geweest, achter de hoge muren die de tempel omringden.
Dit laatste is de sleutel tot de stelling: dat beide 'Golgotha's' niet overeenstemmen met de duidelijke Bijbelse gegevens. Gok de afstanden tot en de ligging ten opzichte van de tempel verbieden ons - wanneer we de Bijbel serieus nemen om tussen deze twee 'Golgotha's' te kiezen.
Nog eens: waar lag Golgotha?
De Bijbel zegt dat Golgotha buiten de stadsmuren lag, nabij een verkeersweg, in een tuin, in een rotsachtige omgeving. (nieuwgehouwen graf) en van verre zichtbaar voor talloze voorbijgangers die het Pasen kwamen vieren.
Niet alleen konden de voorbijgangers (zelfs van verre) de executie duidelijk zien, maar ook kon vanaf Golgotha gezien worden wat op het tempelterrein voorviel! Dat laatste nu is absoluut onmogelijk vanaf de twee 'Golgotha's' in Jerusalem, vanwaar men tegen hoge muren aankeek.
O ja? zegt u, kon men op Golgotha zien, wat op het tempelterrein voorviel?
Ja, dat zegt de Bijbel. Niet eenmaal of twee maal, maar drie maal.
Toen Jezus met luider stem de geest gaf (Matt. 27:50, 51) scheurde het voorhangsel van de tempel, van boven naar beneden. Dat zegt ook Marcus '(15:37,38). Lucas keert de volgorde van deze twee dingen om, maar bevestigt zo de gelijktijdigheid.
Die gelijktijdigheid van Jezus sterven en het scheuren van het tempelgordijn werd waargenomen door de officier van de executiepeloton. Hij én zijn mannen (Matt. 27:54) zagen de aardbeving en het scheuren van het gordijn beide en zeiden: waarlijk, deze was een Zoon Gods. Marcus geeft zijn eigen tekening: de officier zag dat Hij zo de geest had gegeven (met een kreet en met het scheuren van de voorhang) en kwam zo tot zijn uitspraak (Mrc. 15:38,39).
Dat betekent 'gehoord en gezien' door een onverdachte getuige. Lucas tenslotte, de secure Lucas, noemt een zonsverduistering, een scheurend voorhangsel en een officier die zag (23:47) wat er geschiedde en die Jezus' luide stem hoorde.
Wat de mond van drie getuigen zegt staat vast. De plaats Golgotha gaf uitzicht op het tempelterrein.
Bovendien lag Golgotha op enige afstand buiten de stad en aan een verkeersweg (marktplein, wordt wel vertaald). Als we dan nog weten dat de tempel door drie hoge muren was omgeven en alleen aan de oostzijde (de ingangszijde) een lage muur had, moeten we erkennen dat Golgotha oostelijk van de tempel, buiten Jerusalem lag.
Ten oosten van Jerusalem, ten oosten van de tempel? Maar daar ligt immers het diepe en steile Kidrondai?
Ja, maar aan de overzijde van de Kidron liep en loopt de grote verkeersweg naar het Zuiden; naar Jericho, het Jordaandal en naar Galilea, voor wie niet door Samaria wilde reizen. En aan de overzijde van het Kidrondal lag en ligt bovendien ... de·Olijfberg.
De Olijfberg
We kennen deze heuvel maar al te goed uit de Bijbel. De 4 evangelisten spreken er twaalf maal over. En in Handelingen (1:12) staat aangegeven hoever deze berg van de stad lag: een sabbathsreis, en dat is dichtbij. We weten dat Jezus, als Hij zich te Jerusalem ophield, bij voorkeur op de Olijfberg verbleef: er onderwees, bad en vertoefde. We weten dat Bethanië op de zuidhelling van deze berg ligt. We verstaan dan ook, dat Zacharia (14:4) de wederkomst van onze Heiland op de Olijfberg profeteert.
Onze conclusie is dus deze: de kruisiging, begrafenis en opstanding van onze Heiland kan volgens de Schriftgegevens geografisch alleen geplaatst worden op de Olijfberg. Alleen daar is het mogelijk geweest het tempelplein te overzien. Alleen vanaf deze berg(helling) konden de getuigen zowel zien als horen: dat het voorhangsel scheurde op het ogenblik dat Jezus de geest gaf.
Nu we weten dat de afstand tussen Olijfberg en tempel 'een sabbathsreis' was, een woord dat we maar eenmaal in de Schrift tegenkomen, kan het goed zijn na te gaan wat een sabbathsreis inhield. Alleen de Schrift zal het antwoord moeten geven. Want hoeveel vertrouwen we ook in een historicus-archeoloog willen stellen (en dat is dr. Martin), alleen de Bijbel kan doorslag geven bij ons aanvaarden. Misschien vinden we dan zelfs wel veel meer, dat voor ons van belang is, maar door de traditie werd verborgen.
Zijn deze details wel van belang?
Voor wie de Schrift, met name Mozes, Ezechiël, de Evangeliën en Hebreeën serieus neemt wel. Dat zullen we gaan zien.
(Wordt vervolgd)
*) EL Martin, 'The Tomb of Rachel'