Christelijke toekomstverwachting (4, slot)
1986-08-15
In de vorige drie artikelen over de toekomst van de wereld werd benadrukt dat de Bijbel ons belooft dat de Here die hemel en aarde schiep, trouw blijft aan wat zijn hand begon. Hij belooft de vernieuwing van de wereld en ook schrikwekkende beelden zoals vuur en beving zijn geen belden voor een vernietigde destructie maar voor een verwijdering van het kwaad.- Jaargang 30
- nummer 31
Herschepping
Het zijn juist altijd de gereformeerde Schriftuitleggers geweest die benadrukten dat dat Koninkrijk van God niet een totaal andere werkelijkheid zal zijn, maar een vernieuwde werkelijkheid: een herschepping. Overal waar wij lezen over de nieuwe hemel en de nieuwe aarde - of zoals in 2 Cor. 5 : 17 zo is dan wie in Christus is een nieuwe schepping lezen wij niet in het Griekse woord neos, wat brandnieuw betekent - zoals een baby - die is echt neos - maar wij lezen op al deze plaatsen het Griekse woord kainos en .dat betekent: vernieuwd. Zoals men bij stadsvernieuwing huizen en hele wijken renoveert. Om die reden is het Koninkrijk van God dan ook altijd: herstel: een -teruggrijpen op Gods oorspronkelijke scheppingsbedoelingen, Nu komt er eindelijk uit wat de Here er van de aanvang af al had ingelegd. Christenen zijn niet een apart soort mensen die anders zijn dan anderen, maar zoals prof. Rookmaaker het ons voorhield: zij zijn pas echt mensen zoals God ze bedoeld heeft. "Christus kwam niet op aarde om mensen christenen te maken, maar om christenen mensen te maken." Wij worden door Christus tot Gods scheppingsbedoeling bevrijd. Daarom is er In de gereformeerde traditie altijd terecht veel nadruk gelegd op de cultuuropdracht van Gen. 1 : 28 die nu opnieuw mag gaan gelden (vgl. E. Schuurman. Tussen Technische overmacht en menselijke onmacht, blz. 42). Daarom waren de Hugenoten in veel opzichten zulke aardse mensen, wevers, dokters, ambachtslieden, boeren. De aarde is belangrijk en het gewone werk telt, nu het in Christus bevrijd is van zonde en nu het van vergankelijkheid zàl worden bevrijd.
Continuïteit
Deze bijbels-gereformeerde opvatting is hecht gefundeerd in een vanuit Christus terugdenken naar de aanvangen. Diezelfde gereformeerden zijn echt in hun op Christus gefundeerde visie naar de toekomst toe vaak zwak en kwetsbaar gebleven. Heel vak zijn zij meegegaan met een soort kosmische ondergangsstemming. W. Aalders, die een modern woordvoerder is van deze stroming, zegt zelfs letterlijk dat straks het aardse leven zal worden prijsgegeven en opgeofferd als het Koninkrijk van Christus verschijnt, dat een einde zal maken aan de geschiedenis van deze wereld als een doodsproces (zie Schepping en geschiedenis, p. 34, 87). De reformeerden hebben in de regel veel te zwaar de breuk benadrukt – de discontinuïteit – tussen deze wereld en de komende wereld. Dat is vanuit hun gezonde visie op de eenheid van verlossing en schepping eigenlijk onlogisch en onbegrijpelijk: Hoe kan iemand nu consequent blijven geloven dat werken in een' fabriek en de studie van elektrotechniek, kinderen opvoeden en een huis bouwen zinvol is als uiteindelijk toch àl ons werk zal verbranden in een laatste wereldbrand? Wij dienen te benadrukken vanuit de Schrift dat die wereldbrand. een heidense gedachte is en dat de jongste dag geen einde maakt aan al ons aardse werk maar dat ze deze zal voleindigen - verheerlijken. Wat wij voor ons persoonlijke leven al wel geloofden mogen wij ook geloven voor onze aarde en de werken daarop. Ook die zullen worden gerechtvaardigd, geheiligd en verheerlijkt! Hoopvolle én bemoedigende beloften gelden daarvoor. Zij stimuleren ons des te meer tot inzet van deze wereld, die bedreigd wordt doorkernsplitsing, dominerend menselijke hebzucht en onverantwoorde uitbuiting. Ik eindig dit onderdeel met enkele citaten van christendenkers die ons dit benadrukken:
Gegronde verwachting
- Prof. Berkhof, die een boek onder deze titel schreef, legt er dan ook terecht alle nadruk op dat er sprake is van continuïteit in discontinuïteit. Hij zegt zelfs dat de geschiedenis in de tijd doorgaat in een cultuur die dan gereinigd de vrucht zal zijn van een eeuwenlange beschavingsgeschiedenis. Berkhof ziet die wereldverandering in een analogie met Christus dood en opstanding als hoopvolle toekomst gegeven. Vele gereformeerden vallen hem hierin bij.
- E. Schuurman zegt in het reeds geciteerde werk op blz. 39: “In de herschepping zal blijken dat ons cultuurwerk tot haar eigenlijke zin komt. Zelfs Babel zal Jeruzalem worden” (door mij dikgedrukt) en op blz. 64 “Het is een wonder dat ons tijdelijk werk op een verrassende wijze door God in Zijn eeuwigheidswerk wordt opgenomen”. *)
- Dit soort verheugende woorden beluister ik ook in de evenwichtige studie van dr. W. van Bruggen “Futurum en eschaton”. Hij zegt terecht dat wie alleen maar nadruk legt op de discontinuïteit (het eschaton) wel moet vervallen in een ketterij (bijv. wereldmijding) evenzeer als wie alleen maar de continuïteit benadrukt valt in de omgekeerde dwaalweg van een humanistisch optimisme:zoals wij bij Ter Schegget en de vhristenen voor het socialisme waarnemen.
Steigers
Zelf zegt hij: het verbondsdenken in de bijbel leert ons Gods werk en het handelen van de mens niet als concurrerend te zien. Het Rijk van God neemt gestalte in de tijd. Het gaat in de geschiedenis niet op, maar gaat er wel op in. "Al wat gedaan wordt uit liefde tot Jezus dat houdt zijn waarden en blijft eeuwig bestaan ... De eeuwenlange beschavingsgeschiedenis was er niet voor niets, maar is bijdrage aan het Rijk Gods, in een werkelijk toedoen". Alleen wat beneden de maat van het Koninkrijk is valt eruit. (pag. 174). Hij noemt al onze menselijke inzet voor de Here en Zijn Rijk de steigers van het Koninkrijk (pag. 173).
Preludium op wat komen gaat, zoals de sacramenten niet alleen maar tekenen zijn van het Rijk, maar ook reeds haar verborgen presentie, zegels van de aanwezigheid van het Rijk hier en nu (pag. 173).
Discontinuïteit
Toch kan ik best begrijpen dat iemand die tot nu toe goed geluisterd heeft iets heeft gemist en mij zal vragen - maar is deze nadruk op de continuïteit nu niet tè veel gebaseerd op een zin uit 2 Petrus 3? Wekt dit niet de indruk alsof de eeuwigheid niets is dan een verlenging van de tijd? In Psalm 102 is sprake van een breuk: discontinuïteit. In Ps, 102 wordt toch met even zoveel woorden gezegd dat niet alleen de zonden en het vuil worden weggewassen - maar ook dat er een einde komt aan de vergankelijkheid van deze wereld. Dat dingen altijd opbloeien, blinken èn verzinken? In Romeinen 8 wordt deze vergankelijkheid aan de zonden verbonden, maar in Ps. 102 en Hebr. 12 lijkt die vergankelijkheid wel meer ook in de aard van de dingen als geschapen dingen verankerd te liggen. Als dit vergankelijke onvergankelijkheid aandoet - neen, dan wordt de Schepping niet te niet gedaan - immers ook de nieuwe hemel en nieuwe aarde zijn een scheppingswerk van God, maar wel: dan zijn de eerste dingen voorbijgegaan! Dat lijkt te zien op een vernieuwing van de schepping waarbij de verheerlijking méér is dan alleen een herstel van het oude. De wereld krijgt een heerlijkheid die iets totaal nieuws in. zich draagt. Waarover de bijbel alleen in beelden spreekt, zoals het verwisselen van een kleed. .
Hoe moet je je een wereld voorstellen die bekleed wordt met de majesteit vim de levende God op zo'n wijze dat Zijn eeuwigheid, Zijn goedheid, Zijn majesteit ze direct.omvangt? Kunnen wij méér doen dan alléén Openb, 21 en 22 (bijv.) naspreken?
Moderne fysica
In 1982 is een fysicus Leo Brom gepromoveerd in de theologie met een proefschrift over de alomtegenwoordigheid van God.Hij heeft geprobeerd om met behulp van voorstellingen die ontleend zijn aan. de moderne fysica die méér waard in het begrip verheerlijking onder woorden te brengen.
Verder gaande op ideeën van Karl Heim en C. S. Lewis spreekt hij dan over de méérdimensionaliteit van God. In de moderne fysica wordt gewerkt met' berekeningen die. uitgaan van het mogelijk bestaan van meer dimensies dan alleen de 4 dimensionale werkelijkheid die wij kennen. Wij kennen 3 ruimtedimensies van de lijn, het vlak en de kubus + één tijddimensie. Brom zegt: ik denk dat je moet zeggen dat God een oneindig aantal dimensies heeft inclusief de vier ons bekende. Welnu: zoals een drie dimensionaal object bijv. een voetbal in een twee dimensionale wereld bijv. een plat vlak alleen als een twee dimensionaal object verschijnt nl. een cirkel, zo verschijnt Christus als de Opgestane Heer in zijn meer dimensionale werkelijkheid binnen onze vierdimensionale werkelijkheid als een persoon van ruimte en tijd. Maar tegelijk heeft Hij een verheerlijkt, dat is een meer dimensionaal Iichaam, wat hieruit blijkt dat Hij plotseling ook bij gesloten deuren verdwijnt.
Mier
Verheerlijking is bij Brom dan ook: deel krijgen aan de meer dimensionale werkelijkheid van God. Dat verstoort en vernietigt onze 4 dimensionale wereld niet, maar draagt die - gereinigd - en gerechtvaardigd in de meerdimensionale werkelijkheid van God. Wat dat betekent gaat 'al ons voorstellingsvermogen te boven. Maar het betekent in ieder geval géén vernietiging van de 4-dimensionale wereld. Het zal juist betekenen dat deze wereld ·zal delen in Gods onvoorstelbare heerlijkheid. Wij kunnen ons daar geen voorstelling van maken. Evenmin als een mier zich kan voorstellen hoe de wereld er door mensenogen uitziet. lk denk dat een mier verbaasd en duizelig zou opkijken als hij dezelfde wereld die hij in een naad tussen plavuizen van de vloer van de Dom in Utrecht zou mogen bezien met de ogen van een mens. Zo zullen wij straks deze werkelijkheid waar wij met onze beperkte vierdimensionale blik tegen aan kijken mogen zien met de ogen van God. Dat is nu verheerlijking, verheffing, ontsluiting van de schepping, die een nieuw kosmisch kleed ontvangt en zal .delen in de glorie van de meerdimensionale God.
Slotsom
Kortom – recapitulerend: wij spraken vanmorgen over verheerlijking als belofte voor onze wereld. Wat leert de bijbel over de toekomst van onze aarde? Is het christelijk te geloven in de ondergang van deze wereld?? Het antwoord was: neen. De bijbel leert ons nergens dat deze wereld zijn ondergang tegemoet gaat – integendeel God blijft sinds Noach zijn schepping trouw. Het is zelfs zo dat het verbond met Noach voorafgaat aan het genadeverbond met Abraham. Dat laat ons zien dat het 2e : Gods genadeverbond op Sinaï – en door Christus – uiteindelijk juist het behoud van heel Zijn scheppingwerk – de aarde moet dienen. Daarvan geeft de Schrift ons ook expliciet beloften, in Rom. 8 en 1 Cor. 15, in alle profetische visioenen in het O.T. enz. Ze worden er ook in de zgn. 3 moeilijke teksten in de Schrift niet tegengesproken en mogen worden samengevat met het woord: verheerlijking. Onze aarde zal delen in de verheerlijking. Dit betekent:
1. Reiniging als door vuur heen zonde en dood, die er oorspronkelijk niet in behoren, gaan eruit! Wij zagen ten 2e: het betekent ook:
2. Vereeuwiging: delen in de meerdimensionale heerlijkheid van God die alle verstand te boven gaat. Ten allen tijde impliceert dit het behoud van de aarde en een vreugdevolle toekomst.
Litteratuur
H. Berkhof: Gegronde Verwachting, Dr. W. van Bruggen: Futurum eri eschaton, Callenbach.
Hal Lindsey: "De Heer tegemoet'', Nova press. Karel Blei: Christelyije toekomstverwachting.
L. van den Brom: God alomtegenwoordig (diss.), Dr E. Schuurman: Tussen .technische overmacht en menselijke onmacht. Kok.
Dr G. Ubbink: "De nieuwe aarde". Zomer en Keuning, Ds R. J. van Pagée: "Op weg naar de nieuwe aarde". Kok.
*) Het is dan ook onbegrijpelijk dat dr Kar! Blei in zijn boekje Christ. toekomstverwachting E. Schuurman in wezen op een lijn ziet staan met H. Lindsey en zijn 'visie op een wereldkatastrofe (P. 21). Wel geeft Schuurman hier enige aanleiding toe omdat hij zo terughoudend is in het aangeven hoe die crisis ook een heilbrengende crisis is (zie vervolg van deze lezing, maar zijn hier geciteerde uitspraken spreken een andere taal).