Recht van God gesproken? (4-slot)
1987-09-25
In voorgaande afleveringen hebben we nagelezen en -gedacht over het geding tussen de HERE en de satan, waarin de rechtvaardige Job zonder het te weten verzeild raakte. En waarin toch zijn geloof in God, zijn gehoorzaamheid áán God de inzet van alles was. Ik waagde toen de opmerking dat we zo in het boek Job al de roep horen om Hem, die méér nog dan Job de Knecht des HEREN zou zijn, de Here Jezus. Die dat geding met de satan kon en zou beslechten.- Jaargang 31
- nummer 36
Silhouet van Christus
Nietwaar, je kunt je afvragen, wat de Here Jezus precies bedoelt als Hij aan de leerlingen vraagt: móest de Christus dit niet lijden? Stond dat niet bij Mozes en de profeten en de psalmen?
Lk. 24:26v, 44-47. Daar rept Hij toch ook van vervulling van de psalmen. En dan hoef je niet alleen aan de liederen uit het psalmboek te denken. Je moet ook denken aan al die geschriften van het O.T., waarvan het boek psalmen in de Schriften van Israël het leidende boek is. Daaronder valt ook het boek Job. Zie ik goed, dan is het gebeuren van dit boek, evenals wat in het boek van Jesaja gezegd wordt van de lijdende knecht des HEREN, een voorstadium van het lijden van Christus, waarin het is vervuld.
Je kunt het vergelijken met wat je te zien krijgt in het knipselmuseum ergens in Drenthe. Waar razendsnelle mensen met de schaar uit zwart en wit silhouetjes knippen van het kopje van je kind of van je geliefde. Als je de persoon in kwestie kent, valt je op hoe scherp zo'n silhouet de contouren aangeeft van de vorm van het hoofd en gezicht. Hoewel de rest van het bekende gezicht natuurlijk niet zichtbaar is; alleen de omtrek is te zien.
Welnu, zó zou je kunnen zeggen dat de geschiedenis van Job de omtrekken scherp laat worden van Gods Knecht Jezus. Net zoals het bekende Jes. 53 dat later wéér doet!
Rehabilitatie van Job
Het slot van het boek Job is bij veel verklaarders niet zo in ere. Men beweert vaak iets in de trant van: het verhaal kreeg een happy end, en dan wel met een sterk oudtestamentisch tintje. Dus zo van: de oude schrijver moest zijn verhaal toch wel een gelukkig slot geven. En daarin is dan iets te horen van het neerbuigende, dat veel bijbelcritische wetenschap zich nogal eens permitteert in haar badinerende spreken over tekstgedeelten als het slot van het boek Job.
Omdat wij geloven dat in dit boek de onderste steen bovenkomt van de strijd van de HERE God om het geloof van zijn dienaars en dienaressen, - dat dat bloedige en smartelijke ernst is, - dat dat radeloos makende moeite en verzoeking teweegbrengt, - en dat alleen de HERE daarin wijst spoor en loop en baan waarlangs de wankelende voet van Job èn van ons kan gaan, - daarom wil het er bij ons niet in dat dit slottafereel daarin niet een veelbetekenend en heerlijk sluitstuk is.
Welnu!
We hebben net gelezen, hoe Job die tegen de HERE was opgevlogen in radeloosheid, door die HERE is opgevangen en bij gebracht. Daarin zijn veel van zijn tollende vragen verdampt en gestild. Maar de Schrift wil ons nu ook laten zien, hoe de HERE zijn knecht hersteld!
Dat begint uitgerekend bij de drie vrienden. Goede mannen die God vreesden, en wisten te lijden met hun vriend Job. En die toch door hun zucht om alles te willen doorgronden en verklaren geworden waren tot vervolgers van Job. Het is blijkbaar al oud, te denken dat wij alles kunnen verklaren. Het is wel hoogmoed, maar bij die hoogmoed staat géén bordje: pas op, hoogmoed! Een hele waarschuwing in een cultuur, waarin het bijna gemeengoed wordt te denken dat mensen alles kunnen doorgronden en verklaren, en dat wat wij niet kunnen ontraadselen niet bestaat.
De geschiedenis van Job wil ons tot voorzichtigheid manen. Ook als je de HERE kent en echt liefhebt, kun je niet alles doorgronden. Zéker niet waar het gaat om de verschrikkelijke strijd van God tegen Zijn geniale rebel, de satan, om ons geloof!
De HERE verwijt Elifaz en zijn makkers, dat ze niet recht van Hem gesproken hebben zoals Job. Hun doorwrochte redeneringen over recht en waarheid van God kunnen niet tippen aan wat Job had gezegd. Zéker, die was over de schreef gegaan. Maar hij had terecht beseft dat er iets niet klopte in het gladde verhaal van de vrienden over God als een soort gerechtigheidsautomaat.
De HERE is toornig op de vrienden. Want Job heeft terecht gestreden om het recht van zijn Losser in het geloof. En zij hebben "gezondigd in de leer" (zo prof. K. J. Popma in zijn onvergetelijke boek: De boodschap van het boek Job) tegen God en tegen hun broeder in ellende.
De HERE stuurt hen met een groot brandoffer uitgerekend naar Job.
Merkwaardig: niet alleen moet hun zonde worden gedelgd. Maar ook: alleen op Jobs voorspraak en voorbede wil de HERE hun vergeving schenken!
Dat vergt dus van de vrienden de erkenning: Job had het beter door dan wij. En Job moest hèn aanvaarden als broeders met berouw, en voor hen bidden. Wat brengt God broeders toch wonderlijk tot elkaar, als Hij hun gebiedt de bediening èn de gemeenschap der verzoening! Verzoening brengt tot de HERE terug; ze brengt ook met elkaar in het reine. Zijn dat toch niet geluiden als uit Jes. 53: hij was veracht, en ook wij hebben hem niet geacht?
Dit doet toch al iets verstaan van de intensiteit van de rechtvaardiging door God van zondaars, later in Israël.
En uiteraard nog veel meer van de rechtvaardiging van Hem die, Priester en Offer in enen, voor ons is binnengegaan in het binnenst heiligdom bij de Vader.
En zo gloort er dan toekomst voor Job. Ik zou niet willen spreken van een happy end als aan een romannetje, dat anders niet verkocht wordt.
Liever toch maar: als de HERE rechtvaardigt, máákt Hij het ook goed! Dat ligt in die dagen nog helemaal binnen het kader van Jobs wereld, die toekomst. In de oude wereld is toekomst onder Gods zegen allereerst 's mensen nageslacht, en Gods zegen daarover. Toch moeten wij die meer weet hebben in Christus van een nieuwe hemel-en-aarde, en van de opstanding, en van de gerechtigheid die daar wonen zal, daar maar geen tegenstelling van maken met de toekomst van Job. Dat doet de Here Jezus ook niet als Hij, Lk. 18:28-30, spreekt van: het genadeloon van wie Hein volgt. Hij spreekt van: vele malen meer ontvangen in deze tijd, en in de toekomende eeuw het eeuwige leven.
De HERE rechtvaardigt Job, en geeft hem vergoeding. Let erop dat toen Job zijn vrienden ontving en voor hen bad, nog niets veranderd was in zijn uiterlijke omstandigheden. Dàt staat er pas, nadat Job voor zijn vrienden gebeden heeft!
Prachtig wordt dat verteld! God geeft Job het dubbele terug. Stel u voor hoe Israël dat gehoord heeft, Israël dat wist hoe de HERE in zijn wet verdubbeling van het geroofde als maatstaf stelde voor vergoeding bij diefstal.
Als God Zijn knecht verheerlijkt, wordt daarin getoond: het was ten onrechte dat de satan Job alles afgenomen had, het was beroving. De HERE maakt dat goed.
Toen, toen Job weer tot ere kwam, kwamen al zijn broeders en zijn vroegere bekenden, en aten met Job in zijn huis. Denk u eens in wat dat simpele zinnetje zegt. Wat het verbergt aan lééd voor Job. Hadden ze hem niet allen in de steek gelaten? Nu de bui voorbij was, kwamen ze met hangende pootjes terug. Zo is het toch vaak met de onvaste gunst van mensen?
Maar tóen ze kwamen, en Job allemaal een geldstuk aanboden en een gouden ring - misschien wel voor hernieuwde vriend- en broederschap -toen heeft Job niet gezegd, verbitterd: nu hoef ik jullie niet meer! Job heeft ze allen ontvangen in zijn huis en aan zijn tafel, Lied 289:4. Dat werpt een bijzonder licht op de tafel van Christus.
Ook als we daar zitten met broeders die ons teleurstelden, en wij hen.
En dan Jobs kinderen. Men doet wel eens alsof vrouwen kinderen in het O.T. maar primitief gerangschikt werden onder 'bezit', en dat is dan niet 'beschaafd' genoeg in onze ogen.
Let er op, dat de HERE in Jobs herstel zijn kindertal NIET verdubbelt.
Niemand doet alsof je kinderen als bezit vergoeden kunt, ook de HERE niet. Jobs tiental van later jaren nam de plaatsen in van hun broers en zusjes die in de strijd om het geloof van hun vader van het leven beroofd waren door de satan. Maar die tien wisten de namen van de eerste kinderen niet uit!
Van Jobs jongere dochters worden de fraaie namen genoemd, die uitgerekend met hun schoonheid in verband staan. Dat wordt nog wel eens erg 'uiterlijk' gevonden. Ziet God het hart niet aan? Jazeker! Maar dat het God gaat om ons hart, neemt niet weg dat de schoonheid van Jobs struise dochters gezien wordt als wat het is: een teken van Gods gunst en een bewijs van Zijn zegen. Zoals er ook geloofswijsheid van Job is in de maatregelen die hij treft voor het erfrecht van zijn dochters. Dat zal heus bijzonder zijn geweest in Jobs wereld. Maar er is al iets in te zien van het heerlijk herstel van vrouwen uit haar vernederde positie sinds Gen. 3. Iets dat wéér wijst naar het volle herstel dat in Christus is.
Daarvan licht ook iets op in de dubbele mensenleeftijd die Job nog krijgt toegemeten, zodat hij de zegen ervaren mag die God hem in kinderen en kleinkinderen laat zien. Wij zullen zeggen: ja, maar het gáát toch om eeuwig herstel! Dat is waar. Maar wat we eens moeten leren is de goede zegeningen die de Here als voorboden van dat herstel geeft, als zodanig te waarderen. Als zaken die niet in tegenspraak zijn met wat bij Christus' komst werkelijkheid zal worden.
Maar die juist daarheen verwijzen!
Tot slot: is het boek Job een godsdienstige stuiversroman, die wel gelukkig moest aflopen omdat de lezers het anders niet mooi vonden? Verre vandaar! We zien in dit boek diep en scherp wat God wil en tot stand brengt in Zijn strijd tegen de satan om ons geloof! We zien God de contouren scherpen van Zijn Knecht die dat geding beslechten zal, Jezus. We zien in het centrum als inzet in heel die titanenstrijd staan: dat wij deze God, wiens beleid we heel vaak niet. verstaan, zullen vertrouwen en liefhebben.
We zien hoe de HERE gehecht is aan het leven en het herstel van al wat geruïneerd wordt in die strijd. We horen Zijn stem: kies toch het Leven!
Er wordt wat afgeleden en -gekreund en -gegild in deze wereld van strijd.
Maar daardoorheen komt Hij, de God van Job.
Hij is het, die mijn roepen hóórt!
Psalm 4: 1 nw ber.