Sancties
1986-09-19
Morele verontwaardiging is een veredelde vorm van afgunst.- Jaargang 30
- nummer 36
Em. Wertheimer
Vraag vandaag aan een tiener wat 'sancties' betekent, Hij zal u direct een verhaal ophangen over de onmenselijke regering van de republiek van Zuid-Afrika. Die regering huldigt namelijk een apartheidspolitiek, en discrimineert zwarte mensen. Derhalve moet die regering door middel van sancties gedwongen worden, haar' politiek te wijzigen. En wat zulk een tiener oplepelt is de mening van de meerderheid der lezende mensheid. Er is dus enige moed toe nodig, om voor Zuid-Afrika (hierna: Z.A.) te pleiten. We deden dat al in 1979 door een drietal artikelen, die bol stonden van feiten 'en recente cijfers; artikelen die probeerden aan te tonen, dat Z.A. allerminst in aanmerking komt voor straffen van andersdenkenden. Deze artikelen riepen in ons land vrijwel geen reacties op, en schenen alleen in Z.A. te worden gelezen. Maar vandaag is de atmosfeer zo geladen, dat een pleidooi voor het christelijk broedervolk in Z.A. haast gevaarlijk lijkt. Toch willen we een nederige poging doen, enig tegengas te geven aan de 'algemene opinie.
-o-
Het woord sanctie schijnt wel geschapen te zijn voor Z.A., het wordt althans zeiden in ander verband gebruikt. Het woord bevat, zoals uw woordenboek aangeeft, allereerst een positieve lading. Wanneer, u aan een regeling of besluit uw sanctie verleent - bijvoorbeeld aan een voorgenomen huwelijk of een besluit tot verhuizen - dan keurt u deze zaak goed. U moet daar natuurlijk wel bevoegd toe zijn, want die bevoegdheid zit in het woord sanctie opgesloten.
Pas in tweede instantie heeft het woord sanctie een negatieve inhoud. Dan betekent het een dwangmaatregel,' om een zekere rechtsorde te doen naleven; bijzonder om volkenrechtelijke verplichtingen te doen nakomen. Waarbij de hanteerders van die dwangmaatregel evenzeer daartoe bevoegd moeten zijn, willen ze zich niet aan willekeur of knevelarij schuldig maken!
Om Z.A.· onder wereldomvattende sancties te plaatsen (dat is hier: de investeringen in en de handel met Z.A. stil te zetten tot beterschap blijkt) moet die wereld dus wel bevoegd zijn.
Soms sprak men zelfs van "wereldwijde strafmaatregelen" *) en dat gaat nog verder: immers geen dwang tot het goede, maar straffen van het kwaad. Des te meer klemt de vraag: is heel de wereld bevoegd Z.A. te straffen, dan wel te dwingen?
Bestaat er inderdaad een volkenrechtelijke overeenkomst; die men Z.A. kan opleggen, en waaraan Z.A zich beloofde te zullen houden? Voor zover ons bekend: geen enkele.
We kunnen onder elkaar wel spreken over de rechten van de mens - zoals de mens die zelf, buiten de Grote Wetgever om, heeft opgesteld. Maar daarmee kunnen we niet de wetgeving van Z.A. terzijde stellen. Die wetgeving, inzake de apartheid bijvoorbeeld, is 'Ouder' dan de intussen opgestelde "rechten van de mens"; en die wetgeving bevat tevens de wil tot geleidelijke opheffing der apartheid, te gelegener tijd.
Walt volkeren buiten Z.A. en zonder Z.A. met elkaar eens worden, mogen ze niet, alleen op grond van hun meerderheid, onder dwang aan Z.A. opleggen.
Niemand is bevoegd de Z.A. problemen op te lossen, dan de Z.A. regering alleen. Al het overige is onbehoorlijke inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van een bevriende staat. En zulk een onbehoorlijke inmenging kan van een bevriende staat een vijand maken.
-o-
Wanneer de "hele wereld" (waartoe vooralsnog Amerika en -het Verenigd Koninkrijk niet behoren) de duimschroeven zou aandraaien, en Z.A. langzamerhand buiten elk commercieel, cultureel (misschien ook wetenschappelijk) verkeer sluiten, zou zulk een sanctie, hoe onwettig ook, gevolgen hebben. Gevolgen naar weerskanten natuurlijk.
Het toerisme bijvoorbeeld, een belangrijks bron van Z.A. inkomen. Men zou er Z.A. mee treffen ook zichzelf een der mooiste vakantielanden benemen.
En Z.A. zou waarschijnlijk geen gelden voor buitenlandse reizen aan zijn inwoners toestaan; ook dat zullen de andere landen merken.
De buitenlandse investeringen zijn al vrijwel geheel beëindigd.
Z.A. moet voor zijn financieringen andere mogelijkheden zoeken, en er komen geen renten en dividenden uit Z.A. meer naar ons toe.
Er worden geen materialen of grondstoffen meer aan Z.A. geleverd.
Dat is lastig voor Z.A., want men moet geheel op eigen grondstoffen overschakelen.
Daaraan is Z.A. echter buitengewoon rijk en de sanctielanden duperen zichzelf in hun export, terdege voelbaar.
Er worden geen goederen uit Z.A. meer afgenomen? Geen fruit, geen groenten, geen wijn?
Dat is jammer voor onze gezinnen, want het Z.A. aandeel in onze vitaminen en "gebottelde sonskijn" is aanzienlijk.
En we laten Z.A. met haar goud zitten? Jammer, want goud is een onmisbare peiler in het internationale geldverkeer; buiten Z.A. kunnen we het eigenlijk alleen van Rusland betrekken.
En wat moeten we aan wanneer Z.A. ons niet langer diamant, uranium, platina, nikkel, koper, steenkool, antimoon, vanadium, asbest, ijzererts,. vloeispaat, chroom, mangaan en kalksteen zou leveren? De zeldzaamste en meest gewenste mineralen liggen toevallig in Z.A. Er is, bijzonder in ons land, aangedrongen op een olieboycot?
Negentig procent van de oliestroom naar de sanctiewensende ,landen vaart op enkele zeemijlen langs Kaapstad!
Er hebben 9 Afrikaanse landen zitting in het Gemenebest, dat in meerderheid sancties eiste.
Van die negen zijn alleen Tanzania 'en Angola niet afhankelijk van Z.A. De andere zeven, waaronder Zambia en Zimbabwe, beraden zich nu op de gevolgen van hun grote monden.
Want Z.A. heeft, bij wijze van proef, de doorvoer van deze beide landen tijdelijk aan maatregelen onderworpen: ze blijken machteloos te zijn zonder de havens van Z.A. Trouwens heel Afrika ten zuiden van de evenaar-heeft de havens van Z.A. nodig, en heeft Z.A. als leverancier broodnodig. Ongeveer een miljoen zwarten komt van elders naar Z.A.' om een goede boterham te verdienen voor hun gezinnen; wanneer Z.A. tengevolge van sancties werk zou moeten stil leggen, zullen vermoedelijk die buitenlandse zwarten het eerst naar huis worden gestuurd, en niemand die ze opvangt.
In een recent krantenartikel **) werd "de economische realiteit van Zuidelijk Afrika" getekend (bedoeld: Z.A. mèt de 'Omringende zwarte landen); dit artikel toonde duidelijk aan dat het gewenste boycot op hoofden zal neerkomen, waarvoor het niet bedoeld was. Ook werd aangetoond de 'enorme rol, welke Z.A. in het continent Afrika speelt. Tanzania heeft havens, maar ligt kwetsbaar aan re·' bellenroutes. Angola heeft havens, maar geen toevoerwegen.
Samen kunnen ze de Z.A. havens nooit vervangen. Botswana en Mozambique zijn voor hun in- en uitvoer volkomen afhankelijk van Z.A. Over het ingeklemde Lesotho spreken we niet eens: ongeveer de helft van de beroepsbevolking werkt in Z.A.
De regering van Z.A. streeft allerminst naar hegemonie, en heeft haar wil tot samenwerking met minder gunstig bedeelde landen keer op keer bewezen.
Maar ze heeft haar handen vol met de binnenlandse problemen, die in hoge mate door het buitenland zijn Opgevoerd.
De eisen van die sanctievoerende landen, om b.v. de gewelddadige rebellie vrij spel te la:ten, (Mandela kon al lang vrij zijn geweest, mits hij een geweldloos optreden zou willen beloven!) zijn onaanvaardbaar voor een land, dat nog zelfrespect kent. President Botha zei het duidelijk: "als heel de wereld zich tegen ons keert, zullen wij het met Gods hulp zelf wel klaren. Maar we zijn geen natie van weekdieren". ' Als iedereen, "heel de wereld", op sancties aandringt, moeten we 'Ons trouwens afvragen, cif we in het goede schuitje zitten.
Meestal heeft de meerderheid geen gelijk. En de wereldopinie is waarschijnlijk de opinie van de media, beter gezegd: van de duistere machten achter de media. In elk geval is het treffen van sancties willekeurig, wijl zonder bevoegdheid.
Dat zal een christen aanspreken.
Daar komt nog bij dat de grondregel van het recht, nationaal zowel als internationaal, altijd geweest is: audi et alterem partem, hoor ook de andere partij], Het is de vraag, of het recht van wederhoor wel ooit aan Z.A. is geschonken. Ondanks het negende gebod. ***)
*) NRC-Hbl. 12-8-1986.
**) NRC-HbL 19-8-1986.
***) wie wederhoor wil toepassen leze het blad "Zuidafrikaanse Koerier", gratis verkrijgbaar bij de Z.A. Ambassade te Den Haag.