Jeugdrubriek
1989-10-27
De invloed van de media - Jaargang 33
- nummer 22
Wat Is de Invloed van de media?
Hebben TV en radio verwoestende gevolgen voor opgroeiende Jongeren of Is het goed voor Je algemene ontwikkeling? Om niet te vervallen in ongegronde meningen bekijken we het thema communicatie. Hoe zit het In de media met de communicatie?
En wat heeft communicatie te maken met christen-zijn?
Signalen
Hoe meer signalen je opvangt, hoe moeilijker het is je te concentreren op een bepaald signaal. Dat is ons probleem. Van over de hele wereld komt informatie via de media de huiskamer binnen. Daardoor moeten we kiezen. We sluiten ons (on)-bewust af van bepaalde signalen om de voor ons belangrijke informatie te kunnen ontvangen. Maar welke signalen kies je dan om toe te laten?
Media betekent middelen. Daarmee wordt eigenlijk alles bedoeld dat gebruikt wordt om informatie over te dragen tussen mensen. Gewoonlijk wordt onderscheiden in verschillende categorieën: televisie, radio, dagbladen, tijdschriften, huis-aan-huisbladen. Je zou aan dit rijtje nog kunnen toevoegen boeken en bijvoorbeeld preken. Ook dat zijn middelen om informatie over te dragen.
Isolement en Communicatie
Nu is er natuurlijk wel verschil tussen deze media. De televisie is om twee redenen het meest doordringend: het is heel snel, actueel, onderhoudend én visueel (wat je ziet dringt het sterkst door). Dat is de oorzaak van de enorme opkomst van de televisie. We hebben door de TV als het ware contact met de hele wereld.
Toch kun je je afvragen of dat wel echt contact is. Hoewel TV en radio massacommunicatie heten moet je eigenlijk zeggen dat door deze middelen de communicatie juist wordt opgeheven. Als je op een avond langs de huizen loopt en naar binnen kijkt zie je dat veel mensen niet meer communiceren met elkaar, maar alleen nog maar informatie consumeren. Bij een omroepstaking weten veel mensen niet meer hoe ze met elkaar om moeten gaan. Echt contact gaat verloren omdat mensen zich terugtrekken in zichzelf en in de massacommunicatie.
Als je dus praat over de "invloed van de media is de eenzaamheid één van de gevolgen. Elk uur dat jij achter de TV zit kun je niet gebruiken om met andere mensen te communiceren!
Nog scherper gezegd: Als jij televisie kijkt ben je mede verantwoordelijk voor de eenzaamheid van anderen. Dat is de eerste invloed van de media.
Onbewuste Beïnvloeding
Een tweede punt is de onbewuste beïnvloeding. Door de massamedia wordt de verandering in de cultuur versneld. Twintig jaar geleden was er een grote rel toen er op de TV een naakt meisje te zien was! Vooral de TV heeft een belangrijke rol gespeeld in het doorbreken van de taboes. Alles moet kunnen.
Je mag de media niet de schuld geven; ze bepalen de trends niet, maar vergroten ze uit en verspreiden ze zo. De taboes op bijvoorbeeld sex en occultisme worden vooral door de meeste omroepen voortdurend doorbroken. Alles moet zo duidelijk en opvallend mogelijk.
Op het banale af. In een slag om de kijkcijfers worden de normen van onze cultuur verschoven. Ook de reclames spelen een belangrijke rol, omdat ze een bepaald ideaalbeeld van de mens tonen, waar je aan moet voldoen. Daarnaast is er ook een persoonlijke invloed. Er is uitgerekend dat bijvoorbeeld Amerikaanse kinderen op hun zestiende levensjaar al getuige zijn geweest van niet minder dan 13.000 gewelddaden op televisie! Uit verder onderzoek blijkt dat hoe meer men kijkt naar geweldacties, hoe meer ook de agressie in deze jongeren opbloeit. Dat is ook wel logisch, als je gaat geloven dat een Rambo-mentaliteit de problemen oplost, dan 'ben je geneigd om ook je eigen ruzietjes met geweld op te lossen.
En dat geldt niet alleen voor geweld, het geldt ook voor het gebruik van alcohol, het omgaan met sexualiteit, het lasteren van Gods Naam, het denken over huwelijkstrouw (theater van de lach!), het praten over eerlijkheid, enzovoorts enzovoorts. Wanneer je voortdurend een bepaalde manier van denken over je heen uitgegoten krijgt dan kan het niet anders of het beïnvloedt je.
Ook zogenaamde informatieve programma's beïnvloeden je. Geen enkel medium geeft ooit 100% zuivere informatie. De makers kiezen bepaalde informatie en geven die op een bepaalde manier door. Het is misschien nog wel gevaarlijker omdat het zo objectief en informatief lijkt.
Afleiden
Naast het isolement en de beïnvloeding is er nog een gevolg: je wordt afgeleid van belangrijker zaken. Je kunt je aandacht niet aan meerdere zaken tegelijk geven, zodat je je moet beperken. Je selecteert al van te voren, en dat betekent dat je de sterke signalen opvangt en de zwakke signalen makkelijk laat liggen.
Wanneer iemand in een discotheek gaat fluisteren zal niemand dat verstaan.
Sterke, schreeuwerige signalen worden nog wel opgevangen. Sommige omroepen blijven het daarom nog wel goed doen. Maar de stille signalen blijven al gauw ongehoord.
Dat wil zeggen dat de communicatie met mensen om je heen, en vooral de communicatie met God dan dreigen te vervagen. Hoe meer de signalen zich aan ons opdringen, des te minder doen we moeite om te luisteren.
En als je niet luistert, als je niet stil kunt zijn, dan kun je ook Gods stem niet meer horen.
Wanneer je alle bruisende signalen van de media en de wereld om je heen steeds maar weer op je in laat werken, dan heeft dat bijna onvermijdelijk tot gevolg dat je de stille signalen van God niet meer ontvangt!
Je moet nu eenmaal meer moeite doen om een preek te volgen dan Countdown. Dat is het probleem van het omgaan met geloven en met de kerk in een wereld die bol staat van de massacommunicatie.
Je moet dus bewust kiezen als je anders wilt. Je kunt gewoon met de stroom meegaan en jezelf vol Iaten pompen met diverse informatie, totdat je van God en de medemens vervreemd bent. Je kunt ook je tijd gebruiken om echt te communiceren met anderen. In de omgang met mensen om je heen, in de omgang met God.
Zijn de media slecht?
Vroeger noemde men ook in onze kringen de TV wel het kijkkast je van de duivel. Zo sterk ligt het natuurlijk niet. Ook de media, en ook de massamedia zijn middelen waarmee je ook Gods liefde kunt vertellen aan alle mensen. Denk maar aan de christelijke omroepen, tijdschriften, etcetera.
Het is ook helemaal niet erg om plezier te hebben. Dat is zelfs een van de belangrijkste onderdelen van het christen-zijn. Blijdschap noemt de Bijbel dat. En juist christenen mogen genieten van het leven en van al het goede dat het leven te bieden heeft.
Ook als het gaat om de media moeten we dat vooropzetten: Je mag er van genieten. Maar dan met de waarschuwing die God zelf door de woorden van Paulus geeft: Alles is geoorloofd, maar niet alles is nuttig.
Alles is geoorloofd, maar niet alles bouwt op. Heel concreet: je moet uitkijken met de signalen dieje in je leven binnenlaat. Wordt je daardoor opgebouwd in je geloof en je mens-zijn, of wordt je daardoor aangevallen?
En als het laatste zo is, waarom zou je ze dan toelaten?
De keus is niet of we voor of tegen .de media zijn. Media zijn alleen maar middelen, kanalen waarmee bepaalde informatie wordt overgedragen.
Middelen waar je plezier aan kunt beleven, waar je van kunt leren, en waar je verkeerde signalen van kunt ontvangen. De vraag waar het om gaat is wie of wat in ons leven het belangrijkste is. Gaat het om God, of om ons plezier. Dat is de keus: wil je leven voor de Here Jezus of niet. En als je dat wilt, dan zul je ook anders met de media leren omgaan. Dan zul je bijvoorbeeld ook leren om stil te zijn. Om te proberen Gods signalen te ontvangen.
Om verder te praten en te denken:
1. Vind je ook dat je verantwoordelijk bent voor de eenzaamheid van anderen?
2. Wat vind je van de volgende uitspraak: "God is niet dood. Hij is alleen niet zo vaak op TV"?
3. Zijn er programma's waar je uit principe niet naar kijkt of luistert?
Waarom?
4. Is bidden ook een vorm van communicatie?
Kun je ook luisteren?
5. Sta je open voor christelijke media?
Zou dat moeten?