Zuid-Afrika, wat is er aan de hand? (2 - slot)
1986-02-14
- Jaargang 30
- nummer 7
Zwart tegen zwart
Zeker zult u op uw tv-scherm in Nederland wegvluchtende zwarten hebben gezien, op de huid gezeten door de blanke politie. Dat lijkt de oude strijd te zijn: blank tegen zwart.
Maar schijn bedriegt. In de huidige onlusten gaat het om zwart.
Een kleine minderheid uiterst militante UDF-mensen die niet op ordelijke hervorming wil wachten, maar hier en nu de grote omwenteling verlangt. Die ook goed georganiseerd schijnt te zijn, voor geweld niet terugdeinst en er ook in slaagt om zo intimiderend op te treden, dat het hier en daar een volslagen volksopstand lijkt; de UDF tegen de doorsnee zwarte burger.
Laten we ons niet vergissen. De meerderheid van de zwarte bevolking wenst deze gewelddadige revolutie niet, die wil zijn kinderen naar school toe sturen om te Ieren, in plaats dat zij die scholen boycotten of afbranden.
De meeste mensen hebben er geen belang bij bussen met stenen te bekogelen, benzinebommen rond te gooien want licht kan het alles bij eigen huis terechtkomen waar meubels staan waarop nog afbetaald moet worden. De doorsnee Zoeloeman heeft geen belang bij stakingen, want dan verliest hij zijn inkomsten. Wie werk heeft, doet zijn best het te houden in deze tijd van werkloosheid. Maar intimidatie in een samenleving waar het recht van de sterkste geldt, kan ver gaan. Met zovele Zoeloes al heb ik gepraat. Maar ik heb et nog nooit één ontmoet die een bloedige revolutie wil in de trant van de onlusten die we nu beleven. Ik heb al vele grieven gehoord (ik kom daar nog op terug) maar déze weg, daarvoor deinst men terug. Wel heb ik - meer dan eens - het verwijt gehoord dat de politie harder moet slaan om de rust te herstellen.
Nederland roept dikwijls ach en wee over die ellendige politie van Zuid-Afrika (en er zijn gekke dingen gebeurd), maar hier hoor ik vaak uit zwarte monden: treed krachtiger op.
Ik denk dat Bisschop Tutu een regelmatige gast is in de Europese huiskamers, maar zou Bisschop Mokoena daar ook op het tv-scherm verschijnen? Deze kerkelijke leider, die waarschijnlijk namens heel wat meer mensen spreekt, zei deze week: we verwelkomen de noodtoestand, want we zijn bezorgd over de plundering van winkels en het afbranden van scholen. Laat de politie maar ferm optreden, maar onderscheiden tussen werkelijke oproermakers, en de meelopers en de geïntimideerden.
Het helpt niet om die op te pakken en de werkelijke rakkers te laten gaan. En laten de mensen maar weten - zo zei hij dat de Zuidafrikaanse Raad van Kerken maar een minderheid vertegenwoordigt.
Vandaar ook dat toen het hier in Natal echt te gek werd, Inkatha optrad. Dat is de cultuurorganisatie van de Zoeloes onder leiding van, Chief Mangosuthu Buthelezi. Deze beweging, die ook verandering wil en niet zal rusten eer het zover is, wil dit geweld niet. En had met een paar dagen duizenden leden, allen Zoeloes, op de been die in de lokaties patrouilleerden en rust terug brachten. En waarom lukt het Inkatha heel wat beter dan de politie om de rust bij ons in Natal terug te brengen? Dat is een zaak van getallen; de helft van de manlijke bevolking in de steden behoort, aan Inkatha, maar dat is het toch niet alleen.
Een door blanken geleide politiemacht wordt wel verwelkomd om wet en orde te herstellen, maar roept tegelijk ook weerstanden op bij velen in ons door rassen gevoeligheid verdeelde land. Ik denk dat velen de politie wel verwelkomen maar het toch ook een goede grap vinden mee te doen tegen de politie die immers zo hatelijk kan optreden wanneer het om paswetten gaat en zo vele andere regels en voorschriften.
Verschillende motieven
Waarom elke keer die opstootjes, die soms in veldslagen ontaarden?
Dat ligt heel wat ingewikkelder dan men in West-Europa denkt.
Gerechtvaardigde grieven zijn er heel wat: gebrekkige behuizing in de steden, de oude knelpunten van het apartheidsbeleid, het instromingsbeheer naar de steden, de ongelijke kansen wat het onderwijs betreft, de grote werkloosheid met name in Oost-Kaapland waar de auto-industrie gecentraliseerd is en waar ook de meeste onlusten voorkomen.
Meer dan 50% van de mannen heeft daar geen werk. En een zwakke economie treft de halfof ongeschoolde zwarte het eerst.
Wat een drukkende uitzichtloosheid!
Veel blanken hebben geen flauw benul van de treurige omstandigheden waarin zoveel zwarten moeten leven.
Er is ook dom onbegrip verantwoordelijk voor ontevredenheid!
Velen - vooral onder de jeugdvergapen zich aan de blanke wereld en wensen net zulke huizen, banen en auto's. Maar willen daar niet komen via de lange omweg van vele jaren schoolonderwijs en hard werken. Men wil het als een present! Elke avond worstel ik met de zwarte kinderen van ons internaat op de zendingspost. Het gewone levenspatroon van enkele uren huiswerk maken per dag, zoals de blanke wereld dat kent, is iets vreemds. Daar wil men niet aan. Maar de verwachtingen zijn hoog gestemd: straks goed betaalde functies. Dat is de tragiek vaneen Derde-Wereldmentaliteit en Eerste-Wereldverwachtingen.
Behalve onbegrip - en we laten het evenzo grote blanke onbegrip buiten beschouwing - is er het verlammend gevoel van onmacht. Wat kun je er aan doen? Het helpt allemaal zo weinig!
Er is weinig werk. We gaan met duizenden naar school, we worden steeds meer in aantallen en puilen onze huizen uit. Het helpt toch allemaal niet en toe maar, je krijgt niet altijd de kans een bus te bekogelen en een winkel te plunderen, En wat objectiever bekeken: een Derde-Wereld-geboorteaanwas, een Eerste-Wereld-medische verzorging, we worden ijlings overstelpend velen in aantal in een economie die steeds minder mogelijkheden verschaft, wat kun je dan van de toekomst verwachten?
Er is nog iets dat meespeelt, dat hebben we aan Europa te danken.
En dat is het "anti-establishment gevoel" dat zich tegen alle gezag en orde, en geijkte patronen verzet. Uit de verte krijg ik de indruk dat dit levensgevoel in het Westen over zijn hoogtepunt heen is, maar hier komen we altijd wat achteraan.
De discussie over kernbewapening begint hier nu wat van de grond te komen, de t.v. begint homosexualiteit aan de orde te stellen, en zo zijn we hier ook wat laat met ons anti-establishment gevoel. Het zit op de met name Engelssprekende universiteiten ook in de lucht en het gaat de verstedelijkte zwarte jeugd ook niet voorbij.
Verder moet het woord "zonde" er nu toch echt wel bij. Zonde als verzet tegen de gewone orde van God om als gezinnen onze maatschappij te vormen. Hoeveel gewone gezinnen tref je in de zwarte samenleving aan? Ontstellend weinig! Hoeveel duizenden kinderen die nooit een vader gekend hebben. Het is al haast een gewoon patroon aan het worden dat moeder werkt, vader ergens is - onbekend, of bij een andere vrouw - en een grootvader of grootmoeder de kinder en verzorgt en groot grootbrengt.
Ik weet wel dat hiervoor ook maatschappelijke oorzaken.
aan te wijzen zijn, maar daarnaast is het ook een ordinair leven naar het vlees, een leven van ontucht. En Gods wetten worden niet ongestraft overtreden!
Hoeveel jongens en meisjes vind je niet die nooit een ouderlijke discipline hebben ondervonden, voor wie een vaderlijke hand vreemd is. We zien het hier op de zendingspost om ons heen.
Het zijn de boosdoeners van morgen. Deze tuchteloosheid heeft alles met de onlusten te maken! Uit een onderzoek van t.v.-uitzendingen is komen vast te staan, dat de gemiddelde leeftijd van scharen onruststokers tussen 14 en 15 jaar ligt. Het is niet ongewoon om in de leeftijdsgroep van 9-14 jaar veel jongens te, vinden die auto's in brand steken en winkels plunderen.
Een goedgeleide revolutionaire beweging, hoe klein ook, kan in een dergelijke samenleving heel wat mensen op de been brengen die uiteindelijk worden ingespannen voor iets dat ze nooit bedoelden.
Vóór-christelijke samenleving en Evangelie
Het Evangelie doet iets aan het volk, ook al beseft een volk niet dat wat het verkregen heeft aan waarden, aan het Evangelie te danken is. In veel van het Westerse denkklimaat proef je nog resten van het Evangelie, ook bij hen die het radicaal verwerpen.
Het Evangelie heeft respect voor het leven geleerd, iets van naastenliefde nagelaten en medelijden met het zwakkere. Maar evenzo mis je die sporen van Evangelieverkondiging in een samenleving, die maar gedeeltelijk of nog slechts oppervlakkig onder beademing van dat Woord geweest is.
Bij Nederlandse onlusten in Amsterdam werden tramrails losgerukt en ruiten ingegooid. Maar de zwarte samenleving is veel rauwer. Ik merk het dagelijks waar ik woon. Er is weinig eerbied voor het leven. Onlusten hier in zwarte woonbuurten zijn veel bloediger dan die in Amsterdam.
Gebouwen worden in brand gestoken, huizen met benzinebommen bestookt, winkels leeggeplunderd, mensen afgeslacht, de keel doorgesneden of verbrand. Dat werkt weer polariserend naar de blanken toe, die dat aanzien en zeggen: zie je wel, het zijn toch wilden, o maar die zelf weer niet inzien dat de andere waarden in hun eigen leven geen inherent bezit zijn maar geschonken door het Evangelie. In zulke bloedige, wrede onlusten, waar het recht van de sterkste geldt, is een gummistok flauw spul. Ik pleit niet voor politie-optreden dat moord met moord vergeldt, maar vraag wel dat men in West-Europa hardhandig politie-optreden niet moet meten aan: Amsterdamse onlusten. Wij leven hier in een andere wereld. En, nogmaals, hoe dikwijls heb ik zwarten al horen klagen over te slap politie-optreden.
Ik denk wel eens dat het probleem Zuid-Afrika te groot is voor deze aarde. Dat het teveel voor het menselijke vermogen is om met verschillende volken vreedzaam in één staatsbestel samen te leven. Als dat in het Westen al nauwelijks lukt, waarom dan hier wel, waar het probleem op vergrote schaal voorkomt?
Toch moeten we doen wat we kunnen. Er zal nog veel moeten veranderen. Niet alken wat wetten betreft, maar wat onbegrip, wantrouwen, onkunde en trots aangaat naar alle kanten toe.
Eigenlijk kan alleen uit de verzoening die van het Evangelie tot ons komt, iets wezenlijks verwacht worden. Maar ook Christenen vandaag verwachten het dikwijls van politieke oplossingen.
Toch hebben zij die wezenlijke oplossing in handen.
Laten wij elk in ons mini-wereldje, door nauwelijks iemand opgemerkt, maar verder gaan met het Evangelie van onze Heer. Dan lossen we op zeer kleine schaal hier en daar een rassenprobleempje op. En dat is al iets. Zending is toch nog zo gek niet.