In geuren en kleuren
1985-08-23
In de strakblauwe lucht, nauwelijks gearceerd door enkele windveren, staat een koperen zon te stralen. Een natuurverschijnsel, dat in dit land zeldzamer 'is dan het Noorderlicht. Het moet ten volle worden genoten. Want de vele koude, natte, stormachtige en eenzame maanden worden in enkele weken van uitbundig voorjaar goedgemaakt. Na eindeloze voorbereiding van bladruimen, varens beteugelen, onkruid wieden, en beukenheggen snoeien, is eindelijk het korte zomerfeest aangebroken. Dies zetten wij ons in tuinstoeltjes, ontbloten ons voor zover vandaag nog betamelijk heet, en geven ons over aan de zon en aan de geuren en kleuren van een oude Schotse tuin.- Jaargang 29
- nummer 32
Die tuin is natuurlijk een erfstuk van vroegere bewoners. Men zegt dat alleen oude tuinen velden van bluebells kunnen opleveren; welnu, onze tuin heeft veldjes van bluebells. O pardon, u denkt bij bluebells aan die ongerokte Londense dansmeisjes? Wees niet bang: hier zijn het de porseleinblauwe bloemtrossen die bij honderden, zo niet bij duizenden, kleur geven aan ongeschoren grasbermen.
Wel is onze tuin oud - het huis is van 1892. Zo zijn er bossen rododendrons die tot zes meter hoog reiken. Wanneer die in bloei staan kunnen we de pracht niet op. En het oude gazon, de trots van Schotse landhuizen, dat acht bij twintig meter meet, ligt er als een fluwelen tapijt bij, deels beschaduwd door oud geboomte. Kijk, de honden hebben er hun plekje gevonden: ze liggen, volkomen wezenloos, uitgebreid te genieten, te lui om naar een bij te happen. Alleen wanneer een van Maclaren's schapen of lammeren zich wat dicht bij de heg waagt, grijpen ze even met scherp geblaf in - om dan tot hun rust terug te keren.
Wanneer die weinige zomerse dagen zijn aangebroken, wil je de maanden van voorbereiding en wachten vergeten. Zoals een moeder lacht om haar nieuwe kind en de voorafgaande moeiten vergeet. Wat overblijft is een stil genieten, elk jaar weer, van de onbegrijpelijke schoonheid van onze Schepper, die de kleuren en geuren wegschenkt in tomeloze overdaad. Bossen azalea’s in geel, oranje, rood en roze worden afgewisseld door rododendrons in wit, blauw, paars en rood, steenrood en teer roze, daartussen staan akelei, judaspenning, digitalis, berenklauw. asters, warmgele brem en stekelbrem.
En dan zwijgen we van het kleingoed: de witte, paarse, rode en blauwe of kopergele heide, die ons wel acht maanden per jaar. vreugde biedt; de wilde aardbeien, die als bodembedekkers vele vierkante meters onkruid weghouden en verrukkelijk geuren; de cotoniaster, die het oude huis omzoomt en de wilde kers en kamperfoelie, die tot de bovenramen groeien en hun geuren tot in de slaapkamer brengen.
Aan drie kanten wordt de tuin omzoomd door zwaar geboomte: eiken, berken, tuya's, beuken,esdoorn, lariks en waaibomen. De achterkant, die op Maclarens eindeloze grashellingen uitziet, ligt hoger dan de bovenverdieping van het huis; maar de voorkant, langs de weg, ligt wel tien meter lager dan het huis. De tuin ligt dus goeddeels tegen een steile heuvelhelling. die alleen begaanbaar is gemaakt door vele weggetjes, trapjes en brugjes, om brekebenen te voorkomen. Welnu, die steile hellingen staan goeddeels vol met rhodo's, jonge naaldbomen en geurende kruiden. Daartussen een tuinbeeldje: een luitspelende putto, die peinzend het landschap overziet.
Vanmorgen liep ik bij onze dokter binnen. Laten we zeggen: om even zijn pols te voelen en hem in de ogen te zien.
- Hoe kom je zo lekker bruin? vroeg hij een beetje jaloers.
- Van het buiten zitten, al drie dagen lang.
- Luieren? vroeg hij een tikkeltje uitdagend.
- Lezen en nadenken.
- Over wat?
- Over Chagall, een kleurrijke schilder, die door de kleuren van de natuur was gegrepen al van vóór zijn geboorte. Hij overleed helaas dit voorjaar, bijna een eeuw oud.
- Schrijf je erover in je weekblad?
- Als ik ermee klaarkom, ja.
- Krijg je wel eens respons van jouw lezers?
- Genoeg om ermee door te gaan. En luieren heb ik nooit geleerd.
- Jij bent altijd bezig en je zou anderen stimuleren.
- Als langzame Schotten zich zouden laten stimuleren, zou het land er anders uitzien.
- Maar of het er beter uitzag is voor mij nog een vraag.
Onze dokter is een echte Schot. Hij aanvaardt de schoonheid van Gods natuur als zijn geboorterecht.
Zijn vader was ook arts, die sprak nog Gaelic: werd ingezet bij de ontruiming van het eiland St Kilda in 1930. De eilandbewoners geloofden een regeringsarts niet, totdat iemand het in hun eigen taal doorgaf. Toen gehoorzaamden ze. Dokter lain toonde me zijn witte en paarse seringen: bloeiden voor het eerst na vijf jaar! Als het even meezit komt hij vanmiddag met zijn vrouw theedrinken en de tuin bezien. Zijn hond Broek is een zoon van onze Happy en derhalve een halfbroer van Lucky. Zo iets geeft banden, want in dit land is een huisdier bijna zo belangrijk als een kind.
We missen in onze tuin de tien duizenden zangvogels van Vierhouten, die op voor- en najaarstrek ons aandeden. Maar we mogen niet mopperen, een mens kan niet álles hebben. We hebben hier altijd de merels en lijsters, de koekoek in de verte en het roodborstje op de punt van je spade, de vinken en gorzen, de tjiftjafs, mezen en andere zangertjes. Boven ons cirkelt het buizerdpaar, op zoek naar een muisje. Rond de berg zweeft de adelaar. Bovendien hebben we wilde duiven en meeuwen in overvloed en tegen de avond volgen enkele vluchten talingen, soms eenden, de loop van de River Orchy.
Naar het Zuiden hebben we wat hoog geboomte gedund, zodat we uitzichtkregen op de heuvelrij aan de andere kant van het Orchy-dal. Zo zien we de jonge aanplant. van Staatsbosbeheer, die aan de horizon het groene kantwerk van jonge sparren spruiten vertoont. Midden daarin staat het Duncan Bann-monument met zijn doorzichtige koepel, die naar het model van de oude Druïdentempels is gebouwd: rond, naar boven; ook naar alle zijden open, en met een lange opklimmende toegangsweg.
Onze buurman Maclaren klimt per Landrover langs zijn schapen en schat de lammeroogst van het jaar. Het zijn er honderden, die de laatste weken vrijwel voor onze ogen werden geboren. Kleine mekkerstemmetjes eerst, wildebrassen even later, stoeiende rammetjes na een paar weken en schreeuwerige jonge dieren, wanneer ze na drie maanden worden gescheiden. Maclaren kan tevreden zijn: de rammen en ooien deden hun plicht, een tegelijk de zijne.
Buurman Cowan heeft zijn gazon klaar. Het wordt stil in zijn tuin. Als wij een paar weken weg zijn bewaart hij de sleutels van ons huis. Ook scheert hij de wegbermen voor ons hek Hij houdt van een nette omgeving en van Groninger ontbijtkoek. Voor het laatste zorgen wij - voor het eerste hij.
Een militaire helikopter komt traag over vliegen. Genietend - van de zon, de geuren en de kleuren, waag ik het even mijn schrijfblok te heffen, bij wijze van groet. Een handje wuift terug. In het open veld zou niemand dat durven te doen: want wuiven naar een heli betekent dat je in nood zit en de heli is verplicht te landen. Maar vandaag en hier kan alles.
Vandaag is het de dag, die God ons schenkt. Daarom groeten wij elkaar. Vandaag viert de natuur haar zomerfeest. De bijen gonzen van de ene bloem naar de ander. De mens laat zich gaarne bedwelmen door de diepe parfums van azalea en kamperfoelie. De mens plukt de dag en geniet voor een heel jaar. Zijn hart zendt een woordloos dankgebed op naar boven - ook een wederkerige groet.
Salomo, de grote Salomo, kenner van bomen en planten, van dieren en bloemen, was In al zijn rijkdom niet zo goed gekleed als de bloemen in onze tuin. Met één vrouw zijn wij rijker dan Salomo met vierhonderd, plus de rest.