Boekbespreking
1986-03-07
H. Faber (redactie): Pastoraat - balansen perspectief – 2- Uitgave van J. H. Kok, Kampen. 208 pag.- Jaargang 30
- nummer 10
Prijs f 37,50.
Je hoeft het inhoudelijk met wat in een boek geboden wordt niet in alle opzichten eens te zijn om toch waardering te hebben voor verschillende onderdelen daarvan. Dat is wat mij betreft het geval met dit forse boek over het pastoraat.
Uiteraard kunnen we niet aan elk hoofdstuk het volle pond geven in deze bespreking. Maar enkele zinnen willen we eruit lichten en van kommentaar voorzien.
H. van der Geest is supervisor in Zürich en Nederlander van geboorte.
Hij schrijft op een boeiende wijze over het onderwerp: "Spreken over God en geloof in kerkdienst 'en pastoraat". Er zijn uitdrukkingen, die mijn hartelijke instemming hebben. Ik noem er drie zoals ik ze aantrof op pag. 15: "Zware theologische uitdrukkingen horen niet in een preek, tenzij dan als heldere, korte samenvattingen en benoemingen van wat verhaald werd".
"De kerk is geen servicestation."
Over een verandering van de persoonlijke houding van de predikant: "In dit opzicht is homiletiek (predikkunde): werken aan zichzelf."
Op pag. 13 lees ik: "Predikanten hebben hun emoties echter meestal te zeer onder controle"
- Dat zit nog! "Een geschreven preek is een handicap" - Akkoord, maar voor de meesten is een ongeschreven preek een nog grotere handicap. Was het maar zo, dat we het allemaal als verkondigers van het evangelie zonder papier konden!
"Wie geschreven taal uitspreekt is onpersoonlijk" - Dan zijn de meeste preken onpersoonlijk.
Maar is het niet mogelijk bij het uitschrijven van de preek wat meer rekening te houden met de spreektaal en zich tevens te veroorloven van het papier zo nu en dan los te komen? Daarin verheugt zich in doorsnee inderdaad de gemeente.
M. B. Blom, oorspronkelijk NH predikant, maakt uitstekende opmerkingen over: "Pastoraat bij sterven en verlies." "Het plotseling overlijden van een door ons geliefd persoon heeft tot gevolg, dat wij gedesoriënteerd raken. De opgave waarvoor de nabestaande gesteld wordt is, dat hij zich moet heroriënteren ten opzichte van de dode, zichzelf, de omgeving en God." (pag. 25).
W. F. O. B. Stange evenals Blom thans als pastor aan een ziekencentrum verbonden schrijft over: "De ziekenhuispastor bij de kinderen."
Terecht brengt hij te berde, dat de pastor merkbaar deel moet uitmaken van de grote samenleving in het ziekenhuis terwijl het in zijn positie behoort duidelijk te zijn, dat hij door een Ander is gezonden. Hij moet zich niet laten meezuigen door mensen en omstandigheden. Hij moet dus wèl naar anderen luisteren, maar ook voortdurend op zichzelf letten. Hij maakt deel uit van zijn eigen werk. A. J. van den Blink, die zich in Amerika -heeft bekwaamd in gezinstherapie schrijft over: "Gezinstherapie en pastoraat." Deze auteur levert materiaal waarmee men uit de voeten kan. Eén zin uit zijn betoog: "In feite is het zo, dat de pastor, omdat hij traditioneel het privilege heeft zijn parochianen te bezoeken, een ongekende gelegenheid heeft gezinnen in hun doen en laten te observeren en hun daardoor hulp te bieden" (pag. 80).
W. Zijlstra (van hem vinden wij in het begin van dit boek geen nadere gegevens vermeld) heeft een fiks hoofdstuk gewijd aan: "Pastor - een 'onmogelijk' beroep". (pag. 122-131). Via een praktijkvoorbeeld worden we in het onderwerp ingeleid. Het is jammer, dat het optreden van de pastor in Christus' Naam niet direkt gerelateerd wordt aan de Bijbel. De idee van een geprolongeerde incarnatie, waarin het Woord van God vlees wordt in menselijke woorden is als on-Schriftuurlijk af te wijzen, (pag. 127). De bijdrage van Catharina J. M. Halkes: "Vrijheid en cultuur - Een feministisch perspectief -" heeft bij mij veel weerstand opgeroepen, Hier' wordt een feministische theologie als model van een bevrijdingstheologie aangeprezen. Wij mogen een toekomst verwachten, die mee door ónze medewerking er komen kan en komen zal. "Elke vorm van bevrijding is een gedeeltelijke verwerkelijking van dé vrijheid, die Jezus ons heeft gebracht." (pag. 176).
Hoe ongenuanceerd één en ander ook klinken mag, de bedoeling is overduidelijk. Deze interpretatie van het Rijk Gods staat haaks op het getuigenis van het Woord van God en leidt de wereld op een dwaalspoor.
We hebben met interesse van dit boek kennisgenomen. Men kan er veel uit leren. Pastores kunnen voor het doordenken van verschillende problemen een dankbaar gebruik maken van wat op ettelijke pagina's geboden wordt. Maar een kritische benadering van verschillende verwoorde gedachten en ideeën is wel noodzakelijk! Het boekwerk is netjes uitgegeven zoals wij van Kok gewend zijn!