Het Nieuwe Tijdperk
1987-11-20
Het is bijna alsof het menselijk ras een kwantumsprong neemt naar een geheel nieuwe zijnswijze.- Jaargang 31
- nummer 44
(Als we leren gebruik te maken van) het enorme spectrum van bewustzijnsmogelijkheden ... zullen we een menselijkheid van zo grote diepte en rijkdom kunnen bereiken als de wereld nog nooit gezien heeft, zodat onze achterkleinkinderen ons zullen beschouwen als een soort Neanderthalers, zó anders zullen we zijn.
Jean Houston, werkzaam aan de Foundation for Mind Research in Nyack (V.S.)
Archipel
In het eerste artikel in deze serie over 'New Age' (dat naar de meningen van sommigen feitelijk onvertaalbaar is) heb ik opgemerkt dat allerhande visies en opvattingen 'naar elkaar lijken toe te groeien'. Bij het doornemen van diverse boeken en andere publicaties was het vaak wel mogelijk om intuïtief een soort samenhang te bespeuren. Het viel me echter minder gemakkelijk om die samenhang even duidelijk op papier te zetten, Het afwijken (en afwijzen) van de 'masculiene cultuur', het streven naar een leven vanuit de rechter hersenhelft', het zoeken naar een juiste omgang met 'moeder aarde', het waren deze en andere zaken die daarbij (veel te) kort de revue passeerden.
Allemaal eilandjes die 'ergens' bij elkaar hoorden/horen, Wat nu van dit alles te vinden? Hoe moeten we er tegen aan kijken: positief of negatief?
De Antichrist?
Wie literatuur uit christelijke bron leest, met name uit de Verenigde Staten, zal merken dat veel christenen alleen maar negatief tegen de New-Age-Beweging aankijken, Het meest wordt in dezen geciteerd uit een boek van Constance Cum bey, The Hidden Dangers of the Rainbow. Dit: Amerikaanse boek, dat uit 1983 stamt, heeft het dus over 'de verborgen gevaren van de Regenboog', die het symbool van de New Age-Beweging is, (Overigens, ook diverse christelijke organisaties hebben op volkomen àndere gronden - dit symbool gekozen.) De ondertitel van voornoemd boek is 'de New Age-Beweging en de komende Tijd van Barbarij'.
Al op de eerste pagina's (5 en 7) laat de auteur geen enkele onduidelijkheid bestaan.
"Volgens de Bijbel is de regenboog het symbool van Gods eeuwig verbond dat Hij de aarde nooit meer door een zondvloed zal vernietigen. De New Age-Beweging gebruikt regenbogen echter om aan te geven hoe zij bouwen aan de Regenboog Brug (antahkarana) tussen de mens en Lucifer, die, zeggen ze, de 'alomvattende ziel' is."
"Het is de stelling van de auteur dat voor de eerste maal in de geschiedenis een beweging bestaat - de 'New Age-Beweging' - die aan alle vereisten voldoet die de Schrift geeft voor als de tijd van de Antichrist en de politieke beweging komt die hem op het wereldtoneel moet brengen. Verder is de auteur van mening dat dit zeer waarschijnlijk de grote afval is waarover de Apostel Paulus spreekt, en dat het verschijnen van de Antichrist een heel wezenlijke gebeurtenis kan zijn in onze onmiddellijke toekomst."
In de rest van het boek van 268 pagina's doet de schrijfster een poging deze uitspraken toe te lichten. Beginnend bij de aangekondigde (maar uitgebleven) komst van de Christus Maitreya, in het voorjaar van 1982, legt Cumbey verbanden naar de New Age-Beweging.
Waarbij vooral veel aandacht wordt geschonken aan de opvattingen en geschriften van Alice Bailey, een van de leidsters van de Theosofische Vereniging.
Deze indertijd bekende stichteres van diverse esoterische genootschappen heeft veel geschreven dat, volgens Cumbey, in onze tijd tot op de letter wordt nagevolgd/uitgevoerd.
Uitvoerig wordt ingegaan op occulte achtergronden van de Beweging, de banden die zouden bestaan met de 'occulte ideologie' van het Derde Rijk, en op ingewijden in de dienst aan Lucifer/ Satan, etc. Duidelijk is dat we, als dit alles wáár is, uiterst wantrouwend moeten staan tegenover de Beweging!
Daarbij moeten me echter toch een paar dingen van het hart. De (inderdaad zeer wel mogelijk onzichtbare) verbindingen tussen occulte ingewijden als Alice Bailey en de New Age-Beweging worden mijns inziens niet bewezen. Dat er een 'ondergrondse' verbinding met het Derde Rijk zou bestaan is - opnieuw - niet ondenkbaar, maar - eveneens - niet bewezen. Als ik lees "het is algemeen bekend dat zowel Winston Churchill als Franklin Delano Roosevelt zich met occulte praktijken bezig hielden", dan moet ik eerlijk zeggen dat ik dat niet wist. Als vanuit die opmerking de mogelijkheid wordt geopperd dat (de westelijke mogendheden) "op de hoogte waren van hun bijdrage aan 'het Plan' dat Alice Bailey in de jaren '30 had geopenbaard" (beide p. 99), dan vind ik ook dat te ver gaan. Dat er een 'wereldwijd' creditcard-systeem wordt nagestreefd, en een wereldwijd belastingssysteem, dienstplicht, etc. kan best waar zijn. Ik heb er persoonlijk weinig mee te maken gekregen. Het lijkt me echter net te veel passen binnen een bepaalde eindtijd-verwachting (de Komende Verdrukking in het rijk van de komende Antichrist) om er zonder enige kritiek voetstoots gehoor aan te geven. Temeer als in dit verband zulke uiteenlopende organisaties worden genoemd als de Club van Rome, Amnesty International, en andere waar ik toch niet alleen allerlei 'samenzweringen' vermoed. Als ik dan ook verdachtmakingen hoor aan het adres van diverse gerespecteerde Christelijke leiders in de V.S., zoals Ronald Sider (schrijver van het boek Rijke Christenen in een Wereld van Honger) en (een deel van) het gerenommeerde Calvin College, dan neemt - met respect - mijn scepsis wel toe.
Toch is het goed, vind ik, ook zulke alarmerende berichten over de New Age-Beweging te registreren. Het lijkt me niet allemaal even gefundeerd wat ik hier heb geciteerd, maar toch - het is goed dat u ook deze mening kent!
Positief
Zelf zie ik in de Beweging niet alleen maar kwade dingen. Temeer omdat ik lang niet altijd datgene wat de New Age-Beweging bestrijdt automatisch als 'christelijk' kan aanmerken.
In het vorige artikel heb ik geschreven over holistische gezondheidszorg. Bepaalde zaken trekken daarin aan: de 'menselijke benadering' van de patiënt, het geduldig luisteren naar 'de taal van het lichaam', het pogen de medische behandeling bij de uitsluitend technologische benadering vandaan te houden. In publicaties die ik verder niet heb geciteerd heb ik dingen aangetroffen die me sympathiek voorkomen. Wie wil het "mechanistische" het "technologische"
van veel medische wetenschap "christelijk" noemen?
Welke Christen, vraag ik me verder af, zou géén betrokkenheid voelen bij de milieuproblematiek, de wijze waarop zoveel in Gods schepping door mensenhand is aangetast, vervuild, gekweld?
Als ik in een tv-programma een van de leidsters van de 'Vrouwenbeweging' hoor zeggen dat we, ook bij vraagstukken van milieu en bewapening, de wijsheid van de oude Indianen moeten volgen, dan beaam ik dat. Ze haalt de zienswijze aan dat we, bij belangrijke beslissingen aangaande b.v. het milieu, de vraag moeten stellen: wat betekent deze beslissing voor zelfs het zevende geslacht dat na ons komen zal? Geen kortzichtige beleidsvorming dus.
Naar ik vrees, ben ik zelf altijd al een reddeloos Romantische laatbloeier geweest, zo een die - qua persoonlijkheid - niet meteen gefascineerd. is door technologie. Heel wat New Age-denken komt me niet onbekend voor. En is een soortgelijk geluid als ik boven weergeef niet - op vele wijzen zelfs - ten gehore gebracht; b.v. door de mensen van de Calvinistische Wijsbegeerte? Is dit dan allemaal zo nieuw?
Negatief
Dat brengt mij bij dingen die ik negatief acht - en laat ik eerlijk zeggen - dat ik veel in de 'New Age-Beweging' zie dat ik afwijs, wel móet afwijzen!
a. Tot mijn spijt kàn ik niet anders, als ik merk hoezeer de visie op de mens, door-en-door humanistisch is. Het is een en al "menselijke mogelijkheden"
die de klok slaan. Zelfontplooiing, in dit geval niet allereerst van rationele kenvermogens, maar van de intuïtieve potenties, wijst op een zeer groot optimisme aangaande wat de mens wel kàn.
De gedachte 'dat we aan een betere wereld bouwen - dat we met betere 'paradigma's' het probleem van oorlog en agressie te lijfkunnen gaan – ik acht dat eerlijk gezegd, “onbijbelse naïviteit".
Een kernvraag bij het lezen van 'New-Age' boeken en artikelen is voor mij dan ook: is de mens van nature góed? Kàn de mens zelf zijn/haar lot verder vormgeven?
In de hele sfeer die uit de New-
Age gedachten spreekt ontbreekt, naar mijn gevoel, ieder besef van menselijke zonde en gevallenheid. En dat werkt door!
b. Opvallend is ook hoe mensen als Capra - maar ook vele anderen - met hem de levensbeschouwing van het christelijk geloof als een 'gepasseerd station', behandelt. Capra's 'ervaring' aan het strand in Californië wordt 'Hindoeïstisch geduid'. Daarmee zitten we wel midden in een totaalbeschouwing die niet uitgaat van een persoonlijke God, de Schepper en Onderhouder van de kosmos, die de (plaats van de) mens in dit heelal heel bijzonder heeft gemaakt.
Dat alles ontbreekt ten enen male in deze visie op God, mens en heelal. Is dat een kleinigheid?
c. Even opvallend is het hoe in de gemeenschap van Findhorn, maar ook in de opvattingen en praktijken van 'spirituele feministen', een grondhouding spreekt die mij onweerstaanbaar doet denken aan het voor-christelijk heidendom!
Of aan de vruchtbaarheidsreligies van de volkeren die rond Israël woonden.
Dat alles in dit leven, inclusief de mens, lijkt te worden beschreven in termen van processen, van cyclische ontwikkelingen, geeft me sterk de indruk dat het hier gaat om een denk- en gevoelskader dat uiteindelijk wordt gevormd door de schepping en niet door de Schepper! De interesse in 'magie', in het 'buitennatuurlijke' en allerlei aanverwante zaken, suggereert een 'feestelijke interesse' die naast-of tegenover de dienst des Heren staat, zoals we die inde Bijbel aantreffen. Naar mijn mening heb ik voldoende 'occulte', 'esoterische' en vergelijkbare lektuur onder ogen gehad om te 'voelen uit welke hoek de wind waait'.
Nawoord
Dat de New Age-Beweging bezig is de komst van de Antichrist voor te bereiden durf ik niet te zeggen. Het is nogal wat om dat hier te zeggen! Dat anderzijds deze beweging niet bezig is allerhande zaken met elkaar te verbinden tot een aan-God-vijandige-religieuze mensen wereldbeschouwing durf ik echter ook niet te zeggen.
Aan 'alarmistische samenzweringstheorieën' heb ik persoonlijk niet zo'n behoefte. Het is in het verleden vaker gebeurd dat men de antichrist of de betekenis van het getal 666 meende te (her)kennen, zonder dat wij nu menen dat die uitspraken van toen juist waren.
Loopje met Cumbey's opvattingen niet dezelfde kans?
Dat we anderzijds bij de New Age-Beweging heel kritisch de levensbeschouwelijke wortels moeten zien te achterhalen lijkt voor mij echter geen enkele twijfel. Veel van de dingen waar ik sympathiek tegenover sta lijken te worden opgenomen in een groter systeem dat we, als christenen, moeten toetsen aan de inhoud der Schrift. Want ook hier geldt de waarheid van 2 Corinthiërs 10, dat "de wapens van onze veldtocht niet vleselijk (mogen) zijn, maar krachtig voor God tot het slechten van bolwerken, zodat wij de redeneringen en elke schans, die opgeworpen wordt tegen de kennis van God. slechten en elk bedenksel als krijgsgevangene brengen onder de gehoorzaamheid aan Christus."