Oud en Nieuw
2008-02-15
Het recente rapport van het Vrijgemaakte deputaatschap Dienst en Recht (de tekst is te vinden op http://www.gkv.nl/data/download/724.p df) heeft nogal wat reacties opgeroepen; met name geldt dat het lijstje van punten die kenmerkend zouden zijn voor hoe het vroeger was, gelabeld als 'oud', en hoe het nu is, gelabeld 'nieuw'. Sommigen vinden het rapport zelf slecht onderbouwd, anderen herkennen de beschrijving en zijn daar dan, al naar gelang hun ligging, blij mee of bezorgd over.- Jaargang 52
- nummer 4
In het januari-nummer van Nader Bekeken schrijft de eindredacteur, dr. H.J.C.C.J. Wilschut erover. Hij maakt zich grote zorgen over de ontwikkelingen in de GKV, en voelt zich daarin bevestigd door dit rapport: zie je wel, zo erg is het.
Wilschut:
Zijn de GKv principieel aan het veranderen?
Ik denk dat het te gemakkelijk is, wanneer je zonder mankeren zegt: “Nee hoor, we staan met elkaar voor Schrift en belijdenis! Laten er incidenteel meningen worden uitgedragen die (voorzichtig gezegd) op gespannen voet kunnen staan met het gereformeerd belijden, als kerken gaan we er officieel voor.” Dat laatste is waar. Het is ook iets om dankbaar voor te zijn. Maar daarmee is de kous niet af. Want hoe fungeert de band aan Schrift en belijdenis in onze kerkelijke praktijk? Ook zonder dat er daadwerkelijke afwijkingen zijn van het kerkelijk belijden, kan er iets misgaan in de omgang ermee. En kan er een ontwikkeling op gang komen, waarvoor we elkaar hebben te waarschuwen.
Hier is wel te signaleren dat binnen de kerken ook de visie op de Schrift en de belijdenis als zodanig in bespreking is.
Dr. A.L.Th. de Bruijne wijst op zijn eigen bezinning op de Bijbel en ons gebruik van de Bijbel. Ook noemt hij de beweging die is ingezet naar een meer dynamische binding aan de belijdenis (De Reformatie van 22 december 2007).
leder zal begrijpen dat het hier gaat om zaken van fundamenteel belang.
Hier onderbreek ik Wilschut even. Want is dit nu niet net het aardige van wat er momenteel gaande is: dat steeds meer mensen (in de GKV, maar ook elders) juist absoluut niet begrijpen dat het hier gaat om zaken van fundamenteel belang? Het doet me onweerstaanbaar denken aan een leus van de vredesbeweging van destijds: 'Stel je voor, er is ergens een oorlog, en er gaat niemand naar toe'. Ook kerkelijke twistappels worden eerder aangevreten door de tand des tijds dan opgelost door de kracht van het dwingend argument.
Dat wil niet zeggen dat wat Wilschut vervolgens te zeggen heeft niet waard is gehoord te worden; het gaat inderdaad wel om een wezenlijk punt.
Wilschut:
Voor mijn besef ligt aan de cultuuromslag binnen onze kerken een verandering van startpunt ten grondslag. Nog steeds willen de Gereformeerde Kerken kerken van het Woord zijn. Maar het maakt een heel verschil, of je bij dat Woord begint of dat je bij dat Woord uitkomt. Ik zal proberen duidelijk te maken wat ik bedoel. Wij waren steeds gewend om bij het Woord te beginnen en van daaruit bij de mens uit te komen. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat die volgorde omgekeerd is: dat het startpunt ligt bij de mens, om vanuit die mens het Woord te benaderen.
Daarin herken je de (postmoderne) tijd waarin we leven. Daar ligt het uitgangspunt niet meer in een algemeen geldende waarheid of norm. () Wie begint bij het Woord om uit te komen bij de mens, zal altijd zeggen: die mens heeft zich aan het Woord aan te passen. Natuurlijk, dan heb je oog voor de beperkingen van die mens.
Soms moet je met minder genoegen nemen dan eigenlijk vanuit het Woord zou moeten. () Maar begin je bij de mens (zijn behoeften, verlangens, beperkingen enz.), dan maakt dat startpunt het moeilijk dat het Woord voluit voor zichzelf kan spreken.
Misschien zit ik ernaast. Ik hoop het zelfs. Maar naar mijn waarneming is wat het nieuwe paradigma genoemd wordt, zo mensmiddelpuntig van aard.
Daarmee is niet gezegd dat dús de vroegere patronen goed en foutloos waren. Zoals ook niet elk element in het zogenaamde nieuwe paradigma bij voorbaat fout is. Zo zwart-wit ligt het niet. Maar die onderliggende wisseling van startpunt, die is wel degelijk principieel van aard. Heeft in onze kerk nog steeds het Woord het voluit voor het zeggen? Zo niet, dan is er mogelijk op papier niet zoveel veranderd. Maar in de realiteit van het kerkelijk (samen)leven wel degelijk. In dat opzicht geeft de situatie reden tot grote zorg. In hoeverre kan het Woord onze kerkelijke praktijk nog corrigeren en saneren, wanneer we het Woord vanuit de mens benaderen?
Deputaten noemen zelf het verschil in omgang met de kerkelijke tucht. 'Oud' dacht vanuit de norm, 'nieuw' denkt vanuit de gedachte hoe mensen beter bij de norm kunnen worden gebracht: 'beter iets dan niets'. () Hier is wel degelijk principieel iets aan de hand.
M.H.T. Biewenga
Drs. Menko Biewenga is predikant van de NGK in Enschede.