Het Concilie van Chalcedon van 451
1985-09-06
...in twee naturen onvermengd, onveranderd, ongescheiden, ongedeeld...- Jaargang 29
- nummer 34
(Canones van Chalcedon)
Tezamen
Het duurde van 8 oktober tot 10 november 451. Meer dan 500 bisschoppen waren in het schip van de Kerk van St. Eufemia vergaderd, Chalcedon, gelegen aan de Oostkant van de Bosporus, tegenover Constantinopel, de grote Rijkshoofdstad, was een tijdlang de belangrijkste plaats van de Christenheid. Wat daar gebeurde had grote betekenis.
Niet alleen voor die tijd was "Chalcedon" van het grootste gewicht; in meer dan één opzicht is het dat nog steeds. Al was het alleen maar omdat 'daar opvattingen over de Christus werden.
geformuleerd die leidden tot de breuk van de Katholieke Kerk met a) de Kopten uit Egypte en Abessynië, -b) de Armeniërs en c) de Nestorianen, ook wel de 'Chaldeeuwse christenen' geheten. Dat samenzijn leidde dus tot uiteengaan.
En tot op de dag van vandaag is het schisma van 451 niet hersteld, zij het dat in deze tijd de afgescheiden Oosterse kerken op oecumenisch en ander niveau weer relaties met de Orthodoxe en Katholieke Kerk hebben gezocht.
Tegenstelling en Evenwicht
In zestien lange en vaak turbulente zittingen vervatten zij wat tot op de dag van vandaag de orthodoxe geloofsregel aangaande Christus’ persoon IS gebleven".
Daarnaast, in de woorden van de hier geciteerde Prof. Frend, kerkhistoricus aan de Universiteit van Glasgow en uitermate deskundig op dit punt, "hebben ze geprobeerd voor een aantal vraagstukken betreffende kerkelijke tucht regels op te stellen, met inbegrip van <depositie die moest worden toegekend aan de zetel van Constantinopel aan de bisschoppen beter bekend als het Nieuwe Rome". 1) De beroemde uitspraak, die bovenaan dit artikel [is geciteerd, werd gedaan tijdens .de zesde zitting, op 25 oktober 451.
Naar we nog hopen te zien, bevatten de hierboven geciteerde woorden (in het Grieks "a-sunchutoos, a-treptoos,'a-di(h)airetoos en a-chooristoos") "een schat aan controverse".
"Bijna elk woord had voor de ondertekenaars een technische en specifieke betekenis". De woorden voornoemd "gaven een keurig evenwicht weer tussen elkaar beconcurrerende theologische meningen" . Felle tegenstellingen 'kwamen tijdens de zittingen naar voren, pauselijke legaten werd toegevoegd: "Deze mannen zijn Nestorianen, laat hen teruggaan naar Rome". De vertegenwoordiger van de keizer moest tussenbeide komen.
Maar er kwàm een document, dat "een beslissende uitwerking zou h van het christendom in het Middellandse Zeegebied" . Achter de opvattingen die op het Concilie tegenover elkaar stonden "lagen twee verschillende interpretaties van Christus' werk en zelfs de aard van zijn kerk alsook aangaande zijn wezen. Deze verschillen waren zich al gaan verharden langs culturele en aardrijkskundige lijnen. Alexandrië, Antiochië, Rome en Constantinopel stonden op het Concilie tegenover elkaar als vertegenwoordigers van elkaar potentieel uitsluitende tradities hebben op de geschiedenis
Consequenties
Uiteindelijk heeft deze scheiding waarschijnlijk bijgedragen tot de overwinning van de Islam in een groot deel van het Christelijke Rijk. Een groot deel van de afgescheiden kerken koos (min of meer bewust) liever voor onderwerping aan Mohammeds opvolgers dan voor terugkeer tot Rome of Constantinopel. Inderdaad, verreikende consequenties!
Het is goed om ook deze laatste - nogal gecompliceerde - fase in de ontwikkeling van de Christologie te volgen. Daarover gaat dus deze laatste serie artikelen.
Noten
1) en 2) W.H.C. Frend. The Rise of tbe Monophysite Movement, Cambridge University Press, 1972. pp. 2, 4, 5.