De wijnstok is Christus
1987-04-03
Nadat de Here Jezus de zaal verlaten had, waar Hij het laatste avondmaal had gevierd, sprak Hij al wandelend met zijn discipelen over zichzelf als de ware wijnstok.- Jaargang 31
- nummer 13
Nu is dat voor ons eigenlijk geen verrassing, want wij kennen dat beeld zo goed: Jezus, Hij is de ware wijnstok. De discipelen, die met Jezus mee wandelden, kenden het beeld óók heel goed. Maar voor hen maakte dat de vergelijking juist des te verrassender. Want zij kenden de wijnstok niet als symbool van hun Meester, maar als het symbool van hun volk, van Israël! In de voorhof van de tempel, naast de deur van het Heilige, hing in die dagen, met ketenen aan de zolderbalken' vastgemaakt, een grote gouden wijnstok, als symbool voor het volk Israël. De gelovigen hingen er hun wijgeschenken en kostbaarheden aan, want het was een geliefd symbool voor "ons volk". Om nog een voorbeeld te noemen: op munten die geslagen zijn door de Maccabeeën (joodse vrijheidsstrijders van na 167 v. Chr.), staat de wijnstok als het nationaal symbool van Israël!
Wilde druiven
Dat symbool was natuurlijk niet uit de lucht gegrepen. Het is een beeld uit het Oude Testament. Het bekendst is het lied van de wijngaard, zoals dat in Jesaja 5 voorkomt. Maar u weet, hoe het was met de wijngaard waar Jesaja over sprak: de Here verwachtte goede vruchten, maar zie: wilde druiven waren het resultaat. Steevast blijkt in het Oude 'Testament, dat de wijngaard... teleurstelde. Dat staat overigens niet in de Bijbel om ons te laten denken: "wat waren ze toen toch slecht!", maar om te laten zien, hoe wij mènsen God teleurgesteld hebben. En nu komt' de Here Jezus. Hij spreekt tot zijn discipelen over de ware wijnstok. "Ik ben de ware wijnstok". En wat is dat een heerlijk evangelie.
God heeft nooit zijn wijnstokplan opgegeven. Hij heeft niet gezegd: dan maar geen vrucht, dan maar een waardeloze wijnstok..Nee, het evangelie is, dat God gezegd heeft: toch zal de mens mijn wil volbrengen, toch zal de wijnstok vrucht dragen! Zo bedoelde Jezus het, toen Hij zichzelf de "ware" wijnstok noemde. Letterlijk' vertaald: de waarachtige wijnstok. De ware, waarachtige,wijnstok staat tegenover een liegende wijnstok. Een liegende wijnstok is er een, die niet doet watje van hem mag verwachten. Die géén vrucht draagt. Vgl. Habakuk 3: 17 in de Statenvertaling (met in de kanttekening nog twee voorbeelden): "als de olijfboom liegen zal". En Jezus heeft dat toch ook waargemaakt? Hij heeft de wet van God vervuld, Hij heeft gerechtigheid betracht en liefde, helende liefde bewezen. Hij was de mens, zoals God hem gewild had: de waarachtige wijnstok, die niet loog, maar vrucht droeg. Gods wijngaardplan werd vervuld.
Ik ben het"
Maar aan de andere kant: wat een wonderlijke vervulling' is het van Gods wijngaardplan! Moet u zich eens even voorstellen, hoe de discipelen dit woord gehoord hebben. Ze kenden het beeld van de wijnstok zo goed, en zij hoorden daarin: de wijnstok, dat is Israël!" Het nationaal symbool in moeilijke tijden. En nu gaat Christus dat vervullen.
Niet door te zeggen: nu gaat God het met jullie proberen, beste discipelen! Nu zijn jullie Gods wijnstok! Nee, niets daarvan. Maar wat éénmaal van Gods hele volk gold, dat wordt nu in Christus' woord versmald, nog verder versmald, ja, maar ook verdiept,' tot op die éne: tot op Jezus Christus. Dat is een schokkende boodschap. Wat God. van àlle mensen had willen zien, wat Hij daarna met dat éne volk, Israël opnieuw begon, dat wordt pas waar in dé Ene, in Jezus Christus.
Een schokkende boodschap vanwege het totale onvermogen van ons, mensen, dat er uit spreekt. Maar het is ook oneindig rijk. Wat in geen mensenhart ooit zou zijn opgekomen, dat heeft God gegeven; "Ik ben de ware wijnstok!" Ik, Jezus Christus, punt. Ik geloof stellig; dat we hier een ontzettend belangrijke tekst hebben over de verhouding van kerk en Israël. U weet: daar wordt vaak over gesproken, zeg maar gerust gestreden. Is de kerk in de plaats van Israël gekomen? Hanteren wij een" vervangingsleer"? Niks daarvan, zeggen anderen. Niet de kerk is Israël, maar Israël is Israël, punt uit.
Een aanstoot...
Het woord van onze Heiland snijdt daar dwars doorheen. De kerk is niet (de vervulling van) Israël. En Israël is niet (de vervulling van) Israël. Maar Jezus -Christus, Hij vervult wat God met zijn oude volk Israël was begonnen. In de woorden over de ware wijnstok neemt Hij het nationale symbool van Israël over, om daarvan te zeggen: Ik ben het! Ik ben de ware wijnstok. Ja, dat is een aanstoot. Voor Joden èn christenen. Want de kerk is Gods wijnstok niet èn het joodse volk is dat niet. Maar christus is het. En "zonder Hem kunt gij niets doen". Als we dit woord van Christus geloven, dan zal ons hart daar vol van zijn. Dan denken we niet, dat het pas "echt" wordt als God spectaculaire politieke wonderen gaat doen. Maar dan staan we perplex van wat God gedaan heeft in Christus, en van wat Hij nog doet in allen die van Hem zijn. ons dat geen wonder? "Wie in Mij blijft, gelijk ik in hem, die draagt veel vrucht". Mensen, van nature geneigd tot alle kwaad, die in Christus blijven: ze mogen vrucht dragen, en de Vader verheerlijken. Want de wijnstok is Christus, en alleen wie in Hèm is, kan de Vader eer brengen.