Landelijke Vergadering wijst commissievoorstel af
1988-06-03
Afgelopen zaterdag vond de derde zitting van de Landelijke Vergadering in Dronten plaats. Het belangrijkste agendapunt was de bespreking van de vraag naar het openstellen van het diakenambt voor de zusters van de gemeente. Dit keer werden er door de afgevaardigden concrete voorstellen aan de Landelijke Vergadering gedaan. Het voorstel van de commissie 'vrouwen ambt' werd met een grote meerderheid van stemmen afgewezen. Over de voorstellen van de afgevaardigden is nog niet gestemd.- Jaargang 32
- nummer 22
Het moderamen hoopt dit op 3 september te kunnen doen.
Het openingswoord van praeses J. C. Schaeffer ging over Joh. 16: 5-15.
Schaeffer stelde dat in dit tekstgedeelte God de Heilige Geest belooft te sturen als gids voor ons geloof, "want God gunt ons een volheid aan waarheid".
Ook bij het handelen in het dagelijkse leven worden wij geleid door de Heilige Geest. Aan de hand van twee woordparen: continuïteit en vooruitgang, afhankelijkheid en mondigheid, legde ds Schaeffer de tekst verder uit en paste hem toe op de huidige situatie. Hij zei onder andere: "Wij geloven dat Gods Woord actueel is en ook over moderne zaken spreekt (...). Het behoort tot onze geestelijk volwassenheid als christelijke kerk, dat wij zelf beslissingen nemen. Het is ook onze verantwoordelijkheid óm beslissingen te nemen".
Reactie
Als eerste kreeg ds J. Bouma het woord om namens de commissie te reageren op datgene wat de vorige keer op de Landelijke Vergadering besproken is en op datgene wat aan schriftelijke kritiek binnengekomen is. "Deze keer wilde ik het accent leggen op de geschreven kritiek op het rapport, met name de kritiek van de regio Harderwijk. Wij zijn dankbaar voor de erkenning dat zusters in de gemeente kunnen functioneren.
Wij betreuren het dat het veel belovende begin van het rapport niet is doorgezet.
In dit stuk wordt een citaat uit een artikel van Prof. Versteeg uit 1973 gegeven. Naast Bavinck is Versteeg de kroongetuige tegen het commissierapport.
Ik vind het jammer dat Harderwijk het heeft gelaten bij dit artikel en niet 'kijk op de kerk' van Versteeg uit 1985' heeft aangehaald. Daarin staat namelijk dat er uit de teksten waarschijnlijk geconcludeerd kan worden dat vrouwen in het diakenambt mogen dienen", aldus Bouma.
Hij stelde verder dat het woord differentiatie in het commissierapport de regio Harderwijk op een zijspoor heeft gezet.
"Natuurlijk duidt het "evenzo" uit vers 11 van 1 Tim. 3 een overgang aan en tevens ook een onderscheid. Het gaat in de verzen 8-12 over diakenen en te midden van hen over vrouwelijke diakenen.
In broeders zijn broeders én zusters geïmpliceerd. Wanneer Paulus de zusters wil onderscheiden van de mannen spreekt hij ze aan met 'vrouwen'. Datzelfde gebeurt in I Tim. 3. Hier worden de vrouwen onderscheiden van hun mannelijke collega's."
Tenslotte over het ambt. Harderwijk oefent de volgende kritiek: "Door in te zetten met het door de kerk zelfbedachte woord 'ambt' en verderop het diaconaat naast dat van het ouderlingschap onder te brengen onder de ene noemer van het 'ambt', leidt dit rapport onze blik van de Bijbel af om die te vestigen op het veld van een zekere ambtstheologie met als het betogende dat daaraan inherent is".
"Ds Bouma vond deze kritiek wel wat zwaar aangezet". Inderdaad het woord ambt komt in het Nieuwe Testament niet voor. Maar het ambt is het jasje van de dienaar. Het verwijst ergens naar en het geeft een status. Maar het ambt mag 'nooit een statussymbool worden, want dan wordt het een blikvanger in plaats van een verwijzing naar de Zender". Os J. Bouma besloot zijn reactie met te zeggen dat "de regio Harderwijk de lijnen meer had moeten door trekken".
Vraagsteling
Os W. Smouter wilde vanuit zijn regio de vraag stellen of de Landelijke Vergadering niet bezig is met de verkeerde vraagstelling: "Er zijn in onze kerken doorwrochte studies over de zaak van de vrouw in het diaken ambt verschenen.
Sommige studies toonden aan dat de Schrift vrouwelijke diakenen kent, maar er zijn even zoveel studies verschenen die zeggen dat de Schrift deze niet kent. Geeft Gods Woord dan onduidelijk licht?
Het valt buitenstaanders juist op, dat deze vraag onder ons zo uitsluitend exegetisch benaderd wordt. En velen vinden dat naïef: met de Bijbel kun je alle kanten op. Maar ik ben het met commissie-voorzitter Bouma eens dat de exegetische aanpak van het rapport juist sterk is.
Is Gods Woord dan onduidelijk of zelfs tweeslachtig? Op onze regionale vergadering hebben wij ons opeens afgevraagd: zit de fout niet bij ons? Stellen we de Bijbel misschien de verkeerde vraag en komt er daarom geen antwoord?
Want als je een exegetisch antwoord forceert bega je waarschijnlijk een ongeluk. Daarom: willen wij als kerken geen grote brokken maken, dan zullen we onze vragen moeten aanpassen.
Dan moeten we vragen: Hoe wil Christus mensen, broeders en zusters, in de gemeente gebruiken? Als we die vraag stellen, dan is er wel degelijk een antwoord te vinden in Gods Woord.
Namelijk dat de Here altijd zoekende is naar arbeiders in Zijn wijngaard. We krijgen uit Gods Woord twee markatiepunten: volgens het getuigenis van de Schrift is het opzicht, de vermaning en het onderwijs een taak, die voor (sommige!) mannen gereserveerd is. En anderzijds dat vrouwen niet alleen delen in het heil, maar bovendien een geordende plaats in de gemeente innemen.
Iedere gemeente moet hier in verantwoordelijkheid tegenover de Here invulling aan geven. Daarom is het bij de onder ons gangbare invulling van het diakenambt (waarbij de diakenen mede leiding geven aan de gemeente) niet juist om zusters hiertoe te roepen. Anderzijds zullen we gemeenten die ook de bijbelse lijnen willen respecteren, maar dit anders invullen door dienende zusters de naam diaken te geven, volledig moeten aanvaarden, aldus Smouter.
Br. M. A. van Helden deed een oproep aan de LV om terug te gaan naar het begin, naar de vraag van Amsterdam-Centrum: "Is het een zaak van christelijke vrijheid om het diakenambt open te stellen voor de zusters der gemeente?"
Op die vraag was volgens Van Helden eigenlijk geen antwoord gegeven.
Hermeneutiek
Os E. Postma (Eindhoven) stelde dat de hele zaak van de vrouw in het diakenambt hermeneutisch is. "Hoe lezen wij de Bijbel? Nemen we die nog helemaal letterlijk?
Is het een kwestie van vrijzinnigheid als de vrouwen niet meer 'stille' zijn? Nee. Er is een verklaarbare angst, maar dat mag niet al bij voorbaat een excuus zijn om ons van alle argumenten af te maken.
Ds Postma ging ook in op wat ds Van Keulen op de vorige vergadering heeft gezegd over heilshistorisch evolutionisme: "We moeten ons bij het heil niet beperken tot het winnen van zielen, wedergeboorte en geloof. Het gaat bij heil niet alleen om de ziel, maar om de wedergeboorte van de totale mens. De Geest komt de mens herstellen als beeld van God, als representant. Het heil is geen zielige aangelegenheid, maar het is aarde-breed. Zoals Kuyper al zei: "Er is geen plekje waar God niet van zegt: "het is mijn". Denk aan het gebed van Christus voor de kerk: "Ik bid niet dat U ze uit de wereld wegneemt".
Er zit een ontwikkeling in het heil. Juist christenen mogen hopen op een goede afloop, wetend dat hun arbeid niet vergeefs is in de Here. Het-in-Christus zijn is overheersend.
Zondag 12 zegt dat u gezalfd bent met de Heilige Geest. U bent met Christus priester, profeet en koning. En zijn de christinnen dan niet meegezalfd?". Ds E. Postma besloot zijn uiteenzetting door te zeggen: "Wij moeten ons ten opzichte van elkaar loyaal en royaal opstellen.
Laten we op een christelijke manier met elkaar omgaan".
Ds R. Brands vertelde de Landelijke Vergadering dat in tegenstelling tot wat in de vorige vergadering gezegd was, er wel degelijk op de regio in net zuiden inhoudelijk op het stuk van Eindhoven is ingegaan.
Ds G. van Keulen zei dat de bedoeling van het rapport van Harderwijk was om een dam op te werpen tegen de deur die het commissierapport heeft opengezet naar het optreden van de vrouw in het diakenambt. Over de zaak van de christelijke vrijheid zei ds G. van Keulen: "Is het zo dat als je niet over de vrouw in het diakenambt een overeenkomst kunt bereiken, je het dan aan de christelijke vrijheid van de kerken moet overlaten?
Eeuwenlang heeft de christelijke kerk in confesso gehad dat vrouwen niet in het diakenambt konden treden. Is het de vrijheid van de kerk om vandaag vrouwen in het ambt van diaken aan te stellen? Ik geloof dat de Schrift ons daar niet in voorgaat". Over de opmerkingen van ds E. Postma zei ds G. van Keulen: " Er is inderdaad sprake van een doorwerking van het heil. Maar Eindhoven heeft zich meer georiënteerd op Genesis 1dan op Genesis 2. Het onderwijs van de apostelen moet voor ons nog steeds normatief zijn. Wij moeten ons niet laten leiden door de maatschappij, maar door de gegevens uit de Schrift".
Voorstellen
Bij het inventariseren van de, op de moderamentafel neergelegde voorstellen, kreeg iedere regio de kans zijn voorstel toe te lichten. Bij de opiniepeiling bleek dat drie voorstellen veel bijval kregen.
'Dat waren de voorstellen van de regio' Kampen, ds W. Smouter (en zijn regio met ondersteuning van het zuiden) en de regio Noord-Nederland.
De regio Kampen wil een nieuwe commissie benoemen, die een eindrapport moet maken, dat niet persé al op de volgende Landelijke Vergadering beschikbaar hoeft te zijn. Deze beslissing zou dan meegedeeld moeten worden aan de Nederlands Gereformeerde Kerken van Amsterdam-Centrum en Eindhoven.
Het voorstel van ds W. Smouter gaat over de punten die eerder in dit verslag genoemd zijn.
De regio Noord-Nederland spreekt uit dat het een zaak van christelijke vrijheid der plaatselijke gemeenten is al dan niet over te gaan tot het openstellen van het diakenambt voor zusters der gemeente, zonder dat dit een oorzaak zal zijn van een breuk of verwijdering tussen gemeenten, die één zijn in geloof en belijden.
De regio Harderwijk heeft gevraagd of haar voorstel ook nog in stemming kan worden gebracht. Dit voorstel stelt dat er in de Heilige Schrift geen gronden zijn die kunnen leiden tot het openstellen van het diakenambt voor de zusters der gemeente.
Het moderamen heeft besloten dat het voorstel van ds W. Smouter beter geredigeerd moet worden. Dit voorstel zal de volgende zitting aan de afgevaardigden uitgedeeld worden en dan kan er over de belangrijkste voorstellen op zaterdag 3 september gestemd worden, zodat dan een besluit kan vallen.
De regio Harderwijk besloot na dit ge hoord te hebben haar voorstel voorlopig terug te trekken en te wachten op het anders geformuleerde voorstel van ds W. Smouter.
Bij de ingekomen stukken was een brief van ds J. P. Galbraith, voorzitter van het Interim Comité van de GOS, waarin hij schreef respect te hebben voor het standpunt van de Nederlands Gereformeerde Kerken. Hij was blij dat onze kerken zo'n stevig standpunt hebben ingenomen.
De volgende bijeenkomst van de Landelijke Vergadering is D.V. op 18 juni.
Dan zal er gesproken worden over de contacten en samensprekingen met andere kerken in binnen- en buitenland.
Met het zingen van Ps. 92 : 1 en 2 werd de lange, maar in goede harmonie gehouden vergadering besloten.