LV levert veel commissiewerk op
2011-03-18
Het ritselde 10 en 11 maart op de Landelijke Vergadering van de commissies en de onderzoeken. De NGK zou de NGK niet zijn, als dat geen onbehagen over groeiende regelgeving en een steeds dikker Akkoord voor Kerkelijk Samenleven met zich meebracht. Dus werd in sommige voorstellen ook ‘gedereguleerd’. - Jaargang 55
- nummer 6
Dat gebeurde bijvoorbeeld in het besluit over de kerkelijk werker, één van de besluiten uit een reeks in het kader van het toekomstig predikantsprofiel.
Om ‘loslopende predikers’ te voorkomen werden beperkingen aan het preken (maximaal vijf keer per jaar) en vanwege de opvattingen in andere kerken werden beperkingen aan de bediening van de sacramenten (niet dopen) voorgesteld. Ook zouden werkers van buiten de NGK in een cursus moeten leren wat de gebruiken bij ons zijn.
Broeder B. Wesseling (Den Haag) vond het cursusidee een voorbeeld van overregulering. ‘Dus ook een spoedcursus voor een kerkelijk medewerker muziek zoals één gemeente die heeft?’ Ds. J. van ’t Hof opperde te wachten op een mogelijk onderzoek naar de ambtsvisie in de NGK.
Commissievoorzitter Marieke Jellema speelde de bal terug. ‘Wat u lokaal inconsistent hebt gemaakt, kan ik niet logisch maken. Volgens mij moeten we hier geen vreselijk consistent beleid proberen te maken, maar benoemen wat in de praktijk gebeurt. De kerkelijk werker is niet toegerust om preken te maken, zeker geen honderd per jaar. Hij moet geen reizende prediker worden, maar kan op uitnodiging wel in een naburige gemeente voorgaan.’ Ds. Kees Smit waarschuwde voor ‘de fuik van steeds meer beschrijvingen’.
‘De kerkelijk werker is geen ambtsdrager en geen predikant, dus dat is duidelijk. Je moet niet steeds willen reageren op wat in de praktijk zoal gebeurt. De werker kan net als een gewoon gemeentelid preekconsent aanvragen.’ De dominees Van ’t Hof en De Groot sloten zich daarbij aan.
Zodoende sneuvelden deze regels. Als een kerkelijk werker gaven op het gebied van preken heeft, kan hij gewoon preekconsent aanvragen. De bediening van sacramenten wordt aan de plaatselijke gemeente overgelaten, met dien verstande dat de LV dat niet goedkeurt.
In het kader van dat preekconsent maakt de regio Kampen een voorstel voor een commissie, die zich buigt over een algemene regeling inclusief kwaliteitseisen voor mensen die geen dominee willen worden, maar wel willen voorgaan en die tegelijkertijd het fenomeen ‘loslopende dominees’ voorkomt. De ‘snelle’ versie van die commissie kan nog gedurende de zitting van deze LV voorstellen doen.
Opleidingskosten
Voor toerusting van predikanten, kerkenraden en kerkelijk werkers wordt mede gebruik gemaakt van cursussen van verwante kerken en de STAGG speelt daarin een centrale rol. De financiering leidde nog even tot flink wat gereken tussen Jellema en Jan Lakerveld.
Eenmalig is ruim 108.000 euro nodig voor een virtueel kenniscentrum, permanente educatie, een cursus voor kerkelijk werkers en scholing en toerusting van kerkenraden. De LV besloot die kosten over drie jaar te laten voorfinancieren door de STAGG, die daarvoor drie jaar achtereen 36.000 euro (1,13 euro per ziel) meer nodig heeft. De jaarlijkse landelijke kosten bedragen ruim 44.000 euro. Met een uiterst krappe meerderheid van één stem koos de LV er vervolgens voor sommige kosten lokaal te laten vallen in plaats van alles landelijk te betalen.
Het moderamen zet voor de volgende zitting deze cijfers nog eens ‘helder’ op een rij.
Ambtsvisie
Ook het voorstel voor een onderzoek naar de visie op de ambten werd afgeslankt.
Een eerder voorstel voorzag in een studiecommissie, die tevens een bezinning in de gemeenten op gang moest brengen over ‘een Bijbelse visie op de ambten en de nieuwe ervaringen met en opvattingen over de eigen aard van het ambt, de verhouding tussen ambt en charisma, die tussen de (bijzondere) ambten onderling en die tussen de ambten en de taken van gemeenteleden’. Daarbij zouden ook andere gereformeerde kerken betrokken moeten worden en de commissie zou de volgende LV in 2013 moeten adviseren over een heldere opdracht voor een studie naar dit onderwerp.
Broeder Wesseling haakte aan bij de ‘nogal terughoudende’ reacties van leden van de commissie Toekomstig Predikantsprofiel op dit voorstel. ‘We leveren de kerkenraden al heel wat werk met onder meer de prio en de kerkelijk werker en met deze ambtsvisie erbij wordt het wel erg veel. Volgens mij hebben ze liever ambtsdragers dan een visie op ambtsdragers en ze zijn creatief genoeg om problemen op te lossen door bijvoorbeeld met wijkassistenten te werken.’ Broeder J. Maris (Harderwijk) was voor het oorspronkelijke voorstel en pleitte onder meer voor een stevige theologische verankering van de ambten.
Voorzitter Ad de Boer noemde het oorspronkelijke voorstel ‘te zwaar en te stevig voor dit moment’ en vervolgens besloot de LV in meerderheid een commissie in te stellen voor onderzoek naar ‘welke veranderingen in de praktijk en welke beelden en opvattingen rond het ambt aanleiding geven de ambtsvisie in onze kerken nader te bestuderen in het licht van de Schrift, te kijken welke studies hier al naar zijn verricht en of CGK en GKV voelen voor een gezamenlijke studie naar een eigentijdse, Schriftuurlijke en confessionele invulling van de ambten’. De uitkomsten daarvan moeten naar de kerken en die kunnen dan beslissen of ze in 2013 voorstellen doen aan de LV.
Kerkelijke examens
Een volgende commissie gaat zich buigen over kerkelijke examens, die aanstaande predikanten tot nu toe in de regio’s afleggen. De regio Amsterdam-Haarlem bracht dit op de LV, onder meer omdat regionaal wordt beslist over een landelijk preekconsent, vaak dezelfde regio’s voor een onderzoek ‘opdraaien’, de regio’s (ook de grote) niet altijd de nodige kwaliteit kunnen leveren en de kandidaat wellicht te goed kennen.
Ds. K. Muller lichtte het voorstel nog eens toe. ‘Het is lastig goed en serieus onderzoek te doen en een oordeel te vormen, terwijl de beroepende kerk al op de bank zit met de beroepingsbrief in de binnenzak en jij misschien je twijfels hebt.’ Ds. J. Horsman ging nog een stapje verder. ‘Het gaat erom wat we willen weten van zo’n jongen of zo’n meid.
Of ze gereformeerd betrouwbaar zijn, toch? Dan werkt het beter als je ze uitnodigt op de thee en een gesprek met ze aangaat. Let wel, geen moord in de achterkamer, dus daarna gewoon beslissen in de vergadering.
‘Bovendien verschillen de examens nogal. Soms hoog wetenschappelijk, de andere keer van JV-niveau. Zodat een ouderling op de terugweg zegt: “Dat examen had ik ook gehaald”.
Verlos ons van de regio-examens, maar laat de commissie wel zorgen voor een veiligheidsklep.’ De nieuwe commissie gaat kijken naar alle kerkelijke onderzoeken en de vraag of die niet beter bovenregionaal kunnen worden gehouden. Daarbij stelt het prioschap nieuwe eisen en kunnen de opvattingen over wat ‘bijzondere gaven’ zijn per regio verschillen.
Muller: ‘Vroeger had je te maken met wetenschappers of met simpele boeren met singuliere gaven. Maar nu heeft
bijna iedereen gestudeerd. Dus hoe ga je om met een HBO’er met zulke gaven?’
Goede procesgang
Een andere nieuwe commissie is die voor Kerkrecht en beroepszaken.
Deze moet zorgen voor een goede procesgang bij arbeidsgeschillen en bij behandeling van overige bezwaren van gemeenteleden. Hierbij is ook artikel 10 van het AKS aangepast. Dat voorziet nu in ontslag op eigen verzoek, waarbij de regio goedkeuring moet geven en verplicht advies moet vragen aan de commissie Kerkrecht.
Ontslag om gewichtige redenen was al mogelijk. Daarbij gaat het niet om ‘tuchtwaardige redenen’ en kan de predikant beroepbaar blijven. Tenslotte kan een kerkenraad een predikant op non-actief stellen.
Solidariteit
Ook nieuw is een commissie, die de financiële solidariteit tussen de kerken gaat doordenken en vormgeven. Tot nu toe kent de NGK twee systemen van solidariteit: de Stichting Emeritaatsvoorziening (SEV) en de commissie Steunbehoevende Kerken. De SEV wordt op termijn overbodig door veranderingen in het pensioensysteem, terwijl de steunvraag vanuit kerken groeit. Er komen nieuwe criteria voor korte en lange steuntrajecten. Daarbij ziet de commissie ook een rol voor ‘moeder- of adoptiekerken’.
Er komt een onderzoek naar herindeling van de regio’s van de NGK. In het kader van de regeling Werkomstandigheden en Arbeidsvoorwaarden Predikanten (WAP) en Taakverlichting Oudere Predikanten (TOP) werd ook besloten tot een wachtgeldregeling en een reïntegratieplicht. Op voorstel van ds. J. Mudde en C. Smit besloot de LV de TOP-regeling nog drie jaar voort te zetten en tegelijkertijd te onderzoeken of die nog aan haar doel beantwoordt en aansluit bij de maatschappelijke ontwikkelingen op dit gebied.
De Raad van Toezicht van de NGP werd opgeheven, omdat de NGP is omgevormd naar een kerkelijke instelling onder toezicht van de LV. Het NGP-bestuur is verantwoordelijk voor kwaliteit en inhoud van het onderwijs en legt verantwoording af aan het moderamen van de LV. Het moderamen kan ook adviseren bij schorsing of ontslag van een NGP-personeelslid.
De commissie voor Radio- en tv-aangelegenheden sprak bij monde van W. Ferwerda van ‘zwaar weer’ in omroepland.
‘We weten niet welke veilige haven we moeten kiezen en als we in konvooi gaan varen, dan zijn koers en snelheid onbekend.’ De commissie kreeg toestemming om zo nodig de kerken te benaderen voor een collecte voor radio- en tv-diensten.