Boekbespreking
1988-06-24
Dr. K. Deddens - Herstel kwam uit Straatsburg - Uitgave van Oosterbaan en Le Cointre B.V. - Goes - 238 pag. geb.- prijs f24,90.- Jaargang 32
- nummer 25
In dit boek behandelt de auteur eerst de uitgangspunten van de reformatie. Veel aandacht wordt geschonken aan het leven en werken van Calvijn in Genève en Straatsburg. Ook wordt beschreven hoe Calvijn van Straatsburg weer naar Genève in 1541 terugkeerde na in 1538 met anderen uit die stad verbannen te zijn geweest.
In Straatsburg heeft Calvijn onder invloed van Martin Bucer veel gedaan voor de liturgie van de eredienst in de Franse gemeente. Uit het dienstboek daterend van 1537 komen wij te weten hoe, kort geschetst, de orde van dienst er toen uitzag. Het is opvallend, dat de dienst begint met een belijdenis van zonde, waarna als woord van vrijspraak I Timotheüs 1 : 15 wordt aangehaald terwijl in plaats daarvan ook een andere passende tekst uit de Bijbel kan worden geciteerd. Sedert de synode van Middelburg (1581) zijn schuldbelijdenis en genadeverkondiging uit de gereformeerde liturgie verdwenen.
In mijn boek: "Geschenk en Opdracht"-Kampen 1984 - heb ik volledig begrip getoond voor de uitspraak van bovengenoemde synode, die de absolutie overbodig achtte, "overmits de bindinghe en ontbindinghe der sonden genoegsaem in de predicatie des Woords geschiedt" (p. 55). Ik ben inmiddels tot een andere overtuiging gekomen onder invloed van wat Deddens, mijn Leerdamse voorganger, In dit verband op pag. 228 van zijn boek als aantekening 16 heeft gepubliceerd: "Men beroept zich wel op Zondag 31 van de Heidelbergse Catechismus dat de prediking als zodanig proclamatie van zondenvergeving is, en dat dus een afzonderlijke belijdenis van zonden, gepaard gaande met schuldvergeving een "preekje naast de preek" zou zijn. Maar· analoog zou men b.V. tegen het zingen in de eredienst kunnen aanvoeren dat het een vorm van gebed is die ook al op een andere wijze plaatsvindt, en zelfs, dat er meer dan eens gezongen wordt. Maar nooit wordt bezwaar gehoord tegen een dergelijke "repeterende faktor"."
Ik geloof daarom, dat het goed zou zijn in onze kerkelijke liturgie schuldbelijdenis en genadeverkondiging opnieuw een plaats te geven! De wijze waarop door Calvijn In de genoemde orde van dienst in Straatsburg de betekenis van het Heilig Avondmaal aan de gemeente wordt uitgelegd is leerzaam. (p. 67,68). Het stemt geheel overeen met het Traktaat over het Avondmaal waarin Calvijn de Roomse dwaling scherp hekelt, terwijl hij tevens betreurt, dat er nog geen geloofsformule kon worden gevonden waarin algehele overeenstemming kon worden verkregen tussen hen. die de zaak van de reformatie waren toegedaan. Dit Traktaat werd door Luther met veel waardering ontvangen.
Cal~ijn had van zijn kant een bijzondere achting voor Maarten Luther. Allerlei zaken komen in dit fijne boek nader aan de orde. Bijv. ook de manier waarop K. Schilder zich uitte t.a.v. de Statenberijming van 1773.
De grote oecumenische kerkvergadering van Dordrecht 1618/1619 vormde een hoogtepunt in de historie van de gereformeerde kerken in Nederland. Maar na Dordt kwam er spoedig de inzinking. De schrijver tekent de felle strijd tussen Voetianen en Coccejanen. In het vervolg van zijn werk geeft de Canadese hoogleraar de Invloed yan A. Kuyper weer en schetst hij de moeiten rondom het zingen van de psalmen en gezangen in de kerkdienst.
Het gaat om de continuïteit van de gereformeerde eredienst. Dat betekent niet dat we traditiegebonden geen enkel~ verandering van liturgische vormen mogelijk zouden achten. Het betekent wèl de handhaving van de eenheid van de liturgie van Gods Verbond, in de twee-eenheid van Woord en antwoord, in de eenheid ook van het horen, het vieren en het handelen (zie pag. 217).
We hebben dit boek van Or K. Deddens met veel genoegen gelezen. Het biedt een goede oriëntatie en ontzaglijk veel informatie!
De uitgever heeft er een keurig geheel van gemaakt waarin treffende foto's een plaats hebben gekregen. Door allerlei omstandigheden (waaronder ziekte) konden wij hélaas niet eerder aan dit boekwerk aandacht schenken. We bevelen het alsnog van harte ter lezing aan!
O. Mooiweer, Enschede