Moderne boeken, moderne jeugd en een moderne kerk (3)
1987-05-02
Je hoort niet bij ons!- Jaargang 31
- nummer 17
Catechisatie. De nog jonge dominee zit te midden van een stel nóg jongere kerkleden: Hij doet zijn best hen te boeien; hij probeert hun de grondwaarheden van de Bijbel bij te brengen, hij wil daarbij ook de problemen van deze tijd betrekken. Maar het is wèl moeilijk!
Och ja, de meeste catechisanten zijn van goede wil maar het valt hun niet mee zo lang stil te zitten en te luisteren. Het moet ook niet al te moeilijk worden want het is een heel gemengd gezelschap met uiteenlopende capaciteiten.
Er is één die telkens met vragen komt en met kritiek. In het begin is dat wel aardig maar op de duur wordt hij toch lastig. Hij doet ook wei eens wat te geleerd, vinden sommigen. En hij heeft ook van die gekke vragen. "Als zo veel miljoenen mensen in vreselijke omstandigheden geleefd hebben en nóg leven, wat is dan de zin van hun bestaan?'" Wie vráágt nou zoiets! Hij gelooft ook niets van het scheppingsverhaal, hij heeft bet over "the big bang" en over "kwantumtheorie".
Hij begint over kruisraketten en over dienstweigering als de dominee zegt dat abortus in strijd is met het gebod: gij zult niet doden. Hij vraagt naar de zin van de hele schepping als volgens de Bijbel toch alles voorbestemd is om vernietigd te worden. Hij denkt dat Mohammedanen en Boeddhisten het net zo goed bij het juiste eind kunnen hebben als Christenen. Hij gelooft niet dat God alles van te voren geweten heeft, want dan zou God de mens niet zó geschapen hebben. En als alles van te voren vast staat, waarom zou je je dan nog ergens druk over maken? En hoe kan het dat een christelijk land als Zuid-Afrika de zwarte bevolking zo onderdrukt? Als kinderen niet gestraft mogen worden voor wat hun ouders verkeerd hebben gedaan,waarom moesten de Israëlieten dan toch alle kinderen doden toen ze Kanaän veroverden?Ook de baby's? En waarom gaan er nuzoveel kinderen dood van de honger?
Wat is de zin van hun leven? Waarom laat God zoiets gebeuren? Is God eigenlijk wel almachtig? En' als God echt almachtig is, is Hij dan ook niet vreselijk wreed door zoveel miljoenen mensen voor eeuwig verloren te laten gaan?
Die mensen kunnen het toch ook niet helpen dat ze niet in de Bijbel geloven?
Allemaal vragen waar die jongen mee komt. Hij heeft ook erg veel boeken gelezen, de dominee kent ze zelfs niet allemaal. Het begint de andere catechisanten knap te vervelen, het, wordt er allemaal zo moeilijk van: En op een avond komt het tot een uitbarsting. Na afloop van de catechisatie wordt hem toegevoegd: "Wat doe je hier eigenlijk? Je hoort niet bij ons!"
Kan het misschien ook anders
Kerkdienst. De dominee staat op de kansel (of achter een lessenaar, want we zijn er na 1969 niet op vooruitgegaan wat dat betreft). Hij staat voor een gemeente en hij heeft een boodschap voor die hele gemeente. Hij doet zijn best de mensen te boeien, het lukt ook behoorlijk zo te zien. Jammer, dat die éne catechisant de laatste tijd niet meer komt, ook niet in de kerk, we moeten het op de kerkenraad eens over hem hebben. Jammer dat die jongens achterin zo slecht luisteren. Jammer dat die kinderen niet beter stil zitten. We moeten het op de kerkenraad er eens over hebben.
De dominee heeft een mooie tekst vandaag, hij heeft zich goed voorbereid, dat kun je merken, vinden de mensen. De dominee is zelf ook niet ontevreden."
Jammer dat hij niet een paar mooie gezangen kan opgeven die zo goed bij zijn preek zouden passen. Daar moeten we het op de kerkenraad eens over hebben. Zou dominee het vandaag eens proberen?
Hij heeft een gezang in gedachten die iedereen kent. Als de organist het na de dienst speelt, neuriën de mensen het mee. Straks na de zegen misschien?
Vooruit die dominee doet het.
Zois het bij de synodalen ook begonnen!
Kerkenraadsvergadering. De dominee is weliswaar nog jong, maar hij is toch voorzitter (praeses!) van de vergadering. Na de notulen vraagt hij of de broeders er bezwaar tegen hebben dat hij van de agenda afwijkt en dat hij hun 'raad vraagt in een paar problemen waar hij mee zit. Nee, de broeders hebben daar niets tegen, ze willen de dominee best ter wille zijn en trouwens, een enkeling had eigenlijk al een 'prealabele' vraag in verband met dat gezang van zondag. Als de dominee en de broeders het met elkaar getroffen hebben, volgt er een goede vergadering. De broeder met de prealabele vraag zet zijn irritatie opzij, hij maakt de dominee duidelijk dat die toch beter éérst eens met de kerkenraad had kunnen praten in plaats van zo maar van de gewoonte af te wijken en een gezang op te geven. Dé dominee erkent dat hij inderdaad niet verstandig is geweest en daarmee is een goede sfeer geschapen voor een verdere bespreking.
Maar het kan ook heel anders. De dominee moet goed begrijpen dat de kerkenraad de' dingen beslist en dat hij zich daar maar naar heeft te voegen. Gezangen kan iedere kerk maar niet op eigen houtje gaan invoeren, daar moeten eerst afspraken met andere kerken over gemaakt worden. De kerkdiensten verschillen toch al te veel van elkaar, we zijn als kerken nauwelijks nog herkenbaar, het wordt in het land een chaos! Die eigenwijze knaap op de catechisatie?
Ja, ze kennen hem wel en als je zijn vader óók kent, zul je je over de zoon niet verbazen. Houd hem maar kort, dominee, gewoon doorgaan. Blijft hij de laatste tijd weg? Dan moet daar maar eens goed huisbezoek gebracht worden, de wijkouderlingen zijn er toch al een poos niet geweest. Die jongens die niet opletten? Zitten ze soms ook nog te praten?
Er moet maar iemand bij ze in de ' buurt gaan zitten om op ze te letten, we hebben hier een onderwijzer die de wind er wel onder zal houden. En de ouders moeten maar eens vermaand worden: ze moeten beter op hun kinderen letten. Vindt de dominee het jammer dat de jeugd zich in de kerkdienst zit te vervelen? Och, wij hebben ons vroeger ook .wel eens verveeld, maar wij zaten in elk geval stil, daar zorgden onze ouders wel voor. En tóen duurde een kerkdienst meestal nog heel wat langer! Wij zijn toch ook goed terecht gekomen?
Wat? De dominee denkt aan mogelijkheden de jeugd actief bij de kerkdiensten te betrekken? Muziek maken bij voorbeeld?' Zeker een combo in de kerk? Nou, geen sprake van, want , zó is het bij de synodalen ook begonnen. De dominee vraagt maar niet wàt dan bij de synodalen zó begonnen is. Hij heeft ook niet meer de moed nog te beginnen over aparte bijbel vertellingen voor de kleintjes want hij heeft het al begrepen: geen kindernevendienst als bij de synodalen, je ziet wat er van komt. Voorzichtig vraagt hij nog of deze moderne' tijd met haar moeilijke problemen niet om een meer eigentijdse aanpak vraagt? Maar degenen die de, boventoon voeren, stellen het heel eenvoudig zo: Met die nieuwerwetse fratsen komen we er niet. We moeten voorzichtig zijn, want afval dreigt aan alle kanten. Vernieuwing wordt al gauw tot vernieling en de gemeente wordt er maar onrustig van, We hebben rust nodig. Eén van de broeders sluit de bespreking af op een volgens hem volstrekt overtuigende wijze: "Het Woord moet het doen, praeses!"
Wij willen blijven die we waren
Zoals mijn verhaal over die catechisant geen fantasie is, zo' is ook de rest niet maar als een karikatuur te beschouwen. Natuurlijk moeten bezwaren tegen veranderingen serieus genomen worden, omdat we elkaar als broeders en zusters serieus moeten nemen. Maar hetzelfde geldt voor de problemen die in deze tijd op ons afkomen. En ook degenen die vanuit een intense bewogenheid de vraag naar mogelijke verandering' en aanpassing aan de orde stelt, heeft er recht op serieus genomen te worden. Met allerlei leuzen en clichés, hoe mooi ze ook klinken, wordt niet wezenlijk ingegaan op de zaken waar het om gaat. En ook in vroegere tijden heeft de kerk op eigentijdse wijze gereageerd op eigentijdse problemen. Dat de Nederlands Gereformeerde Kerken op dezelfde manier te werk willen gaan, blijkt bij voorbeeld uit wat op de laatste Landelijke Vergadering is gezegd over de vrouw in het ambt. Misschien moeten wij als kerken ons ook nog wel eens op eigentijdse wijze uitspreken over eigentijdse ketterijen van de moderne theologie?
Wij kunnen gewoon niet heen om zaken als abortus, euthanasie en een gewijzigde seksuele moraal, en ook in onze kring vragen homofielen om aandacht. Ook wij zien dat miljoenen mensen in ons land de Here niet kennen en voor eeuwig verloren dreigen te gaan. Ook wij hebben te maken met jeugd die de kerk, de rug toekeert. Als ons dan zinvolle mogelijkheden geboden worden om de kracht, de rijkdom en de troost van Gods Woord te brengen, mogen wij niet uit behoud- of gemakzucht schrikachtig reageren en uitroepen: "Wij willen blijven die wij waren". Wie of wat waren wij dan wel? Paulus heeft daar zinvolle dingen over gezegd. Als wij bedoelen: wij willen gereformeerd blijven, dan kan dat niet betekenen dat alles bij het oude moet blijven. Ik wil daar niet verder over uitweiden, ik verwijs naar de goede artikelen van ds Van der Dussen en van broeder Meulink in Opbouw.
Gereformeerd zijn in deze moderne tijd houdt in dat wij op moderne manier vanuit de oeroude Schrift antwoord geven op wat onder andere via de moderne literatuur de moderne mens tot twijfel brengt, tot wanhoop en tot zelfdoding. Als we niet op de problemen van de moderne mens, ook van de moderne jeugd, ingaan, blijven wij misschien wel die. wij waren, maar dan moet het ons niet verbazen dat jongeren afhaken; die blijven dan nergens! Ik pleit niet voor een onbesuisde vernieuwingsdrang. Ik acht het wel noodzaak dat wij een moderne kerk zijn in die 'zin dat wij niet vast zitten aan oude gewoonten en vormen. Het spreekt daarbij vanzelf dat in een gemeente broeders en zusters met elkaars moeiten rekening houden, ook als het om moeiten met vernieuwingen gaat. Het moet toch niet voorkomen dat een lid van de gemeente het. gevoel ' krijgt erbuiten te staan. Nee, de liefde waarover de Bijbel spreekt, houdt in, dat de sfeer in de gemeente zó is dat iedereen weet: "Ik hoor er ook bij!" Of is dat misschien té modern?