Lees eens wat anders
1986-11-21
Dit wordt een stukje, speciaal voor scholieren. Over niet al te lange tijd beginnen de tentamens weer en van te voren moeten de befaamde literatuurlijsten worden opgesteld. Elk jaar zitten scholieren weer met de vraag welke boeken ze voor die tentamens zullen lezen. Ik wil hieronder een paar hints geven waar ze misschien hun voordeel mee kunnen doen.- Jaargang 30
- nummer 45
Allereerst zou ik tegen iedereen die een tentamen moet doen, willen zeggen: verplaats je eens in de situatie van de leraar die het tentamen moet afnemen. Stel je voor dat je dat werk nu al een aantal jaren hebt moeten doen. Dan is het een verademing als een leerling eens met een wat originele lijst op de proppen komt, niet zo één van dertien-in-een-dozijn, maar één die duidelijk blijk geeft van een persoonlijke keuze. En wie dat niet lukt, laat die dan in elk geval eens een paar boeken lezen die niet op de traditionele lijsten voorkomen.
En: laat nou maar die Herberg met het hoefijzer, Orpheus in de dessa, Oeroeg en Het bittere kruid! O, het zijn heus wel goede boeken, daar niet van, maar het wordt voor een leraar zo'n afgezaagd programma.
In de tweede plaats: die leraar kan ook niet alles lezen. Hij heeft het in de tijd van het schoolonderzoek al druk genoeg, aan lezen komt hij dan nauwelijks toe. Wat doet hij dus? Hij grijpt óók een uittrekselboek uit zijn kast, als hij een boek tegenkomt dat hij niet kent' of dat hij niet zo helder meer voor de geest heeft. En ze staan er heus wel: Literama, Studeo, Gielen, om maar een paar te noemen. Maar ik heb sterk de indruk dat veel van mijn collega's nauwelijks op de hoogte zijn van het bestaan van Uitgelezen en van de besprekingen door Werkman: Aangekruist en Boekopener. Ten zeerste aanbevolen overigens! Het is te betreuren dat ook christelijke leraren dikwijlszoweinig interesse hebben voor boekbesprekingen vanuit een christelijke visie. En tóch is het goed juist van zo'n christelijke visie kennis te nemen want uiteindelijk draait het bij elk goed literair werk toch om de vraag: wát heeft de schrijver ons te zeggen?
Wat de leraar die een beetje bij de tijd is, wel bezit, dat is: Prisma Uittrekselboek. Daarvan is nu ook een tweede deel verschenen. Ik zou zeggen: koop die boeken! Er Worden moderne romans in behandeld, ook minder bekende (l) endat gebeurt op zo’n manier dat er voor de leerling bijna niets te doen overblijft.
Je hoeft alleen nog maar het besproken boek te lezen, de bespreking ervan goed te bestuderen en op het tentamen kan je weinig meer gebeuren. Die Prisma boeken hebben één bezwaar: een leraar kan bijna geen vraag meer bedenken die daar niet beantwoord is.
Wie zich afvraagt, welke romans hij misschien interessant zal vinden, kan eerst eens de samenvattingen doorlezen en dan zijn keuze maken.
Het nadeel is dan natuurlijk wel dat de afloop van het verhaar:l al bekend is, maar het voordeel weegt- daar wel tegenop: je hebt nu minder kans aan een boek te beginnen dat je niet kan boeien. En "technisch" zijn die Prisma Uittrekselboeken erg goed. Alle bekende elementen uit de moderne romananalyse komen er aan de orde, ook aan de thematiek wordt de nodige aandacht besteed. Het is jammer dat de samenstellers geen of heel weinig aandacht besteden 'aan de ethische waarde van de besproken werken, maar dat is dan ook iets waar de lezer, zelf nog maar eens over na moet denken.
Het is trouwens, ik zei het al, een onmisbare zaak bij Elka boek dat je ·leest. En daarbij kunnen vooral de besprekingen van Werkman een goede steun zijn.
De uitgever van Prisma heeft overigens meer in zijn fonds dat de moeite waard is. Er is nu een nieuwe serie Nederlandse Letterkunde; ik vestig speciaal de aandacht op.
het deel over de Historische roman.
En verder noem ik de nieuwe uitgave van een boekje dat tamelijk zeldzaam geworden is, maar dat waarschijnlijk bij jongeren wel in de smaak zal vallen: "Uit het Leven", door Arij Prins.
Uiteraard kan ik niet aan het opsommen blijven, Ik wil alleen nog eens noemen: "Joab", door Hellema.
Het verwondert me dat dit boek niet meer belangstelling heeft gekregen. Tenslotte is er natuurlijk het laatste boek van Maarten 't Hart: "De Jacobsladder", Wie het met mijn kritiek (Opbouw 7-11-86) niet eens is, moet me maar eens schrijven, Succes bij de tentamens, en: lees eens wat anders dan iedereen!
Prisma Uittrekselboek. deel 1 en 2.
Uitg.: Het Spectrum, Utrecht.
Uitgelezen, acht delen. Uitg.: Ned. Bibilotheek ' en Lektuurcentrum, Den Haag.
H. Werkman: Aangekruist en Boekopener. Uitg. De Vuurbaak, Barneveld.
Hellema: Joab. Uitg. Querido, Amsterdam.
M. 'tHart: De Jacobsladder". Uitg. Arbeiders Pers, Amsterdam.