De kerk als goede buren
2011-04-29
Vanavond kom ik thuis van het vliegveld. Ik denk, dat er dan in mijn huiskamer twintig mensen zitten. Christenen en niet-christenen. Ze kijken vast samen naar een romantische komedie. Ik zou graag in mijn eentje naar ‘match of the day’ kijken. Maar, het evangelie zegt, dat ik een mens in gemeenschap ben, en dus ga ik samen met hen meekijken,’ aldus Steve Timmis op de Total Church conferentie van 8 en 9 april. - Jaargang 55
- nummer 9
Timmis, een van de auteurs van Total Church, legde op 8 april zo’n 70 en op 9 april zo’n 220 mensen de principes van evangelie en gemeenschap uit. Uit de Bijbel en met eigentijdse voorbeelden.
De deelnemers waren afkomstig uit de NGK, de GKV, de CGK, en uit andere kerkverbanden. Het was een gemengde groep: predikanten en evangelisten, missionair werkers, theologen en vooral ook gewone gemeenteleden.
En zo hoort het. Naast de inbreng van Timmis waren er bijdragen vanuit Nederland: op vrijdag van een aantal theologen en op zaterdag van mensen uit de praktijk. In kranten en op Internet is heel wat te vinden dat terugblikt op de conferentie (zie kader). Daarom geef ik hier een persoonlijke terugblik.
Verraderlijke eenvoud
Als eerste viel me opnieuw de eenvoud op. Total Church is een radicale uitwerking van kerk rondom twee principes: evangelie en gemeenschap.
Evangelie en gemeenschap vormen de brandpunten van een ellips die het hele leven omvat. Daarom kunnen eenvoudige zinnen samenvatten wat wordt bedoeld:
• De lokale gemeenschap vertolkt het evangelie (een citaat van Newbigin).
• Samen goede buren zijn.
• Gewone mensen die samen gewone dingen doen vanuit het perspectief van het evangelie.
• Alledaags leven vanuit het perspectief van het evangelie.
Die eenvoud is verraderlijk. ‘Samen goede buren’ zijn is de kortste manier om te vertellen dat je leven draait om ‘je naaste liefhebben als jezelf.’ En dat zinnetje krijgt betekenis vanuit het verhaal van de Bijbel. Het hoogtepunt van dat verhaal is Jezus, die dit tot zijn dood toe heeft gedaan. Hij heeft zelfs zijn vijanden (lees: ons) liefgehad, opdat wij weer buren konden zijn, van God en onze medemens.
Een goede buur zijn heeft dus alles te maken met Gods genade en een geschonken identiteit. Dat schijnbaar eenvoudige zinnetje ‘goede buren zijn’ herbergt dus een verraderlijke diepgang.
De buren op één
Maar, niet alleen dat. Veel mensen willen zich als goede buren gedragen.
Maar, meestal is dat iets dat je er bij doet. Je hebt je gezin, je huis, je hobby's, je baan en dan wil je daarnaast ook doen wat goede buren doen.
Maar, dat is het paard achter de wagen spannen. Want wie je bent, die goede buurman, komt nu achteraan.
We moeten het omdraaien. Dit is mijn identiteit: in Christus ben ik een goede buur. En die identiteit (dat verhaal) bepaalt mijn hele leven. Hoeveel inkomen hebben we nodig om goede buren te zijn? Waar zijn goede buren nodig, want dan gaan we daar wonen.
Welke hobby's helpen ons om een goede buur te zijn? Met wie wil ik samen goede buren zijn? Welke dingen hebben mijn buren nodig? Waarvan moeten we ons bekeren om goede buren te zijn? Total Church vraagt dus - of moet ik zeggen: het evangelie zelf vraagt? - om ons leven radicaal vorm te geven vanuit onze geschonken identiteit in Christus. En vanuit die identiteit komen alle aspecten van het kerk-zijn vanzelf aan bod: evangelisatie en diaconaat, discipelschap en pastoraat, spiritualiteit en theologie, enzovoorts.
Het werkt!
Steve Timmis illustreerde het bovenstaande aan de hand van drie mensen uit zijn gemeente. Twee jonge vrouwen en een man besloten om te verhuizen naar een achterstandswijk in Sheffield. Natuurlijk werd er gerod- deld: ‘Wat moet een man met twee vrouwen? Wat zegt dat over die vrouwen – zijn die lesbisch? Of houdt hij er twee vrouwen op na?’ Maar, zij besloten om goede buren te zijn. Om veel tijd op straat door te brengen – te praten met de kinderen en relaties te krijgen met hun ouders. Om mensen uit te nodigen voor een barbecue. Ze organiseerden geen activiteiten, maar waren simpelweg gastvrij en liefdevol.
En de argwaan verdween. Kwam bij de eerste barbecue nog niemand opdagen, onlangs zocht de hele buurt bij hen een luisterend oor, toen een appartement in brand was gestoken.
Want bij deze drie voelden ze zich veilig en gehoord.
Bijbel als basis
Dit voorbeeld vormde echter niet het vertrekpunt van de lezingen van Timmis.
Ze waren zijn conclusie. Timmis vertelt een inhoudelijk sterk verhaal.
Hij begon bij de Bijbel. Het evangelie is het goede nieuws dat God in Jezus gesproken en gehandeld heeft. En dat tot zijn eer en onze redding! Het evangelie is het nieuws over Gods Zoon; Marcus 1:1 en Romeinen 1:1-4.
En dat is goed nieuws voor heel de schepping. De kerk is dus niet de plaats waar individuen horen hoe ze een plaats in de hemel ontvangen. De kerk is daarom ook niet een bijeenkomst op zondag of een gebouw. De kerk is de gemeenschap die Christus vormt door en voor het evangelie.
Zijn we echt open?
En de vraag die dit oproept is in hoeverre we ons leven werkelijk laten vormen door Gods genade of toch zelf ons eigen leven construeren. Jos Douma schreef op zijn weblog naar aanleiding daarvan het volgende over ‘gemeenschap’: ‘Steve Timmis sprak buitengewoon belangrijke en bewogen woorden naar aanleiding van de vraag of “gemeenschap” niet de neiging heeft het “individu” op te slokken.
Ik had de indruk dat Timmis oprecht verbaasd was over deze vraag.
Hij veegde in ieder geval de vloer aan met het doorgeslagen individualisme van onze tijd (dat ook sterk doorwerkt, wellicht zelfs gestimuleerd wordt in veel vormen van attractioneel kerk zijn) en maakte nadrukkelijk verschil tussen individualiteit en individualisme. Als we geloven dat we onze identiteit, onze individualiteit ontlenen aan de gemeenschap (en dat is een heel Bijbelse gedachte), dan is het individualisme juist de doodssteek voor ons individu-
zijn.’
Samen
Tot slot vond ik het belangrijk, dat we de conferentie samen hebben georganiseerd: Groei als uitgever van het boek, vertegenwoordigers uit de GKV en het Missionair Steunpunt. En dat alles in goed contact met evangelisatieconsulenten van de CGK. Het was ook goed om te zien dat er vertegenwoordigers waren van ‘Nederland zoekt’... een initiatief van Rudolf Setz, dat uitgaat van vergelijkbare principes als Total Church.
Geen nieuw concept
Hoe verder? Marius Noorloos waarschuwde voor hypes. En dat is een belangrijke opmerking. Ik denk echter, dat Total Church illustreert, dat we aan het einde zijn gekomen van onze zoektocht naar modellen en programma’s.
De kerk in het Westen ontdekt, dat ze terug moet naar haar identiteit.
Missionair is geen drukdoenerig werkwoord, maar het antwoord op een dieperliggende vraag, namelijk de vraag wie wij zijn. Zoals Petrus al schreef: ‘Wij zijn een uitverkoren geslacht, een koninkrijk van priesters, een heilige natie, een volk dat God zich verworven heeft om de grote daden te verkondigen van hem die u uit de duisternis heeft geroepen naar zijn wonderbaarlijke licht.’ In de woorden van Jos Douma: ‘Total Church is dus geen model of concept dat we moeten omhelzen, maar een gedachtegoed dat veel inspiratie kan bieden voor het vormen van missionaire gemeenschappen in Nederland!’ Ik hoop, dat mensen die hiertoe geroepen zijn de handen in een slaan, tot eer van de Vader. Ik hoop ook, dat mensen samen gaan oefenen om vanuit dit gegeven te leven. En ik hoop, dat kerken goede buren willen zijn voor hen die het experiment aangaan.
Pieter Kleingeld is predikant van de NGK Maassluis en Missionair Consulent van de NGK.
| Verder lezen Verwijzingen naar krantenartikelen en reacties: http://www.bam-boo.nl/total-church/. De toespraken van Steve Timmis (met vertaling van Noor van Haaften) staan binnenkort op www.totalchurch.nl. Boek: Total Church. Evangelie en gemeenschap. Uitgever: Stichting The Media Alliance. 194 pagina’s. 12,95 euro. Er is een gratis Nederlandstalige handleiding digitaal beschikbaar via info@groei.org. |