Atlas van het hiernamaals
2011-03-18
Sinds de vroegste geschiedenis hebben mensen een besef van een voortbestaan na de dood. De Geïllustreerde Atlas van het Hiernamaals geeft ons hiervan een indruk. Het boek bevat beknopte beschrijvingen van ruim achttien voorstellingen van hemel, hel en andere werelden aan gene zijde.- Jaargang 55
- nummer 6
Een cartograaf werd aangezocht om deze ‘gebieden’ letterlijk in kaart te brengen.
Onderwereld
Aldus treffen wij bijvoorbeeld een kleurrijke landkaart aan van de klassieke onderwereld, waar Homerus en Vergilius over schreven. Verderop krijgen we een indruk van de vreselijke hellen van het hindoeïsme en boeddhisme. Mensen worden daar op de meest sadistische manieren gestraft, totdat hun ‘schuld’ (negatieve karma) is uitgeboet en een nieuwe geboorte op aarde volgt. Wie erg zijn best doet, komt misschien in een van de hemelen terecht – overigens eveneens tijdelijk. Immers, ook je positieve karma is op een gegeven moment opgebruikt.
Het uiteindelijke doel – ontkomen aan de cyclus van wedergeboorten – is voor slechts weinigen weggelegd.
Het paradijs
Een moslim gelooft in het bestaan van zeven hemelen, waarbij de zevende en hoogste hemel staat voor het paradijs.
Volgens traditionele interpretaties van de Koran kunnen alleen mannen daar terechtkomen. Vrouwen moeten het met een van de andere hemelen doen.
Het beste af is degene die als martelaar voor de islam sterft. Zo vergeeft Allah hem al zijn zonden, en staan 72 beeldschone jonge vrouwen klaar als zijn bruiden. Overigens lopen er in het islamitische paradijs ook jongemannen rond, bedoeld voor homoseksueel plezier. Wat de moslims in het aardse leven niet is toegestaan, mag in de hemel wel. De aardse verboden worden beschouwd als een test van Allah, om te zien of de gelovige gehoorzaam genoeg is voor een hemels verblijf. Alcohol drinken bijvoorbeeld mag op aarde niet, maar in het paradijs mag je rekenen op verrukkelijke wijnen. Voor niet-moslims echter liggen ketenen, boeien en haakstokken van ijzer klaar in de hel. Hun huid wordt gekookt in vuur, en van tijd tot tijd vernieuwd door Allah, zodat ze verder kunnen lijden.
Luilekkerland
Het hoofdstuk over de middeleeuwse (volks)voorstelling over Cocagnebeter bekend als Luilekkerlandvormt een welkome afwisseling, met een komische noot. Zo bevat de kaart van Luilekkerland een Tokkelroomdal met een stadje genaamd Advocaatje.
We treffen er ook een berggebied aan, Hoge Gisting geheten, met als bergtop Twee Vingers. Lager gelegen ligt het Papmeer met daarin de nederzetting Krenten. Overigens hebben de samenstellers in meer hoofdstukken voor een luchtige toon gekozen. Zo staat in de hiernamaalsvoorstelling van de Contrareformatie een Lutherse Zomp getekend, dichtbij de Poel van Genève en de Krater van Calvijn. En op de Reformatiekaart treffen we - ver onder de Uitverkorenvelden en het bergmassief Wittenbergen – een Papenhoek aan, links van de Roomse Stroom.
Van helleput tot Iets
Het boek bevat verder korte schetsen van het hemelse Jeruzalem, de helleput en de louteringsberg van Dante, de paradijstuinen van de Renaissance - en nog veel meer, tot aan hiernamaalsvoorstellingen in onze eigen tijd toe. ‘Van alle geloofsbeelden is dat van de hel het meest afgenomen’, melden de auteurs (206). Minder dan een kwart van de bevolking gelooft er nog in. De bij dit slothoofdstuk behorende kaart - in de vorm van een metroplattegrond - telt dan ook allerlei ‘onbestemde’ eindstations, zoals Iets, Ergens, Licht, of Vaarwel.
Waardering
Al met al is het een origineel, mooi uitgegeven, boeiend en informatief boek, zij het niet overal even betrouwbaar.
Zo is het zacht uitgedrukt merkwaardig om Jesaja 14:12-14 te kenschetsen als een rond 200 v. Chr. uit niet-Joodse bron gekopieerde ‘theorie’ aangaande de val van Lucifer (105). Deze voorstelling van zaken is in elk geval niet ontleend aan een degelijk exegetisch commentaar! Een beperking is verder dat de auteurs inhoudelijk geen richting bieden – alle opvattingen lijken even (on)waar. De relativistische teneur wordt versterkt door het lichtvoetige karakter van woord en beeld, terwijl het toch gaat over zaken van gewicht.
Derksen, G., M. van Mousch, J. Mijwaard (red.) (2010), Geïllustreerde Atlas van het Hiernamaals. Nieuw Amsterdam, Amsterdam. 224p. € 24,95.
Drs. R.J.A. Doornenbal is senior opleidingsdocent aan de Academie voor Theologie van Christelijke Hogeschool Ede. Hij doet onderzoek naar (leiderschap in) missionaire vormen van gemeente-zijn. Hij is lid van de NGK Ede.