Het scheurende voorhangsel
1989-10-27
Waar de Schrift drie maal zegt, dat de aanwezigen bij Christus' kruisdood het voorhangsel van de tempel konden zien - ook konden zien scheuren en Wel van boven naar beneden - kan het goed zijn hier nader bij stil te staan, Misschien zijn we wat al te zeer geneigd, de O.T. wetgeving als een aflopende symboliek te zien - maar beter kunnen we ons realiseren: dat Jezus de Wet volkomen kwam vervullen. Wat daar aan de tempel gebeurde, toen Jezus' lijden volbracht was, zijn dingen die diepere betekenis hebben, om met Hebreeën te spreken. Er gebeurt immers niets vanzelf.- Jaargang 33
- nummer 22
Tempel
We weten allemaal dat de tempel inwendig twee vertrekken had: het heilige, waarin alleen priesters mochten komen om dienst te doen aan de lampen, het reukaltaar en de toonbroden; en het allerheiligste waarin alleen de hogepriester, eenmaal per jaar en voorzien van het zoenbloed, mocht binnengaan. Want in het laatste vertrek woonde Gods heerlijkheid, de Sjechina, tussen cherubim. Het werd van het heilige gescheiden door een, gordijn, het binnenste voorhangsel.
Het eerste vertrek, het heilige, was van voren op het oosten afgesloten met twee kolossale deuren; zware deuren, die door een groep mannen moesten worden geopend en gesloten.
Voor die deuren hing in Jezus' tijd een buitenste voorhangsel: een weelderig gordijn van 24 meter hoog en 8 meter breed, schreef de ooggetuige Flavius Josephus, zelf priester.
Voor deze twee vertrekken, aan de oostzijde, was de voorhof der priesters: slachtplaatsen en brandaltaar.
Nog verder naar voren, naar het oosten, was de voorhof van de Israëlieten, waartoe men met trappen moest opklimmen. Oostelijk van die trappen was de voorhof, ook voor de Israëlieten, deels ook voor de heidenen.
Wanneer ooit aan Paulus verweten werd dat hij een heiden "in de tempel" had gebracht (Hdl. 21:28) zou dit betekenen dat Paulus' gast de voorhof der Israëlieten zou zijn binnengelopen. Maar "in de tempel" kwam geen sterveling, die niet van Levi stamde, Dat tempelcomplex - drie voorpleinen, bijgebouwen, heilige en allerheiligste - heette bij Johannes de 'Topos', heilige plaats; maar dan met inbegrip van het speciale altaar bij het Ashuis, "buiten de legerplaats", op de helling van de Olijfberg gelegen! En wanneer geschreven is dat Jezus "nabij de Topos" werd gekruisigd betekent dit, dat zijn kruislijden onmiddellijk bij het altaar van de zondoffers plaats vond. (In Joh. 19:20 is Topos abusief door stad vertaald.)
Het voorhangsel
Reeds in de woestijn wist elk verbondskind, dat Gods woonplaats afgesloten was voor gewone zondaars.
En wel dooreen stel gordijnen, samen het voorhangsel genoemd.
Ook in Jezus' tijd was daar een voorhangsel, zoals juist beschreven.
Het enorme 'gordijn', ter hoogte van een 8 verdiepingsgebouw, had een gewicht van 30 ton.
Het hing aan een stenen kalf of latei die tenminste 9 meter lang was, op twee kapitale zuilen rustte en eveneens circa 30.000 kilogram zwaar was. Dit voorhangsel was, op nog geen kilometer afstand, op de Olijfberg duidelijk te zien. Elke Israëliet die Jerusalem naderde zag van verre de scheiding tussen de Heilige Israëls en zijn zondig volk; het voorhangsel deed denken aan de cherubim die met vlammende zwaarden de hof van Eden bewaakten, En waren de tempelwanden niet met cherubs bedekt?
Nu zeggen drie evangelisten dat de Romeinse hoofdman - ook zijn mannen, laat staan andere omstanders het buitenvoorhangsel hebben zien scheuren, op het moment dat Jezus met luider stem de geest in zijn Vaders handen gaf. Bovendien was er een zonsverduistering en een zware aardbeving. Let op de gelijktijdigheid van deze dingen, die uiteraard niet toevallig is.
De Schrift zegt dat het voorhangsel van boven naar beneden scheurde en terecht zien wij hierin de Goddelijke hand, die zelf de afscheiding ophief. Omdat het mensdom nu heilig of geheiligd was? Natuurlijk niet.
Maar omdat de Sjechina niet langer in de tempel zou wonen. En God gebruikte hierbij mogelijk natuurlijke
middelen: Hij kan ons direct zaligmaken, maar Hij gebruikt de dwaasheid der prediking en de schamelheid van ons geloof.
Tot die natuurlijke middelen kan ook behoren, wat een vroeg Joodschristelijk boek (Evangelie der Nazorenen) ons meldt: dat bij die aardbeving de latei, waaraan het voorhangsel hing, in tweeën is gebroken en neergestort. Bij het neerstorten moeten de beide helften het gordijn hebben doen scheuren; uiteraard van boven naar beneden. *)
En de zware deuren dan? Die zouden, indien gesloten blijvende, de uitwerking van het gescheurde gordijn ongedaan maken. Maar hier komt bijzonder licht uit Joodse geschriften, door de archeolooghistoricus dr. Martin gevonden. Yohanan Ben Zakkai schreef namelijk: "Veertig jaar voor de tempelverwoesting zijn de deuren (in het Hebreeuws Hekel genaamd) spontaan opengegaan". Hij vervolgt: "Hekel, Hekel, wat heb je ons doen schrikken!
We weten dat je eens verwoest zult worden, want Zacharia Ben Iddo heeft van je geprofeteerd: open je deuren 0 Libanon (= tempel) en het vuur zal je cederhout verteren". U denkt aan Zach. 11:1 en hebt al berekend dat 40 jaar voor de tempelverwoesting op het jaartal 30 nC uitkomt, dat is het jaar van Jezus' dood? Een andere schrijver, Edersheim, is van mening dat de vallende helften van de dragende latei de (naar binnen draaiende) deuren hebben opengeslagen. De Schrift vermeldt het niet - maar er is veel, dat de Schrift niet meldt. De letterlijke informatie krijgt des te meer symbolische betekenis, zegt Martin.
Naar het Oosten gericht
We weten nu dat de tempelingang naar het oosten was gericht; alleen hierom kon het gebeuren op het voorplein vanaf de Olijfberg worden gezien. Let ook op Marc. 13:3. AI in de woestijn was de tabernakel op het oosten gericht: naar de opgang der zon. Trouwens toen de mens uit de hof van Eden werd verdreven, gebeurde dat door de oost-'poort', waarna cherubs deze 'ingang' bewaakten.
Zo zag de Heere vanuit het allerheiligste naar het oosten, waar de zoenoffers 'voor zijn aangezicht' werden verbrand. Wie de Heere kwam bezoeken naderde vanuit het Oosten tot.Gods aangezicht. Zo werden de zondebok, de stier van Grote Verzoendag, de heilige Rode Koe 'voor Gods aangezicht' weggeleid en op de bestemde plaats –het Mifkad-altaar op de Olijfberg -verbrand.
Bijzonder Johannes liet zien, hoe Christus' vernedering en dood de perfecte vervulling van het tempelritueel betekenden. Dat deed ook de brief aan de Hebreeën, waarop we terugkomen. En we denken aan Ezechiël, die in een visioen zag, hoe de Sjechina uit het allerheiligste zou 'vertrekken, door de oostpoort, om voorlopig te rusten op ... de Olijfberg (11:22,23).
U vraagt natuurlijk allang: wanneer de tempel vlak bij de oostpoort van de stad lag en naar het oosten zag was dan de weg naar en van de tempel niet door-het steile en diepe Kidrondal? Volkomen juist. De weg naar de tempel kon een vermoeiende klim worden na een ongemakkelijke afdaling; psalm 122 zou verstommen onder het hijgen der zwetende mensen. Erger nog: op de hellingen van de beek Kidron waren talloze graven; men zou in dit 'dal van doodsschaduwen' onrein worden, wanneer wilde honden hadden gegraven en doodsbeenderen naar boven gebracht. De pelgrim zou dan de eerste week niet naar de tempel kunnen gaan!
Om vele redenen was daar dus een dubbele brug gebouwd, die van de oostelijke tempelpoort over de Kidron naar de westhelling van de Olijfberg leidde. 'Het was een noodzakelijke, veilige en gemakkelijke passage. De brug was "dubbel" zeggen de oude schrijvers; een laag arcaden, die het loopvlak droegen, werd zelf door een onderste rij arcaden gedragen. Zo bleef men ver boven de onreine graven en kon, na een lichte afdaling en enkele traptreden, de oostpoort binnenwandelen.
Het Sanhedrin
Met het scheuren van het voorhangsel, aangenomen als indirect gevolg van de zware aardbeving, moet nog een andere ramp aan het tempelgebouw zijn aangericht. Het nachtelijk verhoor van Jezus, nadat de soldaten Hem hadden overgeleverd, was begonnen in de tempelkamers van Kajafas en Annas, hogepriester en plaatsvervangend hogepriester, die zich (Lev. 8:33) de week voor Pasen in de tempel moesten afzonderen.
De eigenlijke rechtszitting moest echter - volgens rabbijnse geschriften - in de Stenen Zaal van het Sanhedrin worden gehouden en ... bij daglicht. Vandaar dat het gezelschap, zodra het dag werd (Luc. 22:66) pro forma naar de Stenen Zaal ging. Die zaal lag voor de helft in de voorhof der priesters, voor de helft in de andere voorhof; op 40 yard, dat is 36 meter, van het voorhangsel.
Welnu, met die Stenen Zaal is iets wonderlijks gebeurd, dat niet in de Bijbel staat. Vanaf het jaar 30 is het Sanhedrin niet meer in deze zaal samengekomen. Zelfs is geschreven dat het Sanhedrin “Verbannen" is naar een minder geschikte plaats, een markthoek in de voorhot. Dit zegt de Talmoed.
Wat kan de reden zijn? Geen Romein, geen aardse of religieuze macht kon het Sanhedrin 'verbannen'. De zaal moet dus zelf onbruikbaar zijn geworden. Het is niet bekend wat er precies gebeurd is - maar wanneer op een steenworp afstand 60 ton naar beneden is gekomen, kan gedacht worden dat de zware aardbeving tegelijk de Stenen Zaal onbruikbaar heeft verwoest.
Had de Heiland niet enkele dagen tevoren gezegd, dat stad en tempel zouden verwoest worden?
Het Sanhedrin had het goed verstaan en heeft het geweten ook. Het is verbannen, van Stenen Zaal naar markthoek, naar schoolgebouw in de stad, van hot naar her, tien maal verhuisd tot ... Galilea. Daar vond het later zijn eind. En ligt het niet voor de hand dat, nu God zelf zijn woning had opengelegd en verlaten, het hoogste rechtscollege op straat werd gezet? Het Sanhedrin had zijn maat vol gemaakt, zijn laatste oordeel uitgesproken - het Sanhedrin kon gaan!
(wordt vervolgd)
*) Het was het eerste voorhangsel dat scheurde; want a) het was voor buitenstaanders zichtbaar; b) indien het tweede voorhangsel was gescheurd, hadden alleen de priesters dit kunnen ontdekken, bij het avondoffer, w.s. niet gelijktijdig met Jezus' sterven; c) uit Hebr. 9:8 blijkt, dat "de weg naar het heiligdom nog, niet openlag, zolang de eerste tent nog bestond", waaruit volgt dat de weg naar het heiligdom wel open lag toen "de eerste tent" publiek was geworden.