Het oordeel van de liefde
2008-03-14
Het Vrijgemaakte experiment, met zoveel elan begonnen in 1944, lijkt in onze tijd op z'n eind te lopen. Onder 'Vrijgemaakt' versta ik nu de geloofsstijl waarin Gehoorzaamheid, als menselijk antwoord op Gods beloftewoord in het verbond, kapitaal geschreven werd, met als gevolg enerzijds een neiging tot verwaarlozing van andere aspecten van het geloof, en anderzijds nogal eens meningsverschillen over de precieze invulling van die gehoorzaamheid.- Jaargang 52
- nummer 6
In onze tijd worden de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt als geheel steeds gewonere kerken, terwijl er tegelijk kleine groepen zijn die onverkort vasthouden aan de oude opvattingen en pretenties, maar die intussen zichzelf verteren in telkens nieuwe twisten over almaar onbenulliger onderwerpen.
De polarisatie tussen de verschillende kanten kwam pijnlijk aan het licht in de discussie rond het geruchtmakende interview met George Harinck in het Nederlands Dagblad (26 januari). Hij deed daarin een aantal opvallende en omstreden uitspraken over het deelnemen aan de Rooms-katholieke mis, over homoseksualiteit en over de vrouw in het ambt.
Of het slim was om dergelijke dingen in de krant te zetten is een vraag die ik niet ga beantwoorden; ik beperk me tot de vaststelling dat Vrijgemaakten geen groot gevoel voor tact en timing lijken te hebben.
De reacties op het interview waren heftig. Via een anonieme website kon kritiek geleverd worden op Harinck; ten gerieve van de gebruikers kon zelfs de voorgekookte tekst van een bezwaarschrift worden gedownload.
Dat liep anders dan gepland: verreweg de meeste bijdragen waren lovend t.a.v. Harinck. In een toonsoort overigens die dikwijls niet onderdeed voor die van de organisatoren van dit gebeuren, zij het met een ander voorteken.
Is het toeval dat ds. Jan Kuiper juist nu in de (Vrijgemaakt) Gereformeerde Kerkbode (22 februari) een artikeltje schrijft over 'Het oordeel van de liefde’? Zonder dat zijn naam genoemd wordt (wel die van Johan Heesters, de omstreden 104-jarige acteur en zanger met het foute verleden), lijkt Harinck bepaald wel in beeld te zijn.
Kuiper kiest z'n insteek in 1 Korintiërs 13, en dan met name in een couplet uit de berijming daarvan, Gezang 92 uit het Liedboek: O liefde, gij neemt haat en boosheid en zelfzucht en schande in ongeveinsde argeloosheid de wapens uit handen.
En hij vervolgt:
Menselijk is het om te wantrouwen. () Dan is zo'n hoofdstuk wel heel lastig.
Want stel dat je gelijk hebt en dat achter dat brave uiterlijk en de keurige uitlatingen inderdaad een schurk schuilt, dan zegt Paulus dat dit wantrouwen de zaak juist erger maakt.
Dat zelfzucht en schande alleen machteloos worden door de liefde. Dat je het goede van elkaar denkt als broers en zussen.
Het goede denken We hebben belijdenis van ons geloof gedaan. Velen van ons hebben ook nog eens als ambtsdrager nadrukkelijk ingestemd met de belijdenis van de kerk en die ondertekend. Ik denk niet dat je op zo'n moment de reikwijdte van je jawoord beseft. () Je spreekt op dat moment vertrouwen uit, samen met de belofte je eraan te houden. In de kerk mag je dan ook daarna wat iemand zegt, plaatsen binnen dat klankbord van de belijdenis.
Het was toch geen ritueel zonder inhoud. Als hoorder denk ik het goede in de lijn van Paulus en pas ik zijn of haar uitlatingen binnen dat kader. Hiermee schaf ik de noodzakelijke waakzaamheid niet af en ook niet de vrijheid om elkaar op afdwalingen te wijzen. Maar ik heb wel geleerd dat wie wantrouwend in de kerk zit, de Geest heel wat in de weg legt. De weg van de liefde gaat dus niet alleen over iemands verleden, maar ook over vandaag. Over verschillende ideeën die binnen de kerk leven en over je eigen geloofsgroei en hoe gemakkelijk die gestremd wordt in al dan niet terechte verontwaardiging over wat nu weer gezegd wordt.
De mantel der liefde Welke mantel der liefde bedoel ik? Die van het Nederlandse spreekwoord, waarbij die mantel een vloerkleed wordt waar je alle narigheid van het verleden onder verstopt, of die van de zonen van Noach, die de ontluistering van hun vader echt wel zagen, maar er voor kozen zijn naaktheid te bedekken? Paulus heeft in het hoofdstuk over de liefde de laatste op het oog. Ook als je iemand op een overtreding betrapt, (Galaten 6, begin) wijs je hem terecht in zachtmoedigheid.
Je doet niet net alsof je niets ziet, maar je hebt ook geen behoefte om de dingen uit te vergroten en rond te bazuinen. Je kiest voor de weg van opbouw en vrede en samen groeien naar Christus, het hoofd toe.
1 Corintiërs 13. Je kunt het hoofdstuk niet vaak genoeg lezen. Ook om je eigen boosheid en tunnelvisie de wapens uit handen te laten nemen.
M.H.T. Biewenga
Drs. Menko Biewenga is predikant van de NGK in Enschede.