Evangelisch-Reformatorisch (1)
1988-09-02
Opkomst van de Evangelische Beweging- Jaargang 32
- nummer 32
In de laatste jaren hoor je steeds meer spreken over "evangelisch" en dat in tegenstelling met "reformatorisch". Soms ook in onderscheiding van "gereformeerd".
Het is een duidelijk feit, dat veel jongeren uit reformatorische kring zich in evangelische richting bewegen. Steeds meer worden we geconfronteerd met gereformeerden die overstappen naar een evangelische gemeente. De evangelischen groeien, mee ten koste van de reformatorischen. Dit zal dan ook de reden zijn, dat de voorjaarsconferentie voor Chr. Geref. ambtsdragers koos voor het thema: "Verarmt de geloofsbeweging in de reformatorische kerken?"
In De Wekker van 5 febr. schreef D. Koole ter inleiding van de conferentie een goed inleidend artikel. Hem was geschreven, dat het met het getuigenis van reformatorische/gereformeerde christenen niet zo best is gesteld.
De geloofsbeleving is verschraald.
Steeds meer mensen ervaren het geloofsklimaat binnen de kerk als kil en statisch. Bij die anderen is meer ongedwongenheid blijmoedigheid en aanstekelijkheid, zo zegt men. De prediking in de kerk is zo weinig in staat heilige geestdrift te wekken. In veel kerken sleept het kerkelijk leven zich doods, grauwen vlak voort. De erediensten zijn kleurloos, omdat men elke zondag preken moet aanhoren waarvan de inhoud al voorspelbaar is.
Over de preek wordt weinig gesproken en als het nog gebeurt, beperkt het zich tot kritiek en een enkele keer tot lof op de prediker, waarbij men aan de eigenlijke boodschap voorbijgaat. Veel jongeren vinden het in de kerk geestelijk koud en verburgerlijkt en voelen niets van de warmte van een geloofservaring en geloofsbeleving. Zou het ook kunnen samenhangen met het feit, dat het element "toekomstverwachting" niet of nauwelijks meer aan de orde komt, zo vraagt Koole zich af.
Wat is evangelisch? Wat is reformatorisch?
Wat is het verschil tussen beide?
Het is niet zo gemakkelijk het verschil precies aan te geven.
Beide benamingen worden zelfs wel door elkaar gebruikt. Woorden zijn in beweging. Oorspronkelijk was er geen verschil. Evangelisch betekent letterlijk dat wat met het Evangelie overeenstemt.
Zo verstaan is evangelisch hetzelfde als christelijk.
Reformatorisch wil zeggen, dat men opkomt voor de zelfgenoegzaamheid van de Schrift. De drie adagia van de reformatorischen zijn: door genade alleen, door geloof alleen, Christus alleen.
Al spoedig kwam de neiging op om van evangelisch een partijnaam te maken.
Soms zelfs in afwijking van de oorspronkelijke betekenis. Zo noemde in de vorige eeuw de Groninger theologie zich evangelisch, terwijl ze vrijzinnig was. Ten onrechte heeft men zich de naam evangelisch aangemeten.
De term evangelisch heeft in meerdere landen een verschillende betekenis gekregen.
In Duitsland betekende evangelisch protestants, omdat Luther en de zijnen zich op het Evangelie beriepen.
In Engeland duidde men er een orthodoxe groepering mee aan, die dicht bij het Evangelie wilde leven. (Evangelicals ).
In Nederland is het gebruik van het woord evangelisch nogal verwarrend.
Zo spreken we van de Evangelische Omroep en van de Evangelische Hogeschool, maar beide zijn niet typisch evangelisch. In deze organisaties werken reformatorischen 'en evangelischen broederlijk samen. Wel is juist, dat bij de oprichting van de E.O. vooral mensen uit de evangelische hoek betrokken waren. ' Daartegenover is de Reformatorische Politieke Federatie niet zuiver reformatorisch.
Er werken ook evangelischen aan mee.
Een duidelijk evangelisch karakter droegen opwekkingen, die in Engeland opkwamen. Het begin van de Evangelical Movement is te vinden bij John en Charles Wesley en John Whitefield.
Een groep, die in strikte vroomheid wilde leven en daarom de bijnaam "Methodisten" kreeg.
Onder hun prediking, ze preekten overal waar het maar mogelijk was, kwamen duizenden tot geloof. Ze legden veel nadruk op studie, gebed en schuldbelijdenis.
Ook veel geestelijke liederen zijn van hen afkomstig. Uiteindelijk braken ze met de Church of England. Ook binnen deze kerk bleef echter een evangelische groepering bestaan. Deze bleef meer calvinistisch, terwijl de afgescheiden methodisten duidelijk Arminiaanse trekken vertoonden.
Later in 1846 sloten de evangelischen uit de Church of England en die uit de vrije kerken zich aaneen en stichtten de eerste "Evangelische Alliantie".
Inde 19e eeuw kwamen in de Ver. Staten opwekkingen voor, die een evangelisch stempel droegen. Daar onder waren Moody en Sankey, die ook in ons land bekend werden door hun liederen.
Momenteel staat in Chicago nog het ruim honderdjarige Moody BijbelInstituut dat grote activiteit ontplooit.
Voor ons als gereformeerden zijn ze niet helemaal zuiver in de leer, want ze legden te zeer de nadruk op de vrijheid' van de menselijke wil. De mensen, zo zei men, moeten overtuigd worden, zodat ze uit eigen vrije wil zich aan God overgeven. Ze moeten daarom tot een beslissing geroepen worden.
Deze gedachten komen we nu ook bij veel evangelische groepen in Nederland tegen. Te weinig klinkt door, dat het Gods verkiezende liefde was, die ons opzocht. 'Wanneer wij kiezen voor Jezus is dat, omdat Hij eerst voor ons koos. Het "sola gratia" door genade alleen wordt niet steeds voldoende in het oog gehouden. Evenmin het woord van Paulus: "Want God is het die om zijn welbehagen zowel het willen als het werken in u werkt". (Fil. 2: 13).
Tegenwoordig is de evangelische stroming in de Ver. Staten erg sterk. Men schat dat hun aantal boven de 40 miljoen ligt.
De evangelischen zijn echter nog meer verdeeld dan de gereformeerden. Je kunt nauwelijks spreken van de evangelischen.
Daarvoor verschilt men onderling te veel. Een verschil dat nog . geaccentueerd wordt door het feit dat iedereen zijn eigen kerktaal spreekt.
Een feit, dat ons in gereformeerd.
Nederland ook niet onbekend is.
Wel kunnen we in de Ver. Staten en in navolging daarvan ook in ons land twee hoofdstromingen onderscheiden. Daar is aan de ene kant een fel fundamentalistische stroming die sterk het Amerikaanse cultuurpatroon verdedigt.
Zij keren zich fel tegen abortus, ontwrichting van het huwelijk, geweld op TV en zijn zeer pro-Israël. Deze richting heeft op dit moment de wind wat tegen, doordat uitgerekend drie zeer bekende tv-predikanten die bij deze richting behoren, zich op sexueel gebied misdragen hebben.
Hoezeer deze evangelischen geprezen moeten worden voor hun strijd voor de ethische waarden toch voel je je als gereformeerde bij hen niet thuis.
Al enkele jaren bezoek ik eind januari de Conventie van de Religious Broadcasters.
Daar zijn altijd wel een paar' duizend mensen uit de Amerikaanse omroepwereld aanwezig. Deze omroepstations, die meestal een evangelische signatuur dragen, vertegenwoordigen in de Ver. Staten een, geweldige macht. De meeste omroepstations worden geleid door predikanten. Helaas hebben velen van hen niet een normale opleiding .gevolgd .. Dikwijls staan ze ook buiten de officiële kerken. Deze , evangelische predikers zijn- vaak erg welbespraakt, maar hun prediking is naar onze opvatting wat te simpel.
Steeds weer de prediking: bekeer u tot de Here Jezus Christus. We noemden dat vroeger' het \ evangelie op een stuivertje. Over het algemeen hebben deze evangelische predikers ook grote aandacht voor politieke en maatschappelijke problemen. Hun opvattingen zijn meestal erg conservatief en naar onze smaak ook wel eens te nationalistisch."
Eind januari beluisterde ik een van de leiders van deze richting in Washington' Pat Robertson, die ook candidaat was voor het presidentschap. Het was een akelig nationalistische toespraak, waarin de nadruk gelegd werd op het feit, dat de toekomst van de wereld van de Ver. Staten zou afhangen.
Deze evangelische prediker staat ver van de reformatorische richting af. Gelukkig is deze fanatieke predikant, die ook gebedsgenezer is, bij de voorverkiezingen àfgevallen.
Toch is de invloed van Robertson nog zeer groot. Met zijn tv-programs bereikt hij dagelijks 32 miljoen gezinnen. Deze Robertson, die opgeleid werd tot jurist, gaf op 26-jarige leeftijd zijn baan op en ging studeren aan een seminarium van de Pinkstergemeente te New York. Hij is eigenaar van de grootste Electronische Kerk van de Ver. Staten en zoals velen van deze predikanten is hij schatrijk.
Daar is aan de andere kant ook een meer gematigde stroming, die dichter bij ons staat. Deze legt grote nadruk op de noodzaak van een eigentijdse verantwoorde theologie. Door deze beweging zijn veel theologische scholen gesticht, waardoor hun invloed sterk gegroeid is.
Een van de bekendste leiders is Billy Graham.
Erkend moet worden dat beide evangelische richtingen een grote zendingsijver ten toon spreiden, waarbij ze druk gebruik maken van de media, in het bijzonder van de televisie.
Allen willen buigen voor het Woord van God, maar daar is meestal weinig dogmatische belijndheid. Ook het ontbreken van een belijdenis leidt er toe, dat er grote verscheidenheid is.
De duitse theoloog prof. Beyerhaus onderscheidde bij de evangelischen de volgende stromingen: 1. de fundamentalisten, die separatistisch zijn. 2. de confessionelen, die sterk afwijzend staan tegenover de moderne oecumenische beweging. 3. de pinksterbeweging en de charismatischen. 4. de new evangelicals van de electronische kerk in de Ver. Staten. 5. de oecumenische evangelischen, die zich op de wereldraad oriënteren, al zijn ze het er vaak niet geheel mee eens. 6. de radicale evangelischen, die vooral nadruk leggen op de sociaal politieke betekenis van het evangelie.
Sommige evangelische groeperingen hebben duidelijk een sectarisch karakter door zich zo vast te bijten in een bepaalde lering, dat deze alles gaat beheersen.
Verschillende Pinkstergroepen b.v. waar de Geestesdoop en het ontvangen van de gaven van de Geest een te grote nadruk krijgt. Zo ook de volwassendoop door onderdompeling.
Inderdaad zijn sommige evangelische groepen onbetaalde rekeningen van de kerk. Wat kerken verwaarlozen, gaan zij verabsoluteren.