Bethel: les van Gods betrouwbaarheid
1987-05-08
Beloften: geen zinloze herhaling- Jaargang 31
- nummer 18
In zijn droom ziet Jacob "Gods vriendelijk aangezicht". En hij hoort Gods geruststellende woorden: Jacob - Ik ben de Here, de God van je vader (!) Abraham en de God van Izaäk – aan jou en je nakomelingen zal Ik 't land geven, waarop je ligt te slapen. Bepaald geen zinloze herhaling van de belofte voor een man, die zich met elke, stap verder van het doel verwijdert.
Wat later een standaarduitdrukking zal worden, is .voor Jacob nog nieuw: de God van Abraham, Izaäk èn Jacob! Het is God zelf, die nadrukkelijk de lijn doortrekt en zijn verbond 'gedenkt'. Hij laat Jacob de verbondsbelofte als muziek in de oren klinken. Wat Abraham en Izaäk was toegezegd, zal ook hem gelden: zoveel nakomelingen als er stof op de aarde is, en met jou en je nageslacht zullen alle volken zich zegenen. Zei Izaäk tenslotte aan het adres van Jakob: Hij geve je de zegen van Abraham, God bevestigd dat met even zovele woorden. Maar deze herhaling houdt ook in, dat er voor, Jacob geen andere weg te verkrijging Van het beloofde openstaat dan voor Abraham en Izaäk: de weg van het geloof, ook al staan Jacobs voeten op de weg naar Haran. Weliswaar gaat de verwerkelijking niet buiten de mens om (hoe zouden anders Izaäk en ook Ezau en J acob het levenslicht hebben' aanschouwd"), het is God die zijn belofte tot uitvoering brengt.
De weg naar dé realisering
"En zie, Ik ben met je en Ik zalje behoeden overal waar je gaat, en Ik zalje terugbrengen naar dit land, want Ik zal je niet verlaten, totdat ik gedaan heb wat ik je heb toegezegd". Niet verlaten totdat - dat wil niet zeggen: daarna zoek je het zelf maar uit. God zegt toe: je zult geen ogenblik uit mijn ogen zijn: Ik volbreng wat Ik beloof. " Jacob krijgt een veilig geleide van de Here, de engelen staan in voortdurend rapport met de hemel. Daarin "worden hem ... de krachten getoond, waarmee God de verkiezing tof een realiteit gaat maken (B. Holwerda). Gods majesteit, die hij ziet, staat garant voor de verwerkelijking. Alle menselijke wegen waren doodgelopen, maar het is de Here - en Hij alléén -die het zal volbrengen. Nog vóór de geboorte van' Ezau en Jacob had God zijn voornemen en keus bekend gemaakt aan Rebecca. Nu wordt het Jacob zèlf geopenbaard.
Waar het op dit moment om draait is "de openbaring der verkiezing. Want nu begint de Here te werken; Hij houdt zijn voornemen vast om te handelen naar de maatstaf der verkiezing". (id) Die openbaring komt, zouden wij zeggen, op het meest ongelukkige moment, het meest ongelegen ogenblik: Jacob is immers op de vlucht, uit het beloofde land. Achteraf zien wij echter, hoe juist zó God nog eens onderstreept, dat Hij het is die waakt en beschikt over de prille aanvangen der kerk.
Sancties: geen loze woorden
En let op - God zegt niet tegen Jacob: ga nu maar weer gauw terug naar Berseba, Ik zal het wel weer in orde maken met je broer Ezau. Nee "God bewandelt met Jacob geen andere weg dan die des verbonds ... als Jacob de erfenis zoekt uit de werken (o.a. het bedriegen van vader Izaäk, P.) instee vanuit het geloof, dan zegt God ook tot hem: ge komt er niet in. De verkiezing handhaaft altijd het verbond en de sancties daarvan" (B. Holwerda). Sancties: zoiets als vergeldingsmaatregelen tegen schending van verplichtingen. Niet alleen de politiek kent sancties, ook de verbondsbepalingen , spreken ervan. Wij zijn geneigd te vragen: kon God dan niet zijn hand over zijn hart halen, vergeven en vergeten? Want wat wist Jacob nu helemaal? Als hij nu de kennis van Paulus had gehad (denk aan de brief aan de Romeinen), dan viel het te begrijpen. Maar met de aartsvaders stond de kennis nog in de kinderschoenen. "t Is wáár --"maar is dat niet juist de reden waarom God die "aartsvaders" het abc van verbond en geloof scherp inprent. Precies zoals Israël bij de,verbondssluiting op de Sinaï geconfronteerd werd met sancties die er niet om logen? Juist daardoor kan Paulus' en ons inzicht inzake het verbond uitgroeien tot een diep verstaan: God houdt zijn woord, zelfs t.a.v. sancties. Juist daarom is zijn woord tot het uiterste betrouwbaar!