Hij raakte hem aan
2011-05-13
‘Het Rijk van God is dichtbij gekomen. Het was Jezus’ eerste publieke woord en Hij illustreerde het vanaf dat moment ‘met tekenen en wonderen’. Zo ook deze genezing van een outcast. - Jaargang 55
- nummer 10
Een outcast, zeg dat wel. Hij leed zichtbaar aan een huidziekte, lepra of iets anders. En zo ernstig dat hij weg moest bij zijn gezin. Onvoorstelbaar. Vrienden, familie, wonen en werken, alles weg. Alleen op de wereld. En hoe vaak zullen ze hem toegesnauwd hebben: ‘weg jij’ of ‘maak dat je wegkomt’ - als hij iemand weer eens te dicht op de huid kwam.
Isolement
Een pijnlijke kant voor deze eenzame moet zijn geweest dat zijn alleen-zijn niet los stond van het Bijbelse gebod.
In Leviticus 13 en 14 lees je over een soort van medische controle en zo nodig isolement, als er sprake was van een blijvende huidziekte. Het waren maatregelen om de verspreiding van zulke besmettelijke kwalen tegen te gaan (Leviticus 13:45,46). Beter dat één mens lijdt, dan dat een heel volk aan ziekte ten onder gaat. Begrijpelijk, maar toch, je zult die ene maar zijn! Verlaten van mensen…en voor je gevoel misschien ook wel van God (Psalm 22)!
Wat een vreselijk isolement!
Je ziet zo wel een hele bittere kant aan chronische ziekte en blijvende handicap, namelijk die van het (groeiend) isolement. De ene nood brengt zo vaak andersoortige nood met zich mee. Denk maar aan ziekte, lichamelijk en psychisch, handicap, ouderdom, maar ook verlies van een geliefde. Verdriet op verdriet. Gelaagde nood. Als je goed in je vel steekt en weinig tegenslagen hebt, dan realiseer je je dat vaak te weinig.
Bewogen
‘Het Koninkrijk van God is dichtbij gekomen’, had Jezus gezegd.Wat is zo’n woord waard als er zo’n outcast in zijn buurt komt? Heel veel, blijkt dan.Waar anderen iets riepen als ‘maak dat je weg komt’, lees je van Jezus dat hij innerlijk bewogen is over deze mens. En waar anderen een wegwerpgebaar maakten, raakte hij de zieke aan – dwars tegen alle gedragscodes in.
Zo komt het Koninkrijk van God dus dichterbij in liefdevolle ontferming. Dat is de drive van onze Heer, diep van binnen, die hij zichtbaar maakt door die outcast aan te raken. Huid tegen huid. Gezonde huid tegen zieke huid.
Menselijke stap
Een bijzondere kant aan de reiniging van deze outcast vind ik ook, dat zulke bevrijdende momenten niet zonder initiatieven van menselijke kant zijn. Steeds weer: iemand staat op, besluit naar Jezus te gaan, wordt gebracht of stuurt een ander. En geloof maar dat er vaak veel voor nodig was om concreet zo’n stap richting Jezus te zetten.
Zeker voor de outcasts, zoals de heiden, de tollenaar of iemand die leed aan een afzichtelijke huidziekte.
Hier dus deze man, die – geloof het maar - veel heeft moeten overwinnen om de stap naar Jezus te zetten. Hij moest voorbij zien te komen aan de Bijbelse voorschriften uit de wet van Mozes en zich ook maar niet teveel aantrekken van de verwijtende blikken en harde woorden van de mensen rondom Jezus.
Bewogen
Maar zoals gezegd, Jezus is anders en raakt hem aan. ‘U omgeeft me voren en van achteren en legt uw hand op mij’ (Psalm 139). Aanvaarding in liefdevolle bewogenheid, dat is één. In een volgend moment brengt Jezus genezing: ‘Ik wil het: word rein’, zegt de Heer. Apart ook, om met dat woord van Jezus nog eens rond te kijken en de mensen te zien, die onreinheid veilig beperkten tot alleen de buitenkant van het leven. Waarbij de binnenkant privé kon blijven. ‘Want de gezonden hebben geen arts nodig’, zei Jezus niet lang daarna.
Donker
Tot zover de lichte, transparante kant aan Jezus’ reactie.
Echt het Koninkrijk van God dat zichtbaar wordt. Maar vervreemdend is het vervolg: ‘Jezus stuurde hem weg met de ernstige waarschuwing …’ Dat het een barse zin is, hoor je er niet direct aan af. Maar het is dan ook op zijn vriendelijkst vertaald, en dat niet alleen in de NBV!
Want de sfeer van dat ene zinnetje heeft iets van een briesend ‘weg jij’, heftig en emotioneel. En vervolgens werpt Jezus de gereinigde uit, zoals hij boze geesten uitwierp (Marcus 1:39). Lees je over dit moment bij Lucas en zeker Matteüs, dan vind je weinig en wat er is, is opvallend anders van toon.
Dat heftige vervolg bij Marcus is niet goed te rijmen met de Jezus van even eerder, die innerlijk bewogen was met de zieke, hem aanraakte en reinigde. Zulke emotioneel geladen afweerreacties verwacht je eerder uit de mond van de gewone man, die geconfronteerd wordt met zo’n onaanraakbare.
Breder
Misschien moet je deze wending van de evangelist ook wel breder trekken dan alleen gericht tegen deze ene mens, waarover de Heer een enkel moment eerder met ontferming bewogen was. Zoals de onreinheid ook zoveel breder lag, dan alleen bij deze zichtbaar zieke. Zou het niet breder zijn, zoals bij het graf van Lazarus, waar je leest dat Jezus ‘heftig in de geest bewogen werd en innerlijk in beroering raakte’. Ook zo’n moment waarop de Heer diep emotioneel reageert als hij de verwoestende werking van de dood voor zich ziet. En dat niet alleen in de kring rond Lazarus, maar breder. Niet anders is het hier in het begin van het evangelie, als de Heer geconfronteerd wordt met een mens, die bitter lijdt onder ziekte en isolement. Eén van de velen. Wat een destructieve macht gaat er uit van de boze en zijn tegenrijk!
Alle ruimte
Begin van het evangelie van Jezus Christus, zo schrijft Marcus in het eerste hoofdstuk. Het begin is er met het Woord van de Heer, dat het Koninkrijk van God dichtbij gekomen is. Zo is ook dit gebaar van Jezus en de reiniging van mens een begin van wat komen gaat. Met veel verlossing die in Gods hand ligt. God redt!
Maar ook met ruimte voor initiatief. Om op te staan en naar Jezus te gaan. En niet minder om in de naam van Jezus isolement en eenzaamheid te doorbreken.
Met ontferming bewogen. Soms ondanks sociale en religieuze codes. Jezus raakte hem aan. Die outcast.
Drs. Freddy Gerkema is predikant van de NGK Amersfoort-Noord en lid van de redactie van Opbouw.