Jozef, type van de komende Messias (Genesis 37)
1986-03-07
Het boeiende van de verhalen in Genesis over Jozef is, dat zijn levensweg zoveel lijkt op de levensweg van de Here Jezus Christus. Zoals de weg van de Here Jezus naar de verhoging toe door het lijden is heengegaan, zo gebeurt dat ook met Jozef. De weg naar de verhoging toe is een lange weg en gaat door grote diepten heen, vanwege de gehoorzaamheid. Juist op het punt van de gehoorzaamheid zie ik een overeenkomst. Jezus, die nee zegt tegen de verzoeker in de woestijn, Jozef, die nee zegt tegen de vrouw van Potifar. En deze gehoorzaamheid maakt de weg naar de verhoging zo lang.- Jaargang 30
- nummer 10
Verder valt op, dat de weg van vernedering, voor anderen een heilsweg wordt. Dat geldt zowel bij Christus als bij Jozef. Hun vernedering is tot heil van velen.
Bij Jozef zijn dat de broers, die hem dit kwaad hebben aangedaan.
Het kwaad dat zij tegen Jozef beramen wordt dan ten goede gekeerd, niet alleen voor Jozef, maar ook voor de broers, zij het tot hun beschaming.
In het leven van Jozef speelt de verkiezing een heel belangrijke rol, Allereerst de voorkeur van vader Jakob. Jozef is Jakobs lievelingszoon vanwege moeder Rachel, de vrouw van Jakobs voorkeur. En het is deze puur menselijke voorkeur, die voortdurend de verhoudingen binnen Jakobs huisgezin hebben vertroebeld.
Het is zo moeilijk om menselijke voorkeur zuiver te houden. En binnen Jakobs tenten heeft het tot grote konflikten geleid. Lees Genesis 29 en 30 er maar eens op na, waar' de rivaliteit tussen Jakobs vrouwen breed wordt uitgemeten. Deze rivaliteit heeft zich doorgezet onder de zonen van Jakob. Haat en nijd heeft Jakobs huisgezin in verschillende kampen verdeeld, en Jakob heeft dat vuurtje van de haat nog eens aangewakkerd door Jozef (een knaap van 17 jaar nog maar) zo'n bevoorrechte positie te geven. Vers 3: "En Israël had Jozef lief boven al zijn zonen; omdat hij hem een zoon des ouderdoms was; en hij maakte hem een pronkgewaad."
Een kleed, dat op koninklijke waardigheid duidde. Jakob zette Jozef op een voetstuk, verhief hem boven zijn broers.
Nu heeft een vader het recht om zijn voorkeur te laven gelden, maar is het wijs om die voorkeur zo te etaleren, dat je naijver en haat gaat kweken?
Heeft Jozef zich nu op deze bevoorrechte positie laten voorstaan?
Tal van uitleggers beantwoorden deze vraag bevestigend.
Jozef wordt meer dan eens beschreven als een verwaande jongeman, over het paard getild en heel erg ijdel. Ik zou liever wat aan de voorzichtige kant blijven. De Schrift tekent ons Jozef in deze verhalen juist als een man, die dicht leeft bij de Here, zijn God. Een man, die in de vernederingen geduldig en gehoorzaam is, en dat past niet bij het beeld van een ijdele kwezel.
Ik denk bijv. aan dat prachtige verhaal uit Genesis 39, waar Jozef in de verzoeking staande blijft. De. rechtvaardige, die van harte leeft naar Gods geboden.
Maar die dromen dan? Komt Jozef daarin niet naar voren als iemand, die zichzelf koning gedroomd heeft? En die dat in geuren en kleuren vertelt aan zijn broers om hen de ogen uit te steken?
Als ik het goed zie, dan spreekt in deze dromen Gods verkiezing een rol. Hier in de dromen wordt op verborgen wijze de toekomst opengelegd voor Jozef en zijn broers. Jozef is door de Here God er toe bestemd om grote dingen te doen. Dat willen die dromen duidelijk maken. En het zijn de broers die daar over vallen.
Die daartegen ageren. Zoals altijd, Gods verkiezing is vaak een schop tegen het zere been.
Gods verkiezing is altijd weer een aanslag op onze menselijke trots. Neem je het of neem je het niet. Accepteer je Gods weg in dezen of verzet je je tegen Gods heilsplan. Bij de broers heeft Gods verkiezing de haat nog meer aangewakkerd.
Vers 8: "Toen haatten zij hem nog meer om zijn droom en om zijn woorden."
En vers 11: "Zijn broeders dan benijdden hem, maar zijn vader hield de zaak in gedachten." Bij vader Jakob is in ieder geval een belletje gaan rinkelen. Heeft hij in de gaten, dat zijn zoon niet aan het grootspreken is, maar dat er veel meer aan de hand is?
Vanaf nu Egt alles wat er over Jozef verteld wordt onder de klem van deze dromen. Bij het lezen hechten deze dromen zich vast op ons netvlies en dat is van invloed op heel het verdere lezen in het boek Genesis.
Gods verkiezing zegt ons dat het naar de verhoging toe gaat, ook al lijkt dat er aanvankelijk helemaal niet in te zitten. Want de geschiedenis buigt om in een richting, die haaks op Gods uitverkiezing staat.
Het vervolg van het hoofdstuk beschrijft ons het begin van Jozefs vernedering, waarbij het door grote diepten heengaat.
Maar daarover een volgende keer.