Pastorale notities
1984-11-30
Dit latijnse woord betekent onder meer: het brengen van offers om de gevolgen van kwade voortekenen af te weren; en verzoening met de goden.- Jaargang 28
- nummer 45
Onder deze titel schreef dr A. P. Muys in "Opbouw", in 1961.
Ik heb het artikel niet meer, maar de hoofdlijn heb ik onthouden.
Het onderwerp is, 23 jaar nadat het artikel gepubliceerd werd, actueel. Dr Muys vertelt dat de oude Grieken en Romeinen oorspronkelijk dachten dat ze 'Onheilendoor offers konden keren, maar dat ze later tot de conclusie kwamen, dat het zo niet altijd kon. Immers, de machtige oppergod Zeus kon het niet keren dat zijn eigen zoon Sarpedon (de moeder was Europa) voor Troje sneuvelde.
Zeus was ook zelf gebonden aan de "beschikking", het "lot", zo leerde de griekse dichters en wijsgeren al spoedig. Dan is de volgende stap spoedig gemaakt: Als de goden "er ook niet altijd wat aan kunnen doen", dan is het maar het beste, om de positieve kanten te zien van rampen, zoals oorlogen, misoogsten, ziekten en dood. Dan kun je van onheilen maar beter zeggen, dat ze "ergens goed voor zijn". Je hebt er dan vrede mee, dat alles niet loopt zoals je wel zou willen. Dan doen we ook maar de volgende stap: Als er een "Nut der tegenspoeden" is, zoals bijvoorbeeld de Camera Obscura van Hildebrand ook nog betoogt, dan moet men geen moeite doen, althans niet veel moeite doen, om de onheilen af te wenden. Ze hebben immers veel nut en waarom zou je het nuttige en natuurlijke beloop der dingen tegenhouden?
Echt bidden tot God heeft ook niet veel zin - laat maar.
Hèt onderwerp anno 1984 is de vraag" Waarom het kwaad goede mensen treft" en of God er niets aan doen kan dat er zoveel ellende op de wereld is.
Wat betekent het gebed? Doet het werkelijk iets? Komt God erdoor tot andere gedachten?
"Verbidden", "zich laten verbidden", is dat echt zo bedoeld zoals het in de bijbel staat, of is het maar "bij wijze van spreken"?
Is God gebonden aan een (Zijn) eeuwig raadsbesluit, waarvan Hij dus nooit afwijkt?
Dit zijn geen vragen voor een forum, op een discussieavond, want dit zijn vragen die gesteld worden door een geslagen of zelfs verslagen mens. Het onheil heeft hem of haar getroffen. Er ligt een dode boven, in de slaapkamer. De troosters komen.
Familie, de dominee, een ouderling.
Ze weten niet, wat ze zeggen moeten. Gelukkig maar.
Als er nu maar niemand zegt: "Je moet maar zo denken, dit sterfgeval is ergens goed voor.
God zal er Zijn wijze bedoeling wel mee hebben". Iemand zegt dat, omdat hij een theorie wil hebben, die zijn vragen beantwoordt.
Men wil van de vragen af. Maar is dat nodig of wenselijk?
Is het zelfs mogelijk om bij het onheil een antwoord te geven op de vraag: waarom? Dat kan immers alleen als we in een concreet geval zouden weten, dat het onheil een straf van God is.
Maar weten we dat wel ooit?
We blijven dus zitten met de vragen. Maar wie door de diepte ging, getuigde wèl naderhand, dat God je door het donkerste dal heendroeg, al gaf Hij geen antwoord op de vraag, waarom je zo lijden moest; of zo geslagen worden.