Beloofd is beloofd
1988-12-02
Uit Amstelveen, Heerenveen en Waddinxveen waren ze naar Nijkerk gekomen, uit Gravenmoer en 's Gravenhage en uit 40 andere plaatsen. De oudste deelnemers waren al rond de Vrijmaking nauw betrokken geweest bij het georganiseerde gereformeerdejeugdwerk; de jongste aanwezige was 2 - Jaargang 32
- nummer 45
maanden oud. Hij kon dus nog niet spreken over ervaring in het jeugdwerk .....
Ervaring
De 'ervaring' kreeg op 19 november veel aandacht. Dankzij de uitstekend verzorgde informatiemap hadden de deelnemers zich al enigszins op het onderwerp voor kunnen bereiden.
De behoefte aan ervaring speelt in de samenleving een grote rol. Daar gaat het niet in de eerste plaats om geloofservaring.
De plaats van de ervaring in het geloof speelt wel een grote rol in diskussies binnen en tussen (evangelische en reformatorische) kerken. De Stichting Nederlands Gereformeerd Jeugdwerk had met de keuze van dit thema een aktueel onderwerp aangesneden dat dan ook ruime aandacht van de christelijke pers trok.
100 jaar jong
De dagvoorzitter, de heer P. C. van Wijk (tevens oud-voorzitter van het Nederlands Gereformeerd Jeugdwerk), ging kort in op de geschiedenis van het georganiseerd jeugdwerk. De aanleiding tot het houden van deze bijzondere bijeenkomst was namelijk dat 100 jaar geleden "de Nederlandsche Bond van Jongelings-verenigingen op Gereformeerden Grondslag" was opgericht (zie verder het artikel van de hand van drs R. Venderbos in 'Opbouw' van 4 november 1988). De Bond bestaat niet meer, maar de vroegere doelstelling is nog steeds aktueel: studie en zelfstudie bij Gods Woord als licht op ons pad. In dat werk zit "iets jongs dat niet oud kan worden en iets ouds dat altijd jong blijft", aldus de heer Van Wijk.
Exeperi menteren
Drs A. van Heusden, direkteur van de Evangelische Alliantie, noemde enkele kenmerken van de hedendaagse jeugdkultuur , waarin mensen hun weg zoeken door zelf te experimenteren.
Om een voorbeeld te noemen: op het gebied van de seksualiteit wordt door veel ouders gezegd: "ga maar op stap en zie maar waar je uitkomt". Er zijn dus geen van tevoren vastgelegde normen meer. In zo'n leef-wereld speelt de ervaring een grote rol. Het zoeken naar ervaringen is dan ook niet specifiek christelijk. Mensen kunnen even geïnteresseerd zijn in 'Het zwarte gat' als in de charismatische beweging.
Verkondiging en geloofservaring
Ook niet-christenen zoeken naar ervaringen, maar wil dat zeggen dat ervaring dus niet bij het christelijk geloof hoort? Volgens Van Heusden bestaat er een verband tussen verkondiging, geloof en ervaring. Als voorbeeld noemde hij Abraham, die aan het eind van zijn leven niet vanuit een absurde situatie behoefde te geloven, maar al een gedeelte van de vervulling mocht zien: zijn zoon Izaäk. Die vervulling vormt tevens 'een stukje ervaring'.
Krampachtig zoeken naar ervaringen is altijd verkeerd. Toch kan de kerk meer aandacht geven aan de rol van de ervaring bij de verkondiging. Van Heusden noemde (uit persoonlijke ervaring) een aantal zaken die in de reformatorische kerken vaak weinig aandacht krijgen: stille tijd (meditatie), handoplegging en ziekenzalving, de bevestiging van de doop (persoonlijk getuigenis) en het benadrukken van de gemeenschapsbeoefening.
Hij besloot zijn inleiding met de oproep: "laat anderen met jaloezie naar jouw N kijken, laat hen beseffen dat God daar bezig is!"
Luisteren naar het Woord van God
De derde spreker was ds W. Smouter, voorzitter van de Stichting Nederlands Gereformeerd Jeugdwerk. Christelijke geloofservaring is alleen te vinden bij het gelovig luisteren naar het Woord van God, aldus de Rijswijkse predikant.
De bijbel spreekt heel duidelijk over geloofservaring (b.v. in de Psalmen), maar altijd in de kontekst van het luisteren.
Ook ds Smouter stelde dat ervaring erg in de mode is: mensen zoeken naar ervaring, b.v. in de vorm van oosters denken, meditatie, mystiek. Men maakt echter zelden keuzen. "Mensen duwen hun karretje verder door de supermarkt van welzijn en geluk en nemen iedere keer een proefverpakking van een andere leer".
Het is van groot belang om te weten wat het specifieke van christelijke geloofservaring is. Kernpunt is daarbij dat God eerst naar óns toegekomen is. Bij alle andere godsdiensten proberen mensen naar de godheid toe te komen, b.v. door ascese of zelfs door inkervingen voor een dode. De bijbel waarschuwt tegen deze gebruiken (b.v. Leviticus 19 : 28; I Tim. 4: 3). Daaruit leren we dat we meditatie-technieken, stilte en eindeloze herhaling van gewijde spreuken niet mogen overnemen.
Als gevaar van deze technieken noemde ds Smouter ook het dwingende aspekt: nu moet God komen. God moet zich dus aan ons aanpassen.
Ervaring als dwaalspoor
Geloof en ervaring hebben met elkaar te maken. De bijbel spreekt over het God dienen met het hart. Toch moeten we ons goed realiseren dat het gevoel ons op een dwaalspoor kan leiden. Ds Smouter waarschuwde nadrukkelijk tegen een schriftuitleg waarbij mensen alleen behouden worden als ze een persoonlijke ontmoeting met God hebben (gehad). Het geloofsvertouwen mag niet worden gebouwd op onze ervaring van het geloof, want dan wordt het geloof afhankelijk van ons gevoel. En dan kun je twee kanten uit, aldus ds Smouter, de kant van het blije. evangelische geloof of de kant van het 'zware' geloof (ben ik wel behouden?). Geloven rijmt op beloven. We leven vanuit de verwachting, kijken naar de toekomst, want: beloofd is beloofd.
Vanuit de ervaring in het geloof
Na deze toespraken was het tijd voor de lunch. Dat bood de aanwezige tevens de gelegenheid om oude bekenden te spreken, de boekenstand te bezoeken, of om een frisse neus te halen.
Om 2 uur werd de bijeenkomst hervat met een korte inleiding door de heer C. Huizinga. Hij kon spreken vanuit langdurige ervaring als bestuurslid bij het georganiseerde jeugdwerk. Daarin maakte hij ook twee maal de teleurstelling van een kerkscheuring en de scheuring van het georganiseerde jeugdwerk mee. Hij noemde persoonlijke ervaringen echter slechts een deel van het geheel, van de totale levensstroom. Hoe oud we ook mogen worden, we maken nooit alles mee. Daarom ook moeten we niet alleen af gaan op onze strikt persoonlijke ervaringen, zo hield Huizinga zijn gehoor voor. Hij waarschuwde tegen het idealiseren van de kerk van mensen en riep op tot het iedere dag bewaard, bekeerd en wedergeboren worden.
Dat gebeurt niet vanuit het geloof in de ervaring, maar vanuit de ervaring in het geloof.
Forumdiskussie
De inleidingen van deze dag werden gevolgd door een forumdiskussie onder leiding van de heer Van Wijk, met medewerking van de 3 inleiders op deze dag. Een diskussie in een grote zaal over een niet zo gemakkelijk in konkrete feiten te vertalen onderwerp is moeilijk.
De meeste vragenstellers hadden hun vraag dan ook al schriftelijk in de pauze ingediend.
Vragen werden o.a. gesteld over het gebruik van meditatie-technieken, de zelfsuggestie binnen de ervaring, het kringgebed, het fundamentalisme, kleding en het zingen in de kerk. Uit de reeks van antwoorden is slechts een korte selektie mogelijk.
Wat het gebruik van 'technieken' betreft stelde de heer Van Heusden dat 'niet alles wat mensen doen techniek is'.
Hij sprak dan ook liever van methoden en waarschuwde tegelijkertijd de Reformatorische kerken dat 'het alles bij het oude laten omdat het altijd al zo geweest is' ook een vorm van techniek kan zijn. Hij beaamde dat zelf-suggestie voor kan komen. Massa-bijeenkomsten noemde Van Heusden op dit punt riskant omdat mensen soms onder druk van de omstandigheden een keus maken.
Ds Smouter noemde nogmaals als bezwaar binnen sommige evangelische kringen de dwingende manier van omgang met God wanneer de ervaring centraal komt te staan.
Anderzijds was hij van mening dat de reformatorische kerken soms blinde vlekken kennen binnen de kerkdiensten, zaken waar onvoldoende aandacht aan wordt besteed. Alle forurnleden benadrukten dat gevoel op een dwaalspoor kan leiden, maar diskussies die alleen verstandelijk gevoerd worden evenzeer.
Sluiting
Nadat sprekers en enkele 'eregasten' waren voorzien van bloemen, boekenbonnen en applaus besloot de heer Van Wijk deze dag met een citaat van Dr C. Rijnsdorp. "Als de mens niet meer kan meewerken neemt God het over. Het is een uiterste ervaring. Gods werk wordt zichtbaar en allesomvattend".
Daarna keerde iedereen huiswaarts; de ervaringen van een themadag over geloof en ervaring rijker.