Kiezen tussen leven en dood
2011-03-04
De Bijbel doet meer dan alleen feiten vertellen, laat staan streven naar volledigheid daarin. De Bijbel werkt steeds weer toe naar de boodschap. Zelfs een boodschap als God niet expliciet ter sprake komt. - Jaargang 55
- nummer 5
(bij Exodus 2:11-22)
Toen Mozes volwassen geworden was… Dan lees je als eerste dat Mozes zijn volk opzoekt. Hier al blijkt dat hij een man Gods is. Hij ziet de zware dwangarbeid van zijn volk en is er getuige van hoe een Hebreeër geslagen wordt door een Egyptenaar.
En om Mozes’ oorsprong nog maar eens goed aan te geven hoor je dat die Hebreeër een volksgenoot van hem is. Verbazingwekkende keuze! Bijna veertig jaar is Mozes gevormd aan het Egyptische hof. Hij had een leven als een prins kunnen hebben. Maar dan wel in een samenleving waarin de HERE God niet meetelt. ‘In de wereld’, zoals de Bijbel dat noemt.
Mozes kiest
Mozes maakt heel bewust de keus voor zijn volk, of meer nog: Gods volk! Wat het hem ook mag kosten. Heeft hij thuis zo sterk de liefde van en voor de HERE God geproefd, dat hij daarom na veertig jaar zijn volk weer opzoekt?
Dat het een beslissende stap is, blijkt ook wel. Letterlijk staat er dat hij uittrekt naar zijn broeders! Uittrekken – een hoofdthema van Exodus, dat ‘uittocht’ betekent.
En daarmee verlaat hij de sfeer van Egypte.
Zien
Een paar keer hoor je in dit gedeelte dat Mozes ‘ziet’. Eerst ziet hij de dwangarbeid en dan dat een Egyptenaar een Israëliet slaat. En vervolgens ziet hij niemand, die getuige zou kunnen zijn van zijn hardhandig ingrijpen.
Mozes kijkt met gevoel, met passie en emotie. Wat hij voor zijn ogen ziet gebeuren roept verzet op en dan slaat hij de Egyptenaar, met de dood van deze man als gevolg.
Een dag later ziet Mozes twee mensen van zijn eigen volk, die aan het knokken zijn. En direct springt hij er tussen als iemand die de gerechtigheid zoekt en de vrede.
Dat is ook de bedoeling in en van Christus’ gemeente.
Maar als Mozes de aanstichter bevraagt, blijkt dat de dood van de Egyptenaar al breed bekend is. En Mozes beseft: Nu duurt het niet lang of ook de farao hoort ervan. Mozes vlucht.
Gerechtigheid
Mozes vlucht en komt in Midjan. Daar gaat hij zitten bij een put. En dan gebeurt het. De zeven dochters van de priester van Midjan putten daar water, vullen de drinkbakken om de schapen en geiten te drinken te geven. Dan komen er herders, en die willen hen wegjagen.
Die hebben als het ware die meiden mooi voor hen laten werken. Maar de buitenlander Mozes schiet de zeven dames te hulp. Hij heeft wel lef zeg!
Opnieuw kiest Mozes en komt hij op voor het recht, voor het goede, voor wie geen helper heeft, ook buiten de kring van zijn eigen volk. Zijn blik is breder, zijn geest barmhartig, zijn hart royaal.
De zeven vrouwen zijn flink onder de indruk. Hij heeft ons bevrijd, zo zeggen ze. Niet maar: ‘geholpen’, maar: ‘bevrijd’, ‘gered’. En ook: hij heeft voor ons geput, geput. De Naardense Bijbel vertaalt zo aardig: ‘Hij heeft uitputtend geput.’
Redden
De dames hebben, zo lijkt het, goed in de gaten gehad dat die vreemdeling meer deed dan alleen wat vervelende mannen wegwerken. Daarom dat grote woord ‘redden’, ‘bevrijden’,
Een typisch ‘Exodus-woord’. Mozes is hier als instrument van de HERE God, de Bevrijder bij uitstek, de Redder.
Dat is het waarvoor we gemeente zijn. Om met elkaar het goede te zoeken in deze wereld. Te redden. In een wereld waarin het leven vaak grenst aan de dood. Christelijk leven, het heeft alles te maken met gerechtigheid. Met de keus wat voor mens je wilt zijn.
Leven en dood
Dat grote thema van leven en dood, vind je ook terug aan het eind van Mozes’ leven.
Dan stelt hij het volk voor de keus tussen die twee. En dan zegt hij dat leven is: de HEER je God liefhebben, in zijn wegen gaan, zijn geboden doen, opdat je lééft.
En dood is dan: als je niet werkelijk luistert naar de HEER, je God, als je je hart op jezelf richt, als je de ander niet ziet, niet wilt zien.
Ook wij hebben vandaag die keus.
Kies maar.
Neem de tijd om een goede, weloverwogen keus te maken.
En moge onze goede God ieder van u, van ons, daarbij zegenen met zijn Geest.
Ds. Mark Janssens is predikant van de NGK (Jeruzalemkerk) Utrecht.